Vụ khiếu nại của 48 hộ dân phường Bãi Cháy (TP Hạ Long) tính đến thời điểm này đã được 17 năm (1994-2011) và là một trong những vụ việc có kỷ lục về thời gian nhưng vẫn chưa có hồi kết.
Tìm hiểu nội dung vụ việc chúng tôi được biết, năm 1987, UBND tỉnh đã phê duyệt quy hoạch khu đất trũng chưa sử dụng tại khu vực tổ 8, khu 9, phường Bãi Cháy làm khu dân cư tự xây. Theo quy hoạch được duyệt khu vực này được chia thành hai lô, lô mặt đường có chiều sâu là 11,4m; lô phía sau có chiều sâu 10m. Năm 1988, UBND TX Hòn Gai (nay là TP Hạ Long) đã có quyết định số 251 giao đất cho 50 hộ dân để xây dựng nhà ở tại lô đất bám đường Cái Dăm. UBND phường Bãi Cháy đã đổ đất tôn tạo mặt bằng với chiều sâu từ 12 đến 14m (theo quy hoạch chỉ 11,4m nhưng vì không có kè chắn đất phía sau nên phải đổ vượt gần 3m). Sau khi tôn tạo mặt bằng, UBND phường Bãi Cháy đã thu tiền công tôn tạo của các hộ dân được giao đất. Trong quá trình sử dụng, các hộ dân đã tự ý đổ đất ra phía sau vượt ranh giới đất được giao, một số hộ còn tự tiện chuyển nhượng. Do quy hoạch bị phá vỡ nên thị xã không thể cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ) cho các hộ dân theo quy hoạch đã được phê duyệt. Đến năm 1994, TP Hạ Long đã điều chỉnh lại quy hoạch ở khu vực này, bố trí thành một dãy bám đường Cái Dăm có chiều sâu ô đất là 21m và tiến hành làm thủ tục cấp GCNQSDĐ cho các hộ dân và thu tiền sử dụng đất như sau: Những ô đất có diện tích 75m2 mà các hộ được UBND TX Hòn Gai (cũ) cấp đất từ năm 1988 và các hộ được UBND phường Bãi Cháy giao đất, thu tiền tôn tạo mặt bằng năm 1990 sẽ không phải nộp tiền sử dụng đất cho diện tích đó. Phần diện tích vượt quy hoạch năm 1987 nhưng phù hợp với quy hoạch năm 1994 thì cho phép hợp thức hoá và thu tiền sử dụng đất theo quy định. Tuy nhiên, cách giải quyết này của TP Hạ Long không được các hộ dân chấp thuận, các hộ dân đã gửi đơn kiến nghị với nội dung: Đề nghị được bồi thường là đất ở đối với diện tích đất bị thu hồi; được cấp GCNQSDĐ và không phải nộp tiền sử dụng đất đối với phần diện tích còn lại nằm ngoài ranh giới thu hồi đất, đảm bảo còn lại đủ 21m chiều sâu lô đất bám đường Cái Dăm...
Năm 2003, UBND tỉnh đã cho phép Công ty Đầu tư Xây dựng và Kinh doanh nhà được đầu tư xây dựng dự án Khu biệt thự sân vườn Cái Dăm. Trong quá trình triển khai công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) để thực hiện dự án, các hộ dân không chịu hợp tác, ngoài việc giữ nguyên kiến nghị cũ còn thêm nội dung mới là yêu cầu chủ đầu tư bồi thường thiệt hại do dự án làm ngập úng, hư hỏng tài sản của dân.
Sau nhiều lần tổ chức đối thoại với các hộ dân nhưng không đi đến thống nhất, UBND TP Hạ Long đã báo cáo UBND tỉnh phương án giải quyết nội dung khiếu nại của 48 hộ dân phường Bãi Cháy như sau: Không thu tiền sử dụng đất đối với các hộ dân được giao đất (có diện tích trong phạm vi 75m2) theo QĐ 251, ngày 29-4-1988 và các hộ được UBND phường Bãi Cháy giao đất thu tiền san gạt tôn tạo mặt bằng trước tháng 5-1990. Các hộ dân được UBND phường Bãi Cháy tự bố trí sau tháng 5-1990 phải nộp tiền sử dụng đất bằng mức giá đất năm 1990 cộng với lãi suất ngân hàng tính từ thời điểm giao đất đến ngày nộp tiền. Đối với phần diện tích vượt nhưng trong chỉ giới hoạch định 21m thì thu 40% tiền sử dụng đất theo QĐ 2413/QĐ-UB năm 1994, trừ giá trị công tôn tạo cụ thể là bằng 688.000đồng/m2; phần diện tích trong phạm vi từ 21m đến 26m thu tiền sử dụng đất theo quy định của Luật Đất đai năm 2003 theo đơn giá năm 2010 của tỉnh. Về nội dung kiến nghị của các hộ dân đòi được bồi thường đất ở khi GPMB thực hiện dự án Khu biệt thự sân vườn Cái Dăm, TP Hạ Long cho rằng phần diện tích đất thu hồi đều nằm ngoài diện tích đất cấp cho các hộ dân, vì thế chỉ hỗ trợ 100% công tôn tạo mặt bằng, không bồi thường đất ở; giao UBND phường Bãi Cháy phối hợp với chủ đầu tư kiểm đếm hiện trạng thiệt hại của các hộ dân, bồi thường cho các hộ dân.
Vụ khiếu nại của 48 hộ dân phường Bãi Cháy có thể coi là một vụ khiếu nại kỷ lục về thời gian bởi nó đã kéo dài suốt 17 năm với nội dung khiếu nại không có gì mới và các phương án giải quyết của thành phố cơ bản nhất quán với nhau. Nhưng không hiểu vì lý do gì mà vụ khiếu nại này cho đến nay vẫn chưa được giải quyết dứt điểm. Có ý kiến cho rằng cách giải quyết của các cấp chính quyền chưa kiên quyết khiến cho vụ khiếu nại rơi vào vòng chuyển giao qua nhiều thế hệ lãnh đạo vẫn chưa có hồi kết. Bên cạnh đó, việc triển khai dự án Khu biệt thự sân vườn Cái Dăm kéo dài quá lâu (từ năm 2003) đến nay vẫn chưa hoàn thiện xong cơ sở hạ tầng, làm phát sinh thêm nội dung khiếu nại của dân như việc tắc nghẽn hệ thống thoát nước gây ra tình trạng ngập lụt ảnh hưởng đến đời sống, sinh hoạt của người dân. Mặc dù mỗi khi mùa mưa đến người dân lại tiếp tục kiến nghị lên các cấp chính quyền, nhưng thành phố cũng lại chuyển cho phường giải quyết và đề nghị chủ đầu tư phối hợp thực hiện, còn việc chủ đầu tư có thực hiện hay không cũng chẳng có ai kiểm tra giám sát.
Để giải quyết dứt điểm những vấn đề khiếu nại của người dân liên quan đến dự án Khu biệt thự sân vườn Cái Dăm, đề nghị các cấp chính quyền cần có thái độ kiên quyết hơn. Việc khiếu nại của các hộ dân nếu các cấp chính quyền đã có phương án giải quyết đúng chế độ, chính sách của Nhà nước thì cần phải xử lý triệt để. Đồng thời yêu cầu chủ đầu tư sớm hoàn thiện hạ tầng, đặc biệt là vấn đề xử lý úng ngập làm ảnh hưởng đến đời sống, sinh hoạt của người dân nơi đây.
