Cuộc xung đột liên quan Iran đang đe dọa một loạt cơ sở hạ tầng dầu khí quan trọng của thế giới, bao gồm các đường ống, nhà máy lọc dầu và cảng xuất khẩu năng lượng tại khu vực Vịnh Ba Tư - nơi cung cấp nguồn dầu và khí đốt chủ chốt cho nền kinh tế toàn cầu.
Các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Iran đã làm gián đoạn hoạt động tại một số cơ sở. Trong khi đó, nguy cơ tiếp tục bị tấn công khiến eo biển Hormuz - tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 20% lượng dầu và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của thế giới - gần như bị đóng cửa. Nhiều mỏ dầu trong khu vực buộc phải cắt giảm sản lượng do kho chứa đã đầy, trong khi Qatar, một trong những nhà cung cấp LNG lớn nhất thế giới, cũng tạm dừng xuất khẩu.
Những gián đoạn này đã đẩy giá dầu tăng mạnh. Giá dầu Brent chuẩn quốc tế đã tăng từ 72,97 USD/thùng trước khi chiến sự bùng phát lên gần 99 USD vào thứ năm ngày 12/3. Giá năng lượng tăng khiến chi phí cho nhiều hoạt động kinh tế như vận tải, sản xuất, nấu nướng, sưởi ấm và nông nghiệp đều leo thang.
Dưới đây là các cơ sở hạ tầng năng lượng quan trọng đang bị ảnh hưởng.
Cảng LNG Ras Laffan, Qatar
Cảng Ras Laffan đã phải đóng cửa sau một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái, theo thông báo của tập đoàn năng lượng nhà nước QatarEnergy.
Đây là cơ sở xuất khẩu LNG lớn nhất thế giới và đóng vai trò quan trọng trong thị trường khí đốt toàn cầu, khi Qatar cung cấp khoảng 20% nguồn LNG toàn cầu. Việc đóng cửa đã gây cú sốc đối với thị trường khí đốt, đặc biệt tại châu Á - khu vực tiêu thụ chính.
Khí đốt tại Ras Laffan được khai thác từ mỏ khí tự nhiên lớn nhất thế giới, sau đó được hóa lỏng để vận chuyển bằng tàu chuyên dụng. Giá khí đốt tại châu Âu cũng tăng mạnh do tác động dây chuyền từ sự gián đoạn này.
Cảng và nhà máy lọc dầu Ras Tanura, A-rập Xê-út
Nằm ở vùng Đông Bắc thành phố Dammam bên Vịnh Ba Tư, Ras Tanura là cảng xuất khẩu dầu và nhà máy lọc dầu lớn nhất của tập đoàn Saudi Aramco.
Cơ sở này đã phải tạm dừng hoạt động sau khi một máy bay không người lái tấn công gây hỏa hoạn.
Đường ống Đông - Tây, A-rập Xê-út
Đường ống này do Saudi Aramco vận hành, nối trung tâm xử lý dầu Aqaiq gần Vịnh Ba Tư với cảng Yanbu trên Biển Đỏ.
Tuyến đường ống cho phép A-Rập Xê-út xuất khẩu dầu mà không cần đi qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, công suất của đường ống này không đủ để bù đắp hoàn toàn lượng dầu bị gián đoạn nếu Hormuz bị đóng cửa.
Cảng dầu Fujairah, Các Tiểu vương quốc A-rập Thống nhất
Cảng Fujairah trên vịnh Oman là một trong những trung tâm trung chuyển dầu lớn của khu vực, giúp Abu Dhabi xuất khẩu một phần đáng kể dầu mỏ mà không phải đi qua eo biển Hormuz.
Hoạt động tại cảng từng bị gián đoạn do giao tranh nhưng đã được khôi phục trở lại, theo tạp chí vận tải biển Lloyd’s List.
Các chuyên gia cho rằng việc Iran nhắm mục tiêu vào các kho chứa dầu tại Fujairah không phải ngẫu nhiên, bởi đây là một trong những tuyến thay thế cho dầu mỏ bị kẹt tại Vịnh Ba Tư.
Đảo Kharg, Iran
Đảo Kharg là cảng xuất khẩu dầu chủ chốt của Iran. Trước chiến sự, đảo Kharg xử lý gần như toàn bộ lượng dầu xuất khẩu khoảng 1,6 triệu thùng mỗi ngày của nước này, phần lớn được bán sang Trung Quốc.
Theo dữ liệu của công ty phân tích hàng hải TankerTrackers.com, nhiều tàu chở dầu vẫn được ghi nhận đang bốc hàng tại đây trong những ngày gần đây.
Cảng Jask, Iran
Cảng Jask cho phép Iran xuất khẩu dầu mà không phải đi qua eo biển Hormuz, dù công suất còn hạn chế.
Theo công ty phân tích dữ liệu năng lượng Kpler, một tàu chở dầu đã bốc 2 triệu thùng dầu tại đây vào ngày 7/3, đánh dấu chuyến hàng đầu tiên từ cảng này kể từ năm 2024.
Mỏ khí Leviathan, Israel
Bộ Năng lượng Israel đã yêu cầu Tập đoàn Chevron tạm dừng hoạt động tại mỏ khí Leviathan vì lý do an ninh.
Đây là mỏ khí tự nhiên lớn nhất Địa Trung Hải và là nguồn cung quan trọng cho Ai Cập. Trong một đợt xung đột trước đây, việc đóng cửa mỏ này từng buộc Ai Cập phải cắt giảm nguồn cung khí cho nhiều ngành công nghiệp.
Các mỏ dầu miền Nam Iraq
Iraq đã phải giảm sản lượng tại các mỏ lớn như Rumaila và West Qurna do kho chứa dầu gần đầy.
Rumaila là một trong những mỏ dầu “siêu khổng lồ”, với trữ lượng hơn một tỷ thùng dầu.
Theo các chuyên gia, khi các giếng dầu phải dừng khai thác, việc khởi động lại có thể mất nhiều tuần hoặc thậm chí nhiều tháng.
Cảng xuất khẩu dầu Al Basra, Iraq
Cảng dầu Al Basra, một đảo nhân tạo cách bờ biển khoảng 50 km, là cơ sở xuất khẩu dầu trị giá khoảng 80% GDP hàng năm của Iraq từ các mỏ dầu của nước này.
Theo Lloyd’s List, hoạt động tại cảng đã phải dừng lại khi hai tàu chở dầu bị tấn công trong vùng biển Iraq.
Nhà máy lọc dầu Bapco, Bahrain
Nhà máy lọc dầu trên đảo Sitra là trụ cột của ngành năng lượng Bahrain, xử lý dầu từ các mỏ trong nước và dầu vận chuyển từ A-rập Xê-út qua đường ống.
Một cuộc tấn công bằng tên lửa đã khiến nhà máy phải ngừng hoạt động, làm gián đoạn nguồn cung nhiên liệu máy bay, dầu diesel và các sản phẩm dầu mỏ khác.
Cảng Salalah, Oman
Cảng Salalah là nơi đặt cơ sở trị giá khoảng 800 triệu USD chuyên sản xuất khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) để xuất khẩu sang châu Á, nơi loại nhiên liệu này được sử dụng phổ biến cho nấu ăn.
Cảng nằm ngoài eo biển Hormuz, song vẫn chịu ảnh hưởng từ tình hình căng thẳng trong khu vực. Theo Lloyd's, hoạt động đã bị tạm ngừng như một biện pháp phòng ngừa sau các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái.
