Chúng tôi tìm nhà ông Nguyễn Văn Chược, đội trưởng đội chèo Hương Quế (thôn Quế Lạt - xã Hoàng Quế, Đông Triều) không mấy khó khăn. Ngay từ đầu làng, đã nghe rất rõ những làn điệu chèo ngọt ngào, bay bổng phát ra từ chiếc loa. Ngoài sân, dưới hàng cau đung đưa, xào xạc trong làn gió se lạnh, anh chị em diễn viên của đội đang say sưa tập luyện 2 vở chèo mới “Trên bến đò ngang” và “Mái ấm tình thương” để phục vụ bà con trong xã nhân dịp đầu xuân Mậu Tý...
Đội Chèo Hương Quế tập luyện vở chèo mừng xuân Mậu Tý - 2008.
Thôn Quế Lạt có truyền thống hát chèo từ lâu đời. Trước kia, thôn có một đội chèo và đội tuồng phục vụ bà con nhân dân trong thôn, trong xã. Vào những đêm trăng sáng, tại đình, chùa Hương Quế, những hoạt cảnh chèo là món ăn tinh thần không thể thiếu của bà con dân làng thời bấy giờ. Nhưng do chiến tranh, đội chèo - tuồng thôn Quế Lạt không còn duy trì được và lắng xuống một thời gian dài. Vốn là người yêu người bộ môn nghệ thuật chèo từ nhỏ, ông Nguyễn Văn Chược đã quyết tâm vực dậy phong trào hát chèo truyền thống của làng quê mình. Năm 1998, đội chèo Hương Quế ra đời và duy trì đến nay với 21 nam, nữ diễn viên. Mười năm qua, đội đã dàn dựng hơn 40 vở diễn và hàng trăm hoạt cảnh chèo phục vụ bà con trong thôn, trong xã và cả tỉnh ngoài. Nhiều vở chèo để lại ấn tượng trong lòng khán giả, như vở chèo lịch sử “Cơn ác mộng”, chèo cổ “Quan âm Thị Kính”, “Trương Viên”, “Phạm Công - Cúc Hoa”, “Lưu Bình - Dương Lễ” v.v... Mới đây tham dự Hội diễn sân khấu không chuyên lần thứ 9 năm 2007, do Sở VHTT phối hợp với Hội VHNT tỉnh tổ chức, đội chèo Hương Quế trình diễn vở “Người anh cả” của cố nghệ sĩ Trường Thịnh. Vở diễn đạt giải Vàng và nữ diễn viên Thuý Tề giành HCV cá nhân. Ngoài ra, diễn viên trong đội còn giành được 2 HCB, 2 giấy khen. Có được thành tích ấy là cả một sự cố gắng nỗ lực, nhiệt tình của tập thể anh chị em diễn viên trong đội với bộ môn truyền thống này. Chị Thuý Tề năm nay 40 tuổi, tham gia đội chèo Hương Quế từ những năm đầu tiên thành lập. Vốn là một nông dân chăm chỉ ruộng vườn, được trời phú cho giọng hát ngọt ngào, say đắm và ngoại hình đẹp nên vai diễn nào của chị trên sân khấu cũng thành công, được khán giả yêu mến. Chị cũng là hội viên Hội Sân khấu tỉnh Quảng Ninh và hội viên Hội VHNT huyện. Chị đã giành nhiều giải A và HCV tại các hội diễn sân khấu của tỉnh. Chị tâm sự: “- Hát chèo là niềm đam mê của tôi từ nhỏ. Tôi tự học các làn điệu chèo bằng cách nghe đài và học những người đi trước. Tham gia đội chèo Hương Quế, tôi có cơ hội phục vụ bà con trong thôn, trong xã và thoả lòng yêu nghệ thuật của mình”.
Đội chèo Hương Quế có một thuận lợi, đó là đội trưởng Nguyễn Văn Chược cũng chính là Phó chủ nhiệm CLB Dân ca huyện Đông Triều. Ông vừa làm đạo diễn vừa chỉ huy dàn nhạc. Phần lớn các vở diễn đều do ông biên soạn và chính ông là người thầy của các diễn viên trong đội, dạy họ biết hát từng làn điệu chèo. Hiện cả đội có 8 diễn viên tham gia trong CLB Dân ca huyện. Đội còn có một dàn nhạc với 5 nhạc công đàn bầu, sáo trúc, đàn nhị, đàn tam thập lục và 2 người phụ trách ánh sáng. Bên cạnh các vở chèo, hoạt cảnh chèo, đội còn có các tiết mục ba giá đồng, quan họ được dàn dựng công phu, thu hút khán giả. Đội trưởng Nguyễn Văn Chược cho biết: “- Anh chị em trong đội chèo Hương Quế bám trụ với nghề chỉ bằng lòng nhiệt tình, yêu nghệ thuật, quyết tâm giữ gìn bộ môn nghệ thuật truyền thống cho đời sau. Bất kể trời mưa hay đêm đông giá rét, tối nào anh chị em diễn viên của đội cũng đến tập luyện các vở diễn ở hội trường thôn hay tại nhà tôi cả”.
Để chuẩn bị cho vở diễn phục vụ đêm văn nghệ. “Mừng Đảng - Mừng Xuân” dịp Tết Mậu Tý, anh chị em trong đội vừa lo cấy trồng vụ xuân, vừa tranh thủ thời gian tập luyện cả ban ngày. Chính vì thế, bà con trong thôn, trong xã đều dành tình cảm yêu mến cho đội chèo quê mình. Tiền bồi dưỡng nhận được sau mỗi vở diễn phục vụ lễ hội đình, chùa, anh chị em đều để dành cho hoạt động của đội, như: mua sắm trang phục biểu diễn, phông màn, thiết bị âm thanh v.v... Ngoài ra, anh chị em còn tự bỏ tiền túi ra mua trang phục biểu diễn. Trước kia, anh chị em trong đội còn phải tận dụng những đôi ủng đi cấy, câu đối cũ v.v... để may trang phục biểu diễn. Khó khăn, tốn kém là vậy, nhưng ai cũng nhiệt tình, say mê ca hát. Đặc biệt hơn, đội chèo Hương Quế thu hút được cả những anh chị em còn trẻ tuổi tham gia, như các chị Nguyễn Thị Luận, Nguyễn Thuỳ Dương, Thanh Hải, Bích Loan, Ngọc Rim, Ngọc Hiên... Ngay cả trưởng thôn, bí thư, phó bí thư chi bộ, chi hội trưởng chi hội phụ nữ thôn cũng là diễn viên của đội...
Giữa những âm thanh sôi động của các ca khúc nhạc trẻ thu hút thanh niên những ngày xuân thì những làn điệu chèo, những khúc hát dân ca vẫn không hề lạc lõng, vẫn có một chỗ đứng riêng trong lòng nhiều khán giả. Ngắm nhìn những ngôi nhà ở Quế Lạt khang trang thấp thoáng dưới những hàng cau xanh ngắt, thả hồn mình vào những làn điệu chèo mới thấy không khí xuân đang tràn ngập làng quê yên ả, thanh bình này. Mong rằng, sẽ có nhiều làn điệu chèo ngân lên trong những đêm trăng sáng, những lễ hội đình chùa và những đêm văn nghệ Mừng Đảng - Mừng Xuân ở các làng quê.
