Trong những năm gần đây, khu di tích Yên Tử đã đẹp hơn, sạch hơn, khang trang hơn, các hoạt đông văn hoá tâm linh diễn ra hằng ngày cũng bài bản hơn, thuận lợi hơn cho khách du lịch và các đệ tử thập phương về chiêm bái Phật Tổ. Song có hai điều tôi muốn thưa lại và rất mong được các cơ quan có trách nhiệm xem xét một cách nghiêm túc.
Một là, cần khôi phục lại rừng trúc vốn là bản sắc cảnh quan, hay nói theo ngôn ngữ thời kinh tế thị trường là “thương hiệu”, “đặc hiệu” của Yên Tử, tương đương như núi non kì ảo trên vịnh biển Hạ Long. Không phải ngẫu nhiên mà từ thời Trần, Thiền phái nổi tiếng khai sinh ở đây được mang tên Rừng Trúc, Thiền phái Trúc Lâm và ba vị sáng lập được gọi là Trúc Lâm tam tổ. ở thời Lê, khoảng năm 1440-1442, cụ Nguyễn Trãi đề thơ ở chùa Hoa Yên có câu: “ủng môn ngọc sáo sâm thiên mẫu”, nghĩa là Sáo ngọc (cây trúc) súm sít che kín trước cửa bát ngát hàng ngàn mẫu. Không có thông, dù hàng thông 700 tuổi nổi tiếng bây giờ, lúc đó đã hơn 100 tuổi, mà không lọt được vào tầm nhìn của cụ. Chứng tỏ vị thế của Trúc quan trọng số 1, trong cấu tạo của cảnh quan đất Phật Yên Tử. Tôi được biết, trúc Yên Tử là trúc vàng, nhiều loại trúc đầu rồng, trúc sư tử, hiện nay còn sót lại rải rác ở am Ngoạ Vân, nơi Đệ nhất Phật tổ nhập niết bàn. Rất may là nơi này ít người biết hơn nên sự triệt phá còn hạn chế được. Hiện nay rải rác trong khoảng rừng từ chùa Giải Oan lên chùa Đồng còn xen kẽ những khóm trúc xanh trong rừng cây tạp. Cần trồng mới những khu rừng trúc như nó đã từng có từ xa xưa và trở thành một sản phẩm du lịch văn hoá, có thể là từ khu vực chùa Hoa Yên, chùa Vân Tiêu lên chùa Đồng, hoặc ở chỗ nào đó thích hợp hơn, căn cứ vào thổ nhưỡng, độ dốc và thậm chí cả đặc điểm về thời tiết, do sự chênh lệch của độ cao, do các nhà có chuyên môn cao thiết kế xây dựng, nếu việc đó được xem xét tiến hành. Đây là việc rất cần sự quan tâm và cùng vào cuộc của các cấp chính quyền, nhất là UBND thị xã Uông Bí, của các sở, ngành quản lí nhà nước, trong đó có ngành lâm nghiệp.
Hai là, cần cấm khai thác măng, bán măng trúc ở Yên Tử. Dịp tôi vừa thăm Yên Tử, vẫn còn thấy khá nhiều măng trúc bày bán trên đường trước cửa chùa Một Mái. Được biết tháng giêng hai, tháng lễ hội Yên Tử, măng bày bán rất nhiều, suốt đọc đường đi bộ đến tận các bãi đỗ xe. Như vậy là những cây trúc còn sót lại vẫn đang bị triệt tiêu. Và gậy trúc, cũng là điều đáng lưu tâm. Trước đây, cây gậy là vô cùng cần thiết, vì đường hẹp đi bên dốc chênh vênh, lại mưa trơn. Nay thì, bên cạnh cáp treo, đường bộ đã mở rất rộng, có lát đá, rất dễ đi. Cây gậy là vật trang trí truyền thống văn hoá hơn là một phương tiện đảm bảo an toàn. Vì thế, gậy chỉ nên cấp phát hạn chế (hoặc bán với giá rẻ, để chỉ dùng trong một lần đi) cho người già có yêu cầu và khi xuống núi thì thu lại cho người dùng sau. Tôi đề nghị Trung tâm Di tích Danh thắng Yên Tử nên xem xét việc này. Tôi rất hoan nghênh ở mỗi chặng, đều có chỗ để lại gậy, nhưng thường thì các vị du khách vẫn cầm gậy xuống núi… Như vậy, gậy cũng là một vấn đề rất cần quan tâm trong việc bảo vệ rừng trúc Yên Tử còn sót lại.
