Ngày mùng 10 tháng Giêng (tức ngày 23-2-2010), mới là ngày Lễ hội xuân Yên Tử chính thức khai mạc. Thế nhưng, từ trước đó hàng tuần, số người hành hương lên đỉnh non thiêng này đã rất đông rồi.
Theo thông tin từ Ban quản lý Khu di tích Yên Tử, chỉ tính trong tuần đầu tiên (từ mùng 1 - 7 Tết), con số này đã là gần 167.000 người... Đặc biệt, càng sát ngày khai hội, số lượng khách hành hương về “cội nguồn Phật giáo Việt Nam” càng nhiều hơn.
Đây là tín hiệu vui, nhưng cùng với đó, không phải không có những băn khoăn, lo ngại...
Mặc dầu có hệ thống cáp treo nhưng dương như mùa lễ hội xuân Yên Tử năm nay số người "chống gậy lên non" vẫn rất đông (ảnh chụp mùng 6 Tết).
Số lượng khách - Những “kỷ lục” liên tục bị phá...
Nếu theo dõi những con số thống kê hàng năm của các cơ quan chức năng, sẽ không khó để nhận thấy: Mỗi năm, lượng người hành hương về Yên Tử, kể cả trong mùa lễ hội cũng như rải rác trong các tháng, đều năm sau cao hơn năm trước một cách đáng kể. Năm 2004, con số thống kê số lượt khách tham quan khu di tích Yên Tử cả năm là 404.700 người; đến năm 2005, tăng lên là gần 615.000... Và từ năm 2006 trở đi, số du khách lên Yên Tử trong năm bắt đầu tính bằng con số gồm 7 chữ số; đặc biệt năm 2009, con số này là hơn 2.100.000 người, cao gấp đôi so năm 2008. Theo dự tính của các nhà quản lý, năm 2010 này lượng khách lên Yên Tử sẽ còn đông hơn, có thể sẽ tới khoảng 2,6 - 2,7 triệu lượt người/năm. Và thực tế, điều đó là hoàn toàn có thể, bởi chỉ trong những ngày đầu mùa lễ hội năm nay, số lượng khách đến với Yên Tử đã phá vỡ các “kỷ lục” của những năm trước (chỉ tính trong ngày khai hội, số lượng người có mặt tại Yên Tử năm nay đã là trên dưới 10 vạn người, cao gấp 1,5 lần so với năm ngoái, năm đạt kỷ lục cao nhất đến thời điểm đó)...
Điều này thực ra cũng không có gì bất ngờ, bởi cùng với sự nâng cao “về đời sống vật chất thì nhu cầu về văn hoá nói chung, văn hoá tâm linh nói riêng, của người dân dường như cũng theo đó mà nâng lên. Người ta đi lễ hội, vãng cảnh chùa v.v... nhất là vào dịp mùa xuân, nhiều hơn, “kỹ lưỡng” hơn. Trong bối cảnh ấy, Yên Tử vốn là “Kinh đô Phật giáo Việt Nam”, lại là một danh thắng nổi tiếng, chắc chắn là sự lựa chọn số một đối với khách thập phương... Đó chính là “điều kiện cần” và thêm vào đó, “điều kiện đủ” để Lễ hội Yên Tử ngày một đông hơn, “hoành tráng” hơn, phải nói tới sự đầu tư tôn tạo khu di tích Yên Tử ngày một quy mô, bề thế trong những năm gần đây của các cấp, các ngành, cũng như của Giáo hội Phật giáo Việt Nam và các tăng ni, phật tử v.v... Không khó để nhận thấy, trong thập niên vừa qua, đặc biệt là trong vài, ba năm trở lại đây, hàng năm, cứ sau mùa lễ hội xuân, Yên Tử lại như một công trường xây dựng, với những công trình có giá trị đầu tư lớn, vừa là để tạo cho Khu di tích trở nên bề thế hơn, “xứng tầm” hơn, vừa là để tạo sự thuận tiện, đỡ vất vả hơn cho khách hành hương... Chính vì thế, Lễ hội Yên Tử năm nay đạt “kỷ lục” về số lượng khách tham gia là điều không có gì đáng ngạc nhiên; cũng như sẽ không có gì ngạc nhiên nếu sang năm, kỷ lục này lại bị phá bởi một con số khác ấn tượng hơn...
Yên Tử - Nhìn từ con mắt... “đô thị hoá”.
Mừng đấy, nhưng cũng lo đấy!
Khỏi cần nói thì ai cũng biết, việc Khu di tích Yên Tử ngày càng thu hút đông khách tới thăm hiển nhiên là một tín hiệu vui, xét về nhiều phương diện. Về mặt tinh thần, điều đó đã khẳng định Yên Tử là “non thiêng” với những giá trị về văn hoá, tư tưởng, tôn giáo mà không phải ở đâu cũng có được. Còn dưới góc độ kinh tế, điều này đã và đang mở ra một hướng phát triển dịch vụ du lịch đầy tiềm năng cho địa phương và cho ngành du lịch tỉnh nhà.
Tuy nhiên, đi cùng với những mặt tích cực ấy thì việc khách hành hương lên Yên Tử ngày càng đông cũng kéo theo những “hiệu ứng” tiêu cực. Với các năm trước, đó là tình trạng lộn xộn, mất trật tự trị an, là sự ô nhiễm môi trường, rồi vệ sinh an toàn thực phẩm không đảm bảo, tình trạng khai thác tài nguyên rừng bừa bãi v.v... Thậm chí, có năm, những hiện tượng này đã trở thành đề tài “nóng” được báo chí nhắc đến nhiều nhất, trở thành mối lo, là gánh nặng đối với các cơ quan chức năng trong việc quản lý ổn định trật tự khu di tích...
Nhưng phải thừa nhận một hai năm trở lại đây, tình trạng này đã đỡ đi phần nào nhờ sự nỗ lực cố gắng của các cơ quan chức năng. Và nhất là nhờ sự đầu tư về cơ sở hạ tầng, như mở rộng tôn tạo cầu, đường, điện, đặc biệt là việc đưa vào hoạt động hệ thống cáp treo từ chùa Giải Oan lên chùa Hoa Yên, rồi sau đó là từ chùa Hoa Yên lên khu vực tượng An Kỳ Sinh (gần chùa Đồng) v.v... Tất cả đều nhằm tạo điều kiện tốt nhất cho khách đến với khu di tích, nhất là trong những tháng diễn ra lễ hội. Đồng thời với điều đó là sự đầu tư, tôn tạo Khu di tích theo hướng ngày một “bề thế” hơn... Tuy nhiên, xung quanh việc này cũng từng đã có nhiều ý kiến khác nhau; có người tỏ ý lo ngại vì nếu cứ đầu tư xây dựng như thế, Khu di tích sẽ bị phá vỡ về kiến trúc và không gian gốc, vốn là những yếu tố quan trọng mang tính quyết định nếu muốn UNESCO xem xét, công nhận là Di sản văn hoá thế giới trong tương lai? Đây là điều hoàn toàn không “xa vời”, bởi Yên Tử, cùng với tên tuổi Trần Nhân Tông, đã khẳng định những giá trị văn hoá to lớn của dân tộc ta trong tiến trình lịch sử nhân loại. Thế nhưng với sự “phát triển” như hiện nay, chỉ e càng ngày các yếu tố gốc đó sẽ bị mai một dần. Nếu vậy thì thật đáng tiếc!
