Cần sớm trùng tu đình Xuân Quang

Di tích cấp tỉnh đình Xuân Quang, ở thôn Xuân Quang, xã Yên Thọ (Đông Triều) được xây dựng vào thời Lê. Ban đầu đình ở làng Ngòi gọi là đình Gốc Quéo, đến năm 1922 đình chuyển về thôn Xuân Quang, từ đó mang tên đình Xuân Quang. Đình thờ 4 vị Thành hoàng là thiên thần: Cây Vũ, cây Ngái, Cống Nó và Ninh Lang và 2 nhân thần người họ Hoàng là Hoàng Thường Nguyên và Hoàng Tiến Giám đã bỏ nhiều công sức, tiền của xây dựng quê hương.

Thời kỳ tiền khởi nghĩa, đình Xuân Quang là nơi liên lạc, họp bàn chiến đấu của các chiến sỹ Đệ tứ Chiến khu Đông Triều. So với các đình làng nổi tiếng khác, đình Xuân Quang có diện tích bé hơn, song xét về mặt kiến trúc điêu khắc cổ thì đình khá nổi bật, được coi là ngôi đình duy nhất ở Đông Triều còn giữ lại các kiến trúc điều khắc cổ có giá trị thẩm mỹ cao. Các vì kèo được kết cấu theo kiểu “giá chiêng chồng rường con nhị”. Các bức cốn, đầu bảy, đầu dư đều được chạm nổi hoặc chạm kênh bong rồng, mây, với những đường nét chạm trổ công phu ở các vì kèo, đầu đao... Hầu hết vì kèo đều chạm hình cánh sen, câu đầu chạm hình đầu rồng, đuôi của đầu dư chạm một mặt hổ phù, một con đại bàng có vân mây. Tất cả các rường đều được xếp khít vào nhau và chạm trổ ăn khớp, thành một bức chạm kênh bong có hình rồng vờn mây, rồng nhả ngọc, hình con nghê đang chạy, hình hoa cúc có mây cuốn bồng bềnh. Trên xà nách cũng chạm những đường vân mây to mềm mại. Các xà hạ, xà trung, xà thượng ở cấu trúc dọc bái đường đều trạm hình trúc hoá rồng và chim tước vờn hoa. Nhiều câu đầu ở hệ thống vì kèo hậu cung chạm nổi chữ thọ. Có thể nói đình Xuân Quang là nơi lưu giữ những nét điêu khắc đặc trưng nhất của đình làng bắc bộ thế kỷ 19. Đặc biệt tất cả các hình rồng ở đây đều được chạm theo đúng phong cách thời Nguyễn, bờm dài, mắt lồi, mặt giữ tợn, móng vuốt sắc nhọn...

Tuy nhiên, hiện nay đình đang bị xuống cấp nặng nề, ở cả 5 gian tiền đường và 3 gian hậu cung, phần ngói đã bị vỡ gãy, dột nát nhiều vị trí, trời mưa nước chảy thành dòng xuống dưới nền nhà. Một số kiến trúc gỗ như hệ thống vì kèo, dui mè, cột nhà, xà nhà... do bị thấm nước và mối mọt nên mục gãy, không đủ sức nâng đỡ mái đình. Hiện nay mái đình võng hẳn xuống do hệ thống cột gỗ và thanh giằng quá yếu. Nhiều mảng điêu khắc gỗ bị mối mọt xâm hại không còn giữ được nguyên khối chạm khắc mềm mại...

Được biết vừa qua cơ quan chức năng đã khảo sát thực tế, lập dự án trùng tu, sửa chữa đình Xuân Quang. Thiết nghĩ công việc này cần được tiến hành một cách khẩn trương, để nhanh chóng khắc phục tình trạng xuống cấp cũng như gìn giữ, bảo vệ được những mảng điêu khắc gỗ thẩm mỹ của ngôi đình cổ thời Nguyễn này.

Cùng chuyên mục