Các nhà khoa học cho biết số lượng cá voi lưng gù tại Nam bán cầu đang phục hồi mạnh mẽ sau nhiều thập kỷ được bảo vệ khỏi hoạt động săn bắt thương mại. Tuy nhiên, xung đột tại Trung Đông đang làm gia tăng lưu lượng tàu biển đi vòng qua mũi phía Nam châu Phi, kéo theo nguy cơ va chạm với cá voi.
Vào tháng 12 năm ngoái, cặp vợ chồng Chris và Monique Fallows đã chứng kiến, đồng thời ghi lại hình ảnh một "siêu đàn" gồm 299 cá voi lưng gù ngoài khơi bờ biển phía tây Nam Phi. Theo tổ chức Happywhale, đây được cho là một trong những đàn cá voi lưng gù lớn nhất từng được ghi nhận.
“Đó thực sự là một cảnh tượng ngoạn mục. Chúng tôi nhanh chóng nhận ra có tới hàng trăm con cá voi đang tập trung tại cùng một khu vực”. Chris Fallows, nhiếp ảnh gia động vật hoang dã nổi tiếng với 35 năm ghi lại hình ảnh các loài sinh vật biển, chia sẻ.
Sự xuất hiện của các siêu đàn phản ánh quá trình phục hồi đáng kể của quần thể cá voi lưng gù kể từ khi lệnh cấm săn bắt cá voi thương mại quốc tế có hiệu lực vào năm 1986. Số lượng cá voi lưng gù ở Nam bán cầu hiện đã tăng lên hơn 100.000 cá thể, so với dưới 10.000 cá thể vào thời kỳ săn bắt cao điểm.
Các chuyên gia cho biết cá voi lưng gù thường sống đơn lẻ hoặc theo nhóm nhỏ, nhưng có thể tập trung thành những đàn lớn tại các khu vực giàu thức ăn như nhuyễn thể krill và các loài cá nhỏ.
Nhà khoa học Els Vermeulen thuộc Đại học Pretoria nhận định sự phục hồi của quần thể cá voi lưng gù là một trong những thành công lớn nhất của công tác bảo tồn sinh vật biển. Tuy nhiên, bà cảnh báo các loài cá voi vẫn phải đối mặt với nhiều mối đe dọa như biến đổi khí hậu, mắc vào ngư cụ đánh bắt và va chạm với tàu biển.
Theo Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN), hiện vẫn có 7 trong tổng số 14 loài cá voi lớn được xếp vào nhóm nguy cấp hoặc dễ bị tổn thương, trong đó cá voi đầu cong Bắc Đại Tây Dương chỉ còn khoảng 380 cá thể ngoài tự nhiên.
Nhà khoa học Els Vermeulen cũng cảnh báo xung đột tại Trung Đông đang tạo ra mối đe dọa mới đối với cá voi quanh Nam Phi. Theo một đánh giá sơ bộ do bà đồng thực hiện, lưu lượng tàu biển đi vòng qua mũi phía Nam châu Phi đã tăng gấp bốn lần kể từ cuối năm 2023, sau khi xung đột Israel - Hamas bùng phát và lực lượng Houthi tại Yemen bắt đầu tấn công các tàu hàng trên Biển Đỏ. Xung đột liên quan đến Iran và tình hình an ninh tại eo biển Hormuz tiếp tục khiến nhiều tàu phải chuyển hướng qua tuyến đường này.
Theo các chuyên gia, lưu lượng tàu gia tăng đồng nghĩa với nguy cơ va chạm giữa tàu biển và cá voi cũng lớn hơn. Ông Gregg Oelofse, phụ trách quản lý môi trường ven biển của thành phố Cape Town, cho biết một số xác cá voi dạt vào bờ mang dấu vết bị chân vịt tàu cắt qua cơ thể. Vì vậy, các nhà khoa học đang kêu gọi áp dụng giới hạn tốc độ đối với tàu thuyền hoạt động gần bờ biển Nam Phi để các tàu có thêm thời gian để các tàu phát hiện và tránh cá voi trên đường di chuyển.
