Vừa qua tại Quảng Ninh, một số doanh nghiệp Nhà nước thuộc Tập đoàn CN Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV) đã tiến hành thực hiện cổ phần hoá doanh nghiệp Nhà nước, người lao động trong các doanh nghiệp này (có danh sách trước thời điểm cổ phần hoá) đều được mua cổ phần ưu đãi trị giá bằng 60% giá trị cổ phiếu trúng thầu tại sàn giao dịch chứng khoán.
Điều đáng nói là nhiều người lao động không đủ tiền để mua cổ phần ưu đãi hoặc ít hiểu biết về cổ phiếu, cũng như chưa nhận thức đúng mức về quyền lợi lâu dài của người lao động v.v.. nên họ đành phải bán đi số cổ phần ưu đãi có được để lấy chút ít tiền lãi chênh lệch giá và chịu thiệt thòi đến quyền lợi lâu dài của họ. Chúng tôi xin nêu một ví dụ: Khi Công ty Than Mông Dương thực hiện cổ phần hoá, giá cổ phiếu đấu giá trúng thầu là: 50.037đồng/cổ phiếu (giá khởi điểm mệnh giá là 10.000/cổ phiếu) chỉ có 1,5% nhà đầu tư trúng thầu. Người lao động thuộc Công ty Than Mông Dương được mua theo giá ưu đãi là 30.022 đồng/cổ phiếu, tính theo năm công tác thì người lao động ở đây được mua cao nhất tới gần 3.000 cổ phiếu, người ít nhất cũng khoảng gần 100 cổ phiếu. Nếu người lao động muốn mua được hết cổ phần ưu đãi thì cũng phải có từ vài triệu đồng đến xấp xỉ cả trăm triệu đồng, đó là chưa kể để gia đình có 2 đến 3 người làm công nhân tại Công ty. Trao đổi với một bác công nhân đã có trên 20 năm công tác, bác cho biết: ‘’Gia đình tôi có 2 người được mua cổ phần ưu đãi, tính ra nếu mua được cổ phần ưu đãi của Công ty Than Mông Dương phải có hơn 100 triệu đồng, bằng ấy năm làm công nhân mỏ, vợ chồng tôi cũng chỉ dành dụm được vài ba chục triệu đồng phòng khi ốm đau hoặc nhà có việc phải lo, vậy thì làm sao mà có đủ tiền mua cổ phần ưu đãi, đành phải bán đi được lãi đồng nào hay đồng ấy!”. Một bác công nhân đang chờ nghỉ hưu cũng cho biết: “Hôm gặp mặt những công nhân chuẩn bị nghỉ hưu, có vị lãnh đạo Công ty tuyên bố: nếu ai có nhu cầu bán cổ phần ưu đãi Công ty sẽ mua lại với giá 40.000đ/ 1cổ phiếu, mọi người cũng cảm thấy phấn khởi vì nếu có bán cổ phần đi thì cũng thu về được một khoản tiền chênh lệch không nhỏ, ấy vậy mà hôm đầu làm thủ tục mua cổ phiếu chỉ có lác đác vài người ở đâu đến mua lại với giá 39.000đ/1cổ phiếu, chẳng hiểu sao sau đó thì giá bán cổ phiếu ưu đãi cứ... ‘’tụt’’ xuống dần và đến ngày 21-11-2007, giá bán chỉ còn được 34.000đ/1 cổ phiếu. Tôi sợ giá bán cổ phiếu còn xuống thấp nữa nên đành bán hết, lời lãi chẳng được là bao, đến ngày 29-11-2007, người mua lại trả đến 40.000đ/1cổ phiếu nhưng chỉ còn lại ít người có bán, phần lớn họ đã bán hết từ vài ngày trước rồi, thật là tiếc”. Có tiếp xúc và trao đổi tâm sự với những người lao động ở đây mới thấy hết được những khó khăn mà họ và gia đình gặp phải khi muốn mua được cổ phần ưu đãi.
Điều băn khoăn của chúng tôi là: Vì sao các Ngân hàng Thương mại không nắm bắt được nhu cầu cần vay vốn mua cổ phần ưu đãi của người lao động để có phương án cho họ vay vốn bằng các hình thức như thế chấp, tín chấp... Nên chăng khi cổ phần hoá doanh nghiệp Nhà nước tổ chức Công đoàn ở đó cần tuyên truyền sâu rộng ý nghĩa thiết thực của việc cổ phần hoá cũng như quyền lợi lâu dài của người lao động khi mua cổ phần ưu đãi, đồng thời mời các đơn vị Ngân hàng Thương mại đến để tạo điều kiện thuận lợi cho người lao động có điều kiện vay vốn mua được cổ phần ưu đãi. Có như vậy người lao động càng thêm gắn bó và có ý thức xây dựng phát triển doanh nghiệp ngày càng tốt hơn.
