Tổng giá trị kim ngạch xuất khẩu thuỷ sản trong 9 tháng qua ước đạt 2,3 tỷ USD, tăng 21% so với cùng kỳ năm trước và đạt trên 82% kế hoạch năm. Những mặt hàng xuất khẩu chủ lực là cá đông lạnh, tiếp đến là mặt hàng tôm đông lạnh, các loại mực, bạch tuộc và hải sản.

Theo tin từ Bộ Thủy sản, xuất khẩu thuỷ sản tháng 9 ước đạt 292 triệu USD, nâng tổng giá trị kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này trong 9 tháng qua lên 2,3 tỷ USD, tăng 21% so với cùng kỳ năm trước và đạt trên 82% kế hoạch năm.

Như vậy, theo ông Nguyễn Hữu Dũng, Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thuỷ sản Việt Nam, mục tiêu đạt kim ngạch xuất khẩu thuỷ sản 2,8 tỷ USD trong năm nay có thể nói là “trong tầm tay” và nếu điều kiện thuận lợi hơn, chúng ta có thể nghĩ tới một con số ấn tượng là trên 3 tỷ USD. Những mặt hàng xuất khẩu chủ lực từ đầu năm đến nay là cá đông lạnh với trên 300 nghìn tấn, tiếp đến là mặt hàng tôm đông lạnh (hơn 100 nghìn tấn) và các loại mực, bạch tuộc và hải sản.

Thuỷ sản được mùa, được giá...

Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Hữu Dũng chia sẻ, trái với lo ngại ban đầu, năm nay tôm và cá tra- 2 sản phẩm chính của ngành thuỷ sản Việt Nam vừa được mùa vừa được giá. Dự báo trong và sau tháng 9/2006, nhu cầu và giá tôm sẽ tiếp tục tăng mạnh. Hiện ở ĐBSCL, giá tôm sú thương phẩm bán cho thương lái ngay tại ao nuôi loại 20 con/kg được các doanh nghiệp mua với giá 155.000-160.000 đồng/kg; loại 30 con/kg dao động khoảng 107.000-112.000 đồng/kg, tăng 5-7% so với trước vụ. Đây cũng là mức giá cao nhất tính từ cuối tháng 7 đến nay. Giá cá tra nguyên liệu tại các tỉnh An Giang, Đồng Tháp cũng tiếp tục tăng thêm từ 400 - 500 đồng/kg.

Trong các thị trường nhập khẩu thuỷ sản Việt Nam, Nhật Bản tiếp tục là thị trường lớn nhất, tiếp đến là Mỹ, Trung Quốc, EU và một số thị trường khác như Nga và các nước Đông Âu.

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam (VASEP), nguyên nhân giá cá tăng nhanh là nhu cầu của thị trường châu Âu sau nghỉ hè bắt đầu tăng mạnh trở lại, đặc biệt là thị trường Nga. Nhiều doanh nghiệp cũng bắt đầu tăng mua để dự trữ bán mùa Noel và Tết dương lịch.

Bên cạnh đó, trên thế giới cá thịt trắng hiện đang thiếu nguồn, vì vậy cá Việt Nam là một ưu tiên cao vì có chất lượng tốt, giá cả phải chăng.

... nông dân vẫn “găm” hàng

Theo Hội nghề cá Việt Nam , giá cá tra ở thị trường tiếp tục tăng từ giữa tháng 9 đến nay. Tại các tỉnh An Giang, Đồng Tháp... tuần qua giá cá tra đã tăng lên mức 14.000 đồng/kg đối với cá tra thịt trắng; 12.500- 13.000 đồng/kg đối với cá tra thịt vàng. Đây là mức giá được đánh giá là cao nhất kể từ đầu năm đến nay. Tuy nhiên nhiều hộ nuôi vẫn không vội bán để chờ giá lên cao thêm, gây khó khăn cho công tác thỏa thuận thu mua của các doanh nghiệp. Thậm chí nhiều hộ nuôi mặc dù đã ký thoả thuận với doanh nghiệp nhưng vẫn không bán cá, găm hàng lại để chờ đợi một mức giá cao hơn nữa.

Bên cạnh đó cũng đã xuất hiện hàng loạt các hộ dân gấp rút mở rộng diện tích bè, đào ao, hầm để nuôi cá, một số quan chức ở các tỉnh ĐBSCL cũng rất nóng vội mở rộng quy hoạch vùng nuôi với quy mô lớn.

Theo các nhà phân tích, điều này không chỉ tác động rất xấu đến môi trường mà nếu tiếp tục tự phát mở rộng diện tích nuôi, nguy cơ thất bại có thể nhìn thấy trước: Việt Nam sẽ mất thị trường bởi một số nước trong khu vực như Thái Lan, Bangladesh... cũng đang đầu tư rất mạnh vào nuôi cá tra ao hầm và nuôi theo mô hình công nghiệp chất lượng cao, giá thành rẻ.

Đề cập đến vấn đề này, ông Nguyễn Hữu Dũng, Tổng Thư ký VASEP khuyến cáo bà con không nên tiếp tục chờ giá, nếu thấy giá thích hợp nên bán để đầu tư nuôi mới. Cũng theo ông Nguyễn Hữu Dũng, việc nông dân giữ cá để chờ giá chỉ là những lợi ích ngắn hạn. Điều mà VASEP, doanh nghiệp cũng như nông dân đều mong muốn là tiến đến một mức giá ổn định, ít biến động và rủi ro. Giá không nhất thiết phải thật cao vì lúc đó rất khó bán. Ngoài ra, giá cao còn nảy sinh tâm lý thấy có lợi người dân lại đổ xô vào nuôi cá gây bùng phát tăng sản lượng, phản ứng tức thời là cá bị rớt giá như những chu kỳ trước đây.

Sẵn sàng đối mặt với khó khăn khi hội nhập

Việt Nam đang được xếp vị trí thứ 7 về xuất khẩu thuỷ sản trên thế giới, và là một trong những "cường quốc" về thuỷ sản. Một điều đáng mừng là mặc dù phải đối mặt với những biến động lớn như vụ kiện chống bán phá giá tại Mỹ, nhưng nhìn tổng thể xuất khẩu thuỷ sản của Việt Nam trong những năm qua vẫn giữ được nhịp độ tăng trưởng.

Trong quá trình hội nhập, ngành thuỷ sản Việt Nam sẽ phải đối mặt với tình trạng cạnh tranh quyết liệt từ các nước khác. Khi tham gia vào thị trường thế giới các doanh nghiệp Việt Nam buộc phải tuân thủ những yêu cầu, điều kiện, những "luật chơi" chung. Tham gia vào thương mại quốc tế, ngành thuỷ sản cũng là ngành đầu tiên chịu thử thách, rủi ro từ hội nhập. Điều này đã được chứng minh bởi những vụ kiện bán phá giá đối với 2 sản phẩm chủ lực của ngành thuỷ sản trên thị trường Mỹ là cá tra, ba sa và tôm.

Những vụ kiện trên kết thúc với một phán quyết áp mức thuế rất cao cho những mặt hàng bị kiện, khiến các doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn tưởng chừng không thể đứng vững. Trái lại với dự đoán đó, con cá tra, ba sa, con tôm cũng vượt qua được những khó khăn ban đầu, cùng ngành thuỷ sản vượt chỉ tiêu xuất khẩu trong năm 2005. Và chính những vụ kiện này lại giúp cho các doanh nghiệp tích luỹ được nhiều kinh nghiệm quý báu khi làm ăn trên thương trường quốc tế.

Theo ông Nguyễn Hữu Dũng, Tổng Thư ký VASEP, những vụ kiện liên quan đến ngành thuỷ sản vừa qua mới chỉ là những thách thức ban đầu mà ngành này phải vượt qua.

Để đương đầu được những thách thức tiếp theo trong quá trình hội nhập, điều cần nhất là phải trang bị đầy đủ các kiến thức về thông lệ, luật lệ quốc tế. Phải rõ ràng và minh bạch về chất lượng sản phẩm. Đặc biệt là phải tập trung củng cố nguồn nguyên liệu xuất khẩu, nhất là khả năng truy xuất nguồn gốc, các chứng chỉ kiểm soát quá trình không chỉ trong chế biến mà những giai đoạn sản xuất sản phẩm trước đó. Bên cạnh đó, muốn hạn chế rủi ro trên thị trường thế giới, doanh nghiệp cũng cần cập nhật thông tin liên quan đến tiêu chuẩn, hệ thống chứng nhận chất lượng ở các thị trường để theo kịp yêu cầu của các nhà nhập khẩu nước ngoài./.

Bộ Thuỷ sản cấm xuất khẩu 23 loài thuỷ sản Theo Quyết định 15 của Bộ trưởng Bộ Thủy sản về Quy chế quản lý nhập khẩu, xuất khẩu hàng hoá chuyên ngành thuỷ sản, các loài thuỷ sản bị cấm xuất khẩu là cá anh vũ, cá cóc Tam Đảo, cá rồng, trai ngọc, cá cháy, cá còm, cá hô, cá chìa vôi sông, cá chình mun, cá tra dầu, cá ông sư, cá heo vây trắng, cá voi, cá trà sóc, bò biển/cá ông sư... và một số loài san hô, như bộ san hô cứng, bộ san hô xanh, bộ san hô đen và bộ san hô đá. Các loài thuỷ sản trên chỉ được xuất khẩu trong một số trường hợp để thực hiện Điều ước quốc tế mà Việt Nam đã ký kết hoặc gia nhập...