Là cử tri theo dõi phiên chất vấn và trả lời chất vấn tại kỳ họp Hội đồng Nhân dân tỉnh lần thứ 9 vừa qua chúng tôi thấy chất vấn và trả lời chất vấn của các đại biểu Hội đồng chưa thoả đáng, chưa đáp ứng yêu cầu nguyện vọng cử tri mong muốn trước kỳ họp.
Về phần chất vấn và trả lời chất vấn liên quan đến vấn đề xây dựng cơ bản, tại báo cáo giải trình và trả lời chất vấn trực tiếp trong hội trường của ông Bùi Văn Tiến, Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư là chưa thoả đáng. Tại sao trong báo cáo nêu khối lượng xây dựng cơ bản hết 11 tháng đạt 58,25% kế hoạch năm, sau đó khi trả lời trực tiếp câu hỏi của các đại biểu trên hội trường lại nói rằng số liệu tập hợp chưa đầy đủ có thể khối lượng thực hiện còn đạt cao hơn nữa? Mặc dù sau đó Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư có giải trình nhưng qua đây cho thấy sự thiếu cẩn trọng và không có sự chuẩn bị chu đáo trước một cuộc họp quan trọng của tỉnh được đông đảo cử tri đang rất quan tâm theo dõi. Về câu hỏi của các đại biểu Hội đồng cũng chưa có sự chuẩn bị chu đáo, sau khi nghe câu hỏi của một số đại biểu nhiều cử tri có cảm nhận dường như chính đại biểu hỏi cũng không nắm rõ các quy định của Nhà nước liên quan đến xây dựng cơ bản, đặc biệt là Luật Ngân sách, Luật Xây dựng và Nghị định 16/CP của Chính phủ; không nắm rõ tình hình thực tế đang thực hiện trên địa bàn tỉnh trong những năm vừa qua.
Câu hỏi chất vấn của đại biểu Nguyễn Hùng Thắng, tổ Đông Triều “Vì sao phải thay đổi chức danh trưởng Ban quản lý dự án?”. Được biết, việc thay đổi chức danh trưởng Ban quản lý dự án ở các địa phương là do chính địa phương đó quyết định vậy chất vấn trong tình huống này, với người giải trình này liệu có phù hợp? Phần lớn các đại biểu Hội đồng đề nghị nên phân cấp về phân bổ, quản lý vốn cho các địa phương? Dường như các đại biểu Hội đồng chất vấn đã không nắm rõ quy định của Nhà nước về nguyên tắc phân bổ quản lý vốn đầu tư. Theo các quy định hiện hành của UBND tỉnh thì TP Hạ Long, thị xã Móng Cái được phân cấp quản lý đối với các công trình dự án không lớn hơn 5 tỷ đồng, thị xã Uông Bí, Cẩm Phả không lớn hơn 4 tỷ đồng, các huyện còn lại không lớn hơn 3 tỷ đồng. Đề nghị phân cấp vốn ngân sách tập trung đã được đề cập nhiều trong các phiên họp của Chính phủ, đây là bài toán khó hiện nay Chính phủ vẫn chưa tìm được lời giải xác đáng nhưng khi giải trình Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư đã không nêu bật được vấn đề này để cả người chất vấn và cử tri theo dõi phiên họp được thoả đáng. Về chất vấn của đại biểu Bùi Đình Tuấn, (Công ty Cổ phần đầu tư xuất nhập khẩu QN) viện dẫn: như ở các doanh nghiệp họ vừa được làm chủ đầu tư vừa thẩm định phê duyệt luôn dự án miễn là không trái với quy hoạch của Nhà nước vì vậy tốc độ thực hiện và tiến độ giải ngân đều hoàn thành nhanh, chất lượng công trình đảm bảo và đề nghị trong phân bổ vốn xây dựng cơ bản của tỉnh cũng nên thực hiện như vậy. Có lẽ đại biểu này đã hiểu sai nguyên tắc hết sức cơ bản đó là doanh nghiệp được toàn quyền quyết định vừa là chủ đầu tư, vừa phê duyệt thẩm định dự án vì đây là tiền túi của doanh nghiệp bỏ ra, còn vốn xây dựng cơ bản từ nguồn ngân sách tập trung là của Nhà nướcphải do các cơ quan quản lý Nhà nước quyết định. Chính phủ đã quy định rất rõ đối với những dự án, công trình trên 500 triệu phải được cấp có thẩm quyền phê duyệt thiết kế cơ sở. Thí dụ, công trình liên quan đến vấn đề thuỷ lợi thì phải được sở chuyên ngành là NN&PTNT phê duyệt thẩm định để đảm bảo chất lượng, hiệu quả sử dụng của công trình. Vì vậy, không thể có sự đánh đồng giữa 2 nguồn vốn này để có cùng cách thực hiện. Trong trả lời của đồng chí Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư chưa được rõ ràng nên việc phân cấp quản lý vốn đầu tư vẫn còn là điều băn khoăn của nhiều đại biểu và cử tri. Đại biểu Nguyễn Hùng Thắng (tổ Đông Triều) tiếp tục chất vấn đề nghị tỉnh cho thời gian chuẩn bị đầu tư dự án dài hơn hiện nay (khoảng 2 năm). Về vấn đề này thực tế hiện nay công tác chuẩn bị đầu tư phải căn cứ vào kế hoạch 5 năm để phân kỳ đầu tư do đó dự án phải chuẩn bị trước ít nhất là 1 năm trở lên. Sau khi dự án được các cấp có thẩm quyền phê duyệt mới đủ điều kiện để bố trí vốn xây dựng cơ bản. Hầu hết các cán bộ Ban quản lý dự án địa phương và các sở chuyên ngành đều biết và thực hiện theo trình tự này vậy tại sao đại biểu Hội đồng lại không biết việc này và đề nghị như vậy liệu có thừa?
Đưa ra câu hỏi chất vấn mà không tìm hiểu kỹ vấn đề, những quy định của Nhà nước không những thể hiện sự không chuẩn bị của chính đại biểu chất vấn mà còn thể hiện sự không tôn trọng cử tri của chính đại biểu đó. Qua theo dõi thấy rằng hầu hết các câu hỏi chất vấn đều rất chung chung, những vấn đề liên quan trực tiếp đến địa phương nơi đại biểu đó đang sinh hoạt, cử tri địa phương đó đang quan tâm, chờ đợi câu trả lời của cơ quan cấp tỉnh thì lại không thấy chất vấn. Về trả lời chất vấn thiết nghĩ với cương vị Giám đốc một cơ quan tham mưu tổng hợp quan trọng của tỉnh lẽ nào lại không nắm được các vấn đề đại biểu chất vấn để có trả lời rõ ràng, xác đáng và có thể “thổi còi” lại ngay những câu hỏi chất vấn không đúng trọng tâm, hỏi mà không tìm hiểu kỹ vấn đề đang được thực hiện tại địa phương mình như thế nào? Qua theo dõi trả lời chất vấn nhiều cử tri có cảm giác dường như có một cái gì đó “nể”, “e dè”, quá “nhu” của đồng chí Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư đối với các vị đại biểu đặt câu hỏi chất vấn.
Sau khi nghe Báo cáo giải trình môi trường của đồng chí Phùng Danh Đài, Giám đốc Sở Tài nguyên Môi trường cả đại biểu tham dự họp tại hội trường và cử tri theo dõi qua truyền hình đều có chung nhận xét nếu theo đánh giá của báo cáo này thì môi trường của tỉnh chẳng có vấn đề gì. Trước khi kỳ họp Hội đồng Nhân dân tỉnh lần này diễn ra hầu hết các cử tri đều rất quan tâm theo dõi xem phần chất vấn và giải trình của các đại biểu về vấn đề môi trường của tỉnh thế nào? biện pháp xử lý ra sao? Nhưng câu hỏi chất vấn của các đại biểu chủ yếu xoay quanh vấn đề bồi lắng khu vực Cửa Lục, trong khi đó trên địa bàn tỉnh hiện nay hàng loạt các vấn đề liên quan đến môi trường cử tri vô cùng bức xúc như: khai thác than làm bồi lắng lòng hồ chứa nước phục vụ sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt ở Đông Triều; tình trạng san gạt đất đá từ đầu tỉnh đến cuối tỉnh khiến cảnh quan thiên nhiên trông như miếng áo vá; vận chuyển đất đá qua các tuyến đường làm ô nhiễm khu vực dân cư, xuống cấp đường; ô nhiễm môi trường ở các vùng nông thôn, ven biển... không hề được đề cập đến cả trong báo cáo giải trình và câu hỏi chất vấn của đại biểu. Hơn nữa đây là cuộc đăng đàn trả lời chất vấn của vị Giám đốc Sở chuyên ngành quản lý về tài nguyên, khoáng sản, đất đai - một vấn đề cũng đang “rất nóng” hiện nay vậy mà không có một câu hỏi chất vấn của đại biểu nào liên quan đến vấn đề này? Phải chăng vấn đề đất đai của tỉnh cũng quá tốt, trong các buổi tiếp xúc cử tri ở cấp cơ sở đại biểu Hội đồng không tiếp nhận được ý kiến đề nghị của cử tri về vấn đề này?! Trong khi đó, trên 80% các buổi tiếp dân của UBND tỉnh đều liên quan đến vấn đề giải phóng mặt bằng và đất đai.
Trước kỳ họp HĐND tỉnh lần này nhiều đại biểu cử tri mong muốn được nghe giải trình của các sở, ngành về: chất lượng khám chữa bệnh ở các bệnh viện; tiêu cực trong thi cử; nước sạch vệ sinh môi trường nông thôn; cơ chế hỗ trợ trồng rừng phủ xanh đất trống đồi trọc; các quy hoạch treo, dự án treo... Tuy nhiên, tại kỳ họp lần này phần chất vấn và giải trình quá ít, nhiều vấn đề cử tri băn khoăn, bức xúc chưa được làm sáng tỏ. Nhiều cử tri đặt câu hỏi tại sao không có Chủ tịch UBND các huyện chất vấn, phải chăng có sự “né tránh” ở đây? Thiết nghĩ, trong các kỳ họp lần sau HĐND tỉnh cần dành nhiều thời gian hơn cho các phiên chất vấn và trả lời chất vấn; các đại biểu tham dự họp cần có sự chuẩn bị tốt hơn để có câu hỏi chất vấn trúng, đúng với tâm tư nguyện vọng của cử tri.
