Thời gian qua, CCHC của Thủ đô đã đạt được nhiều thành tựu to lớn, góp phần quan trọng thúc đẩy quá trình phát triển kinh tế và thu hút đầu tư. Tuy nhiên, công tác cải cách vẫn được đánh giá là chuyển biến chậm so với yêu cầu của xã hội và doanh nghiệp. Thủ tục mới nhưng con người cũ, tư tưởng cũ sẽ là một vật cản lớn trong cải cách, nhất là khi Việt Nam đã chính thức trở thành thành viên của WTO.
Song song với cải cách thủ tục hành chính, phải cải cách con người
Cải cách hành chính (CCHC) là trọng tâm trong tổng thể cải cách bộ máy nhà nước ta, trong đó cải cách thủ tục hành chính là khâu đột phá. Trong cuộc gặp gỡ với các doanh nghiệp của lãnh đạo thành phố Hà Nội về chuyên đề CCHC, nhiều doanh nghiệp đã thẳng thắn đưa ra nguyên nhân quan trọng khiến họ phải tìm đến môi trường đầu tư tỉnh ngoài là thủ tục hành chính của Hà Nội còn nhiều bất cập. Có thể nói CCHC của Thủ đô đã góp phần quan trọng thúc đẩy quá trình phát triển kinh tế và thu hút đầu tư. Tuy nhiên, CCHC sẽ đạt hiệu quả hơn khi ý thức của cán bộ, công chức hành chính ngang tầm với nhiệm vụ của cải cách. Thực hiện CCHC, các cấp, các ngành của Thành phố đã rà soát, chuẩn hoá và niêm yết công khai các thủ tục hành chính, hoàn thành cơ chế một cửa liên thông về tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính trong đầu tư xây dựng, thành lập doanh nghiệp và giải quyết các công việc của người dân. Tuy nhiên, công tác cải cách vẫn được đánh giá là chuyển biến chậm so với yêu cầu của xã hội và doanh nghiệp. Thủ tục mới nhưng con người cũ, tư tưởng cũ sẽ là một vật cản lớn trong cải cách, nhất là khi Việt Nam đã chính thức trở thành thành viên của WTO. Trên thực tế, có những vấn đề đã quy định cụ thể, thủ tục thông thoáng nhưng do nhận thức, thói quen nuối tiếc với cơ chế xin - cho của một bộ phận cán bộ, công chức hành chính nên sự việc tuy dễ hoá khó khăn. Các thể chế hành chính, quy tắc pháp luật dù hay đến mấy nhưng chỉ nằm trên giấy tờ văn bản, muốn đi vào cuộc sống phải thông qua con người áp dụng. Sự công tâm của họ cùng với một cơ chế trách nhiệm pháp lý minh bạch, công khai sẽ là những điều kiện đảm bảo cho các quy tắc pháp luật được thực hiện. Thuế là nguồn thu chủ yếu của ngân sách nhà nước. Công chức hành chính được hưởng lương từ ngân sách. Nguồn thuế được thu từ nhân dân, trong đó, doanh nghiệp sản xuất kinh doanh là lực lượng đóng góp to lớn. Tuy nhiên, một trong những nguyên nhân chính Hà Nội bị “rớt hạng” trong thu hút đầu tư lại là nguyên nhân thủ tục hành chính phiền hà, nhiều doanh nghiệp phải vận dụng các mối quan hệ quen thân và “lệ phí qua cầu” đối với các thủ tục lẽ ra họ đương nhiên được phục vụ. Hiện nay, một bộ phận công chức hành chính vẫn cho rằng, người dân đến cơ quan công quyền để xin nhà nước giúp đỡ vấn đề của cá nhân chứ không hiểu đó thực chất là yêu cầu của tổ chức, của công dân mà cơ quan công quyền phải đáp ứng theo quy định của pháp luật. Công chức hành chính hưởng lương do chính người dân trả, trong đó, doanh nghiệp là lực lượng đóng góp quan trọng. Do vậy, cán bộ, công chức phải thực sự là công bộc của dân, cán bộ là gốc của mọi công việc, công việc tốt hay xấu đều phụ thuộc vào cán bộ. Liều thuốc cho căn bệnh cửa quyền Có rất nhiều giải pháp cho vấn đề nâng cao ý thức trách nhiệm phục vụ nhân dân của đội ngũ cán bộ, công chức như xử lý hành chính đối với hành vi sai phạm, giáo dục tư tưởng đạo đức, phát huy dân chủ trong nhân dân… Nhưng giải pháp có tầm quan trọng đặc biệt là tăng cường sự giám sát, kiểm tra của cơ quan Nhà nước cấp trên. Phát huy dân chủ, tạo ra phong trào toàn dân đóng góp ý kiến về cải cách thủ tục hành chính và phản ánh các hiện tượng nhũng nhiễu trong hoạt động công vụ bằng các kênh thông tin như hòm thư góp ý, báo chí, trả lời trực tuyến… Đây không phải là hình thức mới, tuy nhiên, các hình thức này chỉ phát huy được hiệu quả thực sự khi thủ trưởng các cơ quan quan tâm xem xét đến các ý kiến phản ánh, kiến nghị chính đáng của công dân. Hiện nay, các hòm thư góp ý của một số cơ quan còn mang nặng tính hình thức, thậm chí, nhiều tháng không được mở kiểm tra hoặc việc kiểm tra chỉ qua loa cho xong lượt. Xử lý nghiêm minh các hành vi vi phạm trong hoạt động công vụ bằng các hình thức kỷ luật và xử lý hành chính. Để phát hiện sai phạm, không có cách nào khác là tăng cường công tác kiểm tra định kỳ và đột xuất. Đây phải là nhiệm vụ thường xuyên và liên tục chứ không chỉ là phong trào, khẩu hiệu. Bên cạnh đó, cần nâng cao năng lực cán bộ, trình độ chuyên môn và văn hóa ứng xử của cán bộ, công chức trong hoạt động công vụ. Thủ tục hành chính được cải cách có thể nhanh chóng, nhưng cải cách ý thức phục vụ nhân dân của cán bộ, công chức là một khâu quan trọng, cấp thiết và cũng là khâu khó nhất. Công chức hành chính trước hết phải nhận thức được rằng họ chính là những người đại diện cho Nhà nước để phục vụ nhân dân chứ không phải là người ban phát cho nhân dân quyền lợi.
