Với sự ra quân đồng loạt của các lực lượng chức năng trong thời gian vừa qua, tình trạng khai thác, chế biến, vận chuyển, tiêu thụ than trái phép trên địa bàn tỉnh đã từng bước giảm dần. Tuy nhiên, gần đây tại vùng biển Trà Cổ (Móng Cái) lại xuất hiện tình trạng các tàu, thuyền có trọng tải nhỏ vẫn vận chuyển than trái phép qua biên giới...
Người dân kêu cứu
Cách đây hơn một tuần, phản ánh đến đường dây điện thoại nóng của Báo Quảng Ninh, ngư dân phường Trà Cổ (TX Móng Cái) kêu cứu: Trong thời gian gần đây, mỗi đêm thường xuyên có gần 100 tàu, thuyền lớn nhỏ vận chuyển than, quặng từ tuyến trong qua khu vực Lòng Trần (bên ngoài Đầu Tán của đảo Vĩnh Thực và bên trong đảo Trần) để xuất lậu sang Trung Quốc. Tình trạng trên đã và đang ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn giao thông vận tải thuỷ, an ninh trật tự và đời sống ngư dân phường Trà Cổ. Nhiều hộ ngư dân đã bị phá huỷ, trộm cắp lưới, ngư cụ trên ngư trường. Nhiều trường hợp bà con ngư dân phản ứng đã bị một số tàu thuyền chở than, quặng xuất lậu đâm thẳng vào bè mảng hoặc dùng đá to trên tàu đáp xuống bè...
Thực trạng trên cho thấy sự xuất hiện trở lại của hoạt động vận chuyển than và xuất lậu qua biên giới biển, bất chấp những quy định của Chính phủ và của UBND tỉnh Quảng Ninh; coi thường ý nguyện và quyền lợi chính đáng của bà con ngư dân trên địa bàn.
“Múa gậy rừng hoang”?
Được sự giúp đỡ của những người dân phường Trà Cổ, khoảng 22 giờ ngày 12-9 chúng tôi đã có dịp thị sát vùng biển, nơi mà nhiều tàu thuyền thông thương qua lại trao đổi hàng hoá giữa 2 bên biên giới. Trời về đêm, ánh điện của hàng chục con tàu lớn nhỏ neo đậu khu vực cảng Vạn Gia đang chờ tiến hành làm thủ tục xuất cảnh thắp sáng cả một khoảng trời. Thuê 1 chiếc xuồng, chúng tôi cùng đến vị trí khu vực Lòng Trần thuộc xã đảo Vĩnh Thực. Ánh trăng rằm tháng Tám đủ để chúng tôi quan sát nếu có những tàu thuyền vượt biên trái phép. Anh bạn đồng hành nói với tôi: “Thời điểm này do có đợt cao điểm tăng cường xử lý vi phạm, lập lại trật tự trong kinh doanh, vận chuyển tiêu thụ than nên hầu hết các địa phận khu vực biển ở đây tàu thuyền giảm bớt hẳn. Chứ trước kia thì nhiều lắm. Tàu thuyền lớn nhỏ cứ đi nối đuôi nhau, hoạt động tấp lập cả đêm lẫn ngày. Khổ nhất vẫn là các ngư dân. Có khi vừa tung vàng lưới ra đã bị những tàu chở than, quặng lậu phá xé thành nhiều mảnh. Về cũng dở mà ở cũng không xong”.
1giờ, rồi đến 2giờ không gian tĩnh lặng dần bị phá tan bởi tiếng động cơ của gần 10 tàu cả vỏ gỗ và vỏ sắt. Không biển kiểm soát, không đèn điện báo hiệu, khoang tàu là những khoảng tối om. Boong tàu phủ kín những tấm bạt dứa. Những con tàu này lặc lè tiến thẳng về hướng đường phân định trong khi chở quá trọng tải. Mới gần đoàn tàu chúng tôi cũng kịp nhận ra đây chính là những tàu chở than, chở quặng lậu mà chúng tôi đã từng bắt gặp vài tháng trước đây. Sau vài chục phút, một tiếng va chạm của một vật kim loại lên tiếng, đồng loạt 10 tàu thi nhau tăng tốc cùng vượt qua khỏi hải phận Việt Nam.
Sự trở lại của những tàu chở than lậu này được biết là do gần đây có một lực lượng đứng ra thu mua các loại than xấu, than tận thu trong dân ở các khu vực Đông Triều, Cẩm Phả để bán sang Trung Quốc kiếm lời bằng con đường trốn thuế, xuất lậu. Với thủ đoạn dùng loại tàu nhỏ có trọng tải dưới 100 tấn (một số ít có trọng tải khoảng 500-1.000 tấn), lợi dụng địa hình, bám theo các đảo dọc tuyến thuỷ nội địa, chạy qua khu vực phía ngoài đảo Bạch Long Vĩ, rồi cho tàu chuyển hướng chạy bám theo đường phân định trà trộn vào các tàu đánh bắt xa bờ của ngư dân nhằm lẩn trốn sự kiểm soát của các cơ quan chức năng và khi có thời cơ, vượt biên sang Trung Quốc. Trung bình mỗi tấn than khi vận chuyển trót lọt sang Trung Quốc bán với giá trên 500 nghìn đồng, đem lại lời lãi cho chủ tàu ít nhất từ 30-50 triệu đồng/tàu thậm chí còn gấp nhiều lần nếu chủ tàu kiêm chủ than. Trao đổi với chúng tôi chỉ huy Đồn Biên phòng Cửa khẩu Cảng Vạn Gia cho biết: “Chính yếu tố siêu lợi nhuận từ than xuất lậu nên các đối tượng buôn lậu than thường sử dụng nhiều cách thức nguỵ trang, tinh vi và liều lĩnh để qua mặt các cơ quan chức năng. Nhận thức được vấn đề này, thực hiện ý kiến chỉ đạo của Chính phủ về việc tăng cường các biện pháp nhằm kiềm chế đối với tình hình vận chuyển than trái phép, chúng tôi đã tăng cường các biện pháp nghiệp vụ, kiểm soát chặt chẽ khu vực biên giới biển phụ trách. Chỉ trong vòng 1 tháng (từ 15-8 đến 15-9) lực lượng Hải đội 2 và Đồn Biên phòng cửa khẩu Cảng Vạn Gia, đã liên tiếp bắt giữ hơn 40 tàu có hành vi vận chuyển than và quặng trái phép. Vụ điển hình là khoảng 1h50' ngày 15-9, tại khu vực Lòng Trần, Hải đội 2, Bộ đội Biên phòng tỉnh phát hiện và bắt giữ 7 tàu gỗ vận chuyển trái phép tổng số 260 tấn than cám không có giấy tờ hợp pháp được mua từ Cẩm Phả để bán sang Trung Quốc.”.
Trước những lợi nhuận quá lớn từ than lậu mang lại các đối tượng buôn lậu, vận chuyển than trái phép tiếp tục tìm cách “luồn lách” với những thủ đoạn tinh vi, trá hình để thực hiện hành vi trái pháp luật của mình. Việc xuất lậu than qua đường biển vẫn đã và đang diễn ra từng ngày, từng giờ trên vùng biển Trà Cổ mà các vụ được các cơ quan chức năng phát hiện chỉ là rất nhỏ trong phần nổi của tảng băng chìm. Vấn đề đặt ra ở đây là ngư dân Trà Cổ đang hàng ngày, hàng giờ phải chịu những tác động tiêu cực đến sản xuất đánh bắt hải sản và đời sống để rồi phải kêu cứu đến công luận, thì các cơ quan chức năng của tỉnh và thị xã Móng Cái có biết chăng?
