Số lượng cá voi quý hiếm Bắc Đại Tây Dương giảm, làm dấy lên lo ngại tuyệt chủng

Quần thể cá voi đầu bò Bắc Đại Tây Dương, một trong những loài cá voi quý hiếm nhất thế giới, đã giảm xuống còn 382 cá thể, thấp hơn khoảng 2% so với ước tính năm trước. Số liệu công bố ngày 16/11 khiến các nhà khoa học lo ngại nguy cơ tuyệt chủng vẫn hiện hữu, dù quần thể loài này từng có dấu hiệu phục hồi trong những năm gần đây.

ap26313731915103.jpg
Hai cá voi đầu bò Bắc Đại Tây Dương tại vịnh Cape Cod, bang Massachusetts (Mỹ). Ảnh tư liệu: AP

Theo báo cáo thường niên của Liên minh Nghiên cứu Cá voi đầu bò Bắc Đại Tây Dương, mức suy giảm mới đã chấm dứt xu hướng phục hồi chậm nhưng tương đối ổn định của quần thể loài cá voi này. Các nhà khoa học cảnh báo số lượng cá thể còn quá ít, trong khi những mối đe dọa đối với khả năng sinh tồn của chúng vẫn chưa được giải quyết.

Cá voi đầu bò Bắc Đại Tây Dương từng bị săn bắt thương mại trong nhiều thế kỷ, trước khi hoạt động này phần lớn chấm dứt vào những năm 1930. Tuy nhiên, quần thể phục hồi rất chậm và hiện tiếp tục đối mặt với nguy cơ mắc vào ngư cụ, va chạm với tàu thuyền và những thay đổi của môi trường biển.

Bà Heather Pettis, Chủ tịch Liên minh Nghiên cứu Cá voi đầu bò Bắc Đại Tây Dương, cho biết tình trạng đại dương ấm lên đang khiến các loài giáp xác chân chèo nhỏ bé, nguồn thức ăn chính của cá voi, thay đổi khu vực phân bố. "Chúng tôi biết quần thể này có thể và sẽ di chuyển để tìm kiếm thức ăn. Nếu không bảo vệ chúng trên toàn bộ phạm vi phân bố, chúng ta có thể một lần nữa chứng kiến sự suy giảm nghiêm trọng" - bà Pettis cảnh báo.

Trong giai đoạn 2010-2020, số lượng cá voi đầu bò Bắc Đại Tây Dương đã giảm khoảng 25%, do nhiều năm sinh sản kém kết hợp với tỷ lệ tử vong cao. Những năm gần đây ghi nhận một số tín hiệu tích cực, nhưng các nhà khoa học nhấn mạnh loài này cần duy trì số lượng cá voi con chào đời ở mức cao trong nhiều năm liên tiếp, đồng thời được tăng cường bảo vệ để có cơ hội phục hồi.

Theo Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA), chín năm qua ghi nhận số lượng cá voi bị thương và chết cao bất thường. Đáng lo ngại, toàn bộ quần thể hiện chỉ còn 73 cá thể cái có khả năng sinh sản, khiến việc khôi phục số lượng trở nên đặc biệt khó khăn. Mặc dù mùa sinh sản năm ngoái được đánh giá là một trong những mùa thành công nhất từng ghi nhận, với hơn 20 cá voi con chào đời, kết quả này vẫn chưa đủ để bảo đảm quần thể tăng trưởng bền vững.

Trước tình hình trên, các tổ chức bảo tồn tiếp tục kêu gọi tăng cường các biện pháp ngăn ngừa cá voi mắc vào ngư cụ và bị tàu thuyền đâm phải. Tổ chức môi trường Oceana cùng nhiều nhóm bảo tồn đã phản đối đề xuất tại Quốc hội Mỹ về việc trì hoãn áp dụng các biện pháp bảo vệ mới đối với cá voi đầu bò đến năm 2035. Đề xuất đã được Hạ viện Mỹ thông qua, nhằm giảm gánh nặng quy định đối với ngành đánh bắt thương mại.

Bà Nora Ives, nhà khoa học biển thuộc chương trình bảo vệ cá voi đầu bò của Oceana, nhấn mạnh: "Những con số mới nhất thật đáng thất vọng và khiến con đường phục hồi của loài cá voi đầu bò Bắc Đại Tây Dương đang cực kỳ nguy cấp trở nên dài hơn. Loài cá voi đặc biệt này sẽ không thoát khỏi nguy cơ tuyệt chủng nếu quần thể không thể tăng trưởng".

Cá voi đầu bò Bắc Đại Tây Dương có thể nặng tới khoảng 68 tấn. Chúng thường sinh con vào mùa đông tại vùng biển ngoài khơi các bang Carolina, Florida và Georgia của Mỹ, sau đó di chuyển lên phía bắc tới những khu vực kiếm ăn ngoài khơi New England và Canada. Vào mùa xuân, những đàn cá voi lớn đôi khi xuất hiện ngoài khơi bang Massachusetts, với số lượng có thể chiếm tới một phần năm tổng quần thể.

Trong lịch sử, loài cá voi này từng là mục tiêu săn bắt phổ biến do thường sinh sống gần bờ, nổi lên mặt nước sau khi bị giết và cung cấp lượng dầu lớn. Chính những đặc điểm này khiến chúng bị khai thác quá mức trong nhiều thế kỷ, góp phần đẩy quần thể tới tình trạng nguy cấp hiện nay.

Quỳnh Trang (Theo AP)

Cùng chuyên mục