Trong thời gian gần đây ở huyện đảo Cô Tô đang nổi lên chuyện người địa phương và cả từ các nơi khác đến đây khai thác một loài cây lạ, có lúc như đã trở thành “cơn sốt” săn lùng loài cây này.
Loài cây lạ này có chiều cao tối đa khoảng trên dưới 4m, thân cứng, lá nhỏ, dày, mọc thành chùm, quả nhỏ có hình gần giống với chiếc bình tỳ bà. Sở dĩ gọi là cây lạ vì người dân địa phương gọi cây này là cây “rù rì” (vì cây này có đặc điểm là rất chậm lớn), lại có tên theo cách gọi của người Trung Quốc là Tùng la hán. Ông Chu Quốc Việt, Hạt trưởng Hạt Kiểm lâm huyện Cô Tô cho biết: Chúng tôi đã nghiên cứu, tra trong các tư liệu nhưng không hề có loài cây nào có tên gọi như trên, mà xem mô tả đặc điểm cũng chưa biết loài cây này tên gọi là gì cả.
Đề phòng kẻ trộm lấy mất cây nên anh Long đã phải đưa cây lên sân thượng như thế này.
Cũng theo ông Việt thì qua khảo sát của Hạt cho thấy loài cây này chỉ có ở đảo Thanh Lân, đảo Mã Cháu và đảo Trần và chúng chỉ chọn nơi khắc nghiệt đầu sóng gió mà sinh trưởng, chúng có thể mọc trên đất, hay bám vào hốc đá. Dù chưa biết là cây gì nhưng với trách nhiệm của cơ quan quản lý rừng, Hạt Kiểm lâm huyện Cô Tô vẫn phối hợp với Công an, bộ đội Biên phòng kiên quyết ngăn chặn tình trạng khai thác bừa bãi loài cây này. Trong thời gian qua các lực lượng chức năng của Cô Tô đã ngăn chặn 3 vụ khai thác trái phép cây “rù rì” (tạm gọi như vậy), gồm 2 vụ là do các đối tượng trú tại TX Móng Cái, 1 vụ đối tượng trú tại TX Cẩm Phả đưa hẳn tàu đến khai thác. Các cây thu giữ, sau khi đem trồng lại thì hầu hết đều đã chết.
Trong vai người đi tìm mua cây cảnh, chúng tôi đã tới gia đình anh Nguyễn Việt Long, trú tại thị trấn Cô Tô (đối diện Bưu điện Cô Tô). Dẫn tôi lên sân thượng, chỉ vào gần 10 cây “rù rì” đang ươm trong hố đất, anh Long cho biết: Mới đây có người trả em 20 triệu đồng 1 cây nhưng em không bán, em đòi 25 triệu đồng mới bán. Thấy tôi tỏ vẻ ngạc nhiên, Long cười: Thế đã thấm gì, mới đây thằng bạn em bán cho 1 người ở Thanh Hoá 1 cây giá trên 100 triệu đồng (?).
Khi chúng tôi hỏi vì sao giá của các cây “rù rì” cao đến vậy và vì sao người ta đổ xô đi khai thác cây này, có đồng chí Công an huyện giải thích rằng: Các đối tượng khai thác cây này bán sang Trung Quốc để chế biến làm hương liệu, có cán bộ Kiểm lâm thì bảo họ khai thác về uốn làm cây cảnh rồi bán cho các doanh nghiệp kinh doanh du lịch(?). Mỗi bên giải thích một cách, rốt cuộc vẫn chưa biết tên gọi, mục đích của các đối tượng khai thác cây này là gì!
Để ngăn chặn tình trạng khai thác dễ dẫn tới kiệt quệ loài cây này, mới đây Hạt Kiểm lâm huyện Cô Tô đã thống kê được hơn 10 hộ ở thị trấn Cô Tô đang ươm cây “rù rì”, đồng thời yêu cầu họ ký cam kết không được khai thác, đào bới và buôn bán loài cây này với bất kỳ mục đích nào.
Từ thực trạng trên và để bảo tồn loài cây này, rất mong các cơ quan chức năng của tỉnh sớm nghiên cứu, xác minh tên gọi, giá trị của loài cây lạ trên. Trước mắt, các cơ quan chức năng và chính quyền địa phương của huyện Cô Tô cần tăng cường bảo vệ, ngăn chặn ngay tình trạng khai thác loài cây này.
