Xuất khẩu lao động: Liệu có khá hơn?

Năm 2010, Quảng Ninh đưa được 317 lao động trên địa bàn đi làm việc tại nước ngoài, chỉ đạt gần 40% kế hoạch đề ra (chỉ tiêu là 800).

Năm 2011, trong bối cảnh khó khăn về thị trường lao động nói chung, đặc thù của lao động Quảng Ninh nói riêng, đến thời điểm này có thể nói tình hình xuất khẩu lao động của tỉnh một lần nữa lại khó có thể đạt được mục tiêu đề ra...

Khó từ nhiều phía

Thị trường Libya với mức lương từ 300-1.500 USD/ tháng vốn là môi trường làm việc hấp dẫn đối với người lao động. Không chỉ lương cao, Libya còn không kén tay nghề, tuổi tác, nghề tuyển dụng chủ yếu là các nghề thông dụng, bởi vậy thị trường này được đánh giá là rất phù hợp với lao động Quảng Ninh, nhất là lao động ở vùng sâu, vùng xa, vốn trình độ hiểu biết về ngoại ngữ, kiến thức pháp luật và chuyên môn hạn chế. Trong bối cảnh sau khủng hoảng kinh tế 2009, nhiều thị trường lao động dành cho Quảng Ninh, kể các thị trường truyền thống bị co hẹp lại, thì thị trường Libya lại mở ra những tiềm năng mới. Chính vì vậy mà sau thành công bước đầu vào năm 2010, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội dự định sẽ tiếp tục phát huy tối đa thị trường này. Thế nhưng sự kiện 10.000 lao động Việt Nam ở Libya về nước vào cuối tháng 2 vừa qua đã khiến dự định này bị phá sản, đồng thời còn tác động tiêu cực đến tâm lý người lao động trên địa bàn. Người ta e ngại hơn đối với các hoạt động xuất khẩu nói chung, không chỉ riêng ở Libya, lo sợ về hậu quả xấu sẽ xảy ra với mình nơi đất khách quê người. Trao đổi với chúng tôi, anh Nguyễn Văn Long, 20 tuổi, ở thị trấn Tiên Yên, huyện Tiên Yên, chia sẻ: Em có nghề lái xe và sửa chữa điện lạnh. Trước đây em cũng có ý định đi xuất khẩu lao động vài năm để lấy ít vốn về mở xưởng làm ăn, nhưng bây giờ thì phải suy nghĩ lại...

Ngoài lý do trên thì với đặc thù Quảng Ninh, ngay tại địa phương, người lao động cũng đã tương đối dễ tìm được việc làm, nên việc chọn đi xuất khẩu lao động thường không mấy quan tâm. Với các khu công nghiệp, trung tâm buôn bán mọc lên, các vùng ngành nghề được quy hoạch, lao động Quảng Ninh dù không có nghề chuyên môn trong tay cũng có thể đạt được thu nhập 2-4 triệu/tháng. Trong khi đó một số thị trường nước ngoài như Đài Loan, Ma Cao, Dubai, Malaysia, Arập, thu nhập cũng không khá hơn trong nước là bao. Còn các thị trường có mức lương cao như Síp, Nhật, Nga thì lại đòi hỏi yêu cầu cao về chuyên môn mà không nhiều người lao động của Quảng Ninh có thể đáp ứng được.

Về mặt khách quan là vậy, còn về chủ quan, các doanh nghiệp tham gia xuất khẩu lao động trong thời gian qua nghiêm túc mà nói, là chưa thực sự tích cực, nên đã không tuyển dụng được người lao động. Thời điểm tháng 9-2010, Quảng Ninh còn 11 đơn vị doanh nghiệp tham gia đưa lao động đi làm việc ở nước ngoài, đến nay chỉ còn 6 doanh nghiệp. Trong đó 1 trong 2 doanh nghiệp trên địa bàn (Công ty Xuất nhập khẩu Quảng Ninh) hầu như dừng hẳn hoạt động tuyển dụng lao động, chỉ còn duy trì hoạt động dạy tiếng Hàn. Một số doanh nghiệp khác qua kiểm tra còn thấy có dấu hiệu không bảo vệ quyền lợi của người lao động. Chị Đặng Thị Thanh, cán bộ Phòng Lao động - Thương binh và Xã hội huyện Tiên Yên, cho biết: Mặc dù chưa có thống kê cụ thể, song qua nắm bắt tâm tư người lao động chúng tôi biết không phải không có doanh nghiệp chưa kịp thời giải quyết những bất đồng trong quá trình tuyển chọn lao động, khi có rủi ro xảy ra cũng chưa chủ động làm việc với đối tác nước ngoài để giành ưu thế tốt nhất cho người lao động của mình...

Có thể nói xuất khẩu lao động Quảng Ninh đang trong giai đoạn khó khăn. Tuy nhiên, theo đánh giá của giới chuyên môn, với đà phục hồi mạnh mẽ của nền kinh tế thế giới, những khó khăn trên rồi sẽ nhanh chóng được giải quyết. Và thị trường lao động ngoài nước sẽ lại tiếp tục mang lại những lợi ích to lớn cho người lao động. Thực tế trong 2 tháng gần đây tình hình xuất khẩu lao động Quảng Ninh đã nhận được những tín hiệu khả quan hơn...

Hy vọng vào những tín hiệu vui

Việc mới đây Công ty Xuất khẩu thuỷ sản II xuất cảnh thành công 22 lao động Quảng Ninh sang làm việc tại Malaysia cho thấy thị trường này đã bắt đầu mở cửa rộng rãi trở lại. Hơn thế nữa, với mức lương tăng gấp đôi thời gian trước đây (từ 3-5 triệu lên 4-7 triệu đồng), Malaysia đã trở thành thị trường ngày càng chiếm được cảm tình của người lao động. Bên cạnh đó công tác xuất khẩu lao động sang Hàn Quốc qua kênh của Trung tâm lao động ngoài nước, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội, mặc dù cũng còn có những hạn chế nhất định, song bước đầu đã mang lại những hiệu quả hơn mong đợi. Từ đầu năm đến nay Sở Lao động - Thương binh và Xã hội đã làm thủ tục xuất cảnh cho 39 người, 50 người khác đã được đi học giáo dục định hướng và chắc chắn sẽ được sang làm việc tại đất nước Hàn Quốc trong nay mai.

Xác định xuất khẩu lao động luôn là giải pháp tối ưu trong giải quyết việc làm và giảm nghèo trên địa bàn, bởi vậy trong thời gian qua các ngành chức năng đã đẩy mạnh nhiều hoạt động phối hợp tuyên truyền nâng cao nhận thức của người lao động. Để tăng cường đảm bảo quyền lợi cho người lao động, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội đã thắt chặt khâu thanh tra, kiểm tra, quản lý hoạt động của các doanh nghiệp có hoạt động xuất khẩu lao động. Qua đó không chỉ tăng cường hiệu quả công tác tuyên truyền, giải quyết các thủ tục cần thiết, thực hiện kịp thời các chính sách hỗ trợ... mà còn kết hợp lựa chọn đơn hàng phù hợp với từng địa phương. Mới đây, Sở còn phối hợp cùng với doanh nghiệp tuyển dụng lao động, trung tâm đào tạo và giới thiệu việc làm phổ biến các chương trình đi làm việc tại các thị trường nước ngoài mới đến đông đảo nhân dân.

Công tác cho vay vốn tạo điều kiện cho lao động tham gia xuất khẩu lao động cũng được mở rộng về đối tượng vay, đồng thời nâng cao mức vay. Hiện nay tất cả lao động có hộ khẩu thường trú tại Quảng Ninh, tham gia xuất khẩu lao động đều được vay vốn với lãi suất ưu đãi. Theo một đại diện của Ngân hàng Chính sách xã hội tỉnh, đến thời điểm này nguồn vốn đủ cho mọi đối tượng vay. Ngoài ra theo chị Đỗ Thị Xanh, Trưởng Phòng Lao động - Tiền lương và Bảo hiểm xã hội, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, hiện Sở đang có kế hoạch trình UBND tỉnh xem xét tăng mức vay vốn và hỗ trợ một số thủ tục cho người lao động. Cụ thể tăng mức vay từ 20 triệu lên 30 triệu đồng, người nghèo được vay đến 80% chi phí và hỗ trợ 100% lãi suất. Riêng phần hỗ trợ đào tạo ngoại ngữ và giáo dục định hướng sẽ tăng từ mức 800 ngàn lên 1,2 triệu đồng/ người... Rõ ràng, những chính sách ưu đãi này là rất cần thiết đối với người lao động đi làm việc tại nước ngoài; nó góp phần đẩy mạnh công tác xuất khẩu lao động trên địa bàn tỉnh, nhất là trong thời điểm hiện nay.