Đã nhiều lần đi cùng đoàn công tác của Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước (TGPLNN) tỉnh đến các địa phương, nhưng đây là lần đầu tiên tôi được tham dự một buổi TGPL tối. Đợt này, Trung tâm tổ chức trợ giúp lưu động tại các xã Nam Sơn, Thanh Sơn, Đạp Thanh, Thanh Lâm, Đồn Đạc và thị trấn Ba Chẽ (huyện Ba Chẽ). Sau khi kết thúc công việc trợ giúp vào buổi sáng tại xã Nam Sơn, một cán bộ trong đoàn mới tiết lộ với tôi: “Chiều nay mọi người nghỉ để giữ sức, tối tiếp tục lên đường xuống thôn trợ giúp cho bà con...”.
Đúng 18 giờ, cả đoàn ăn nhẹ, rồi chuẩn bị phương tiện, tài liệu để xuống thôn. Thành phần của đoàn lần này cũng có sự “phong phú” hơn các đợt lưu động trước: Đồng chí Ngô Văn Sơn, Phó Giám đốc Sở Tư pháp có chuyến công tác tại huyện Ba Chẽ, kết hợp kiểm tra hoạt động trợ giúp của Trung tâm tại cơ sở; các cán bộ của Hội LHPN tỉnh, Hội LHPN và Hội Nông dân huyện Ba Chẽ. Hơn 19 giờ cả đoàn lên đường đến xã Đồn Đạc. Xe chạy qua ngã ba, nhưng không rẽ vào trụ sở xã Đồn Đạc, tôi thắc mắc, anh Hoàng Văn Thắng, Trưởng Phòng Tư pháp huyện Ba Chẽ đi cùng cho biết: “Hôm nay sẽ cho nhà báo và lãnh đạo Sở xuống thôn Nà Bắp để tìm hiểu đời sống, sinh hoạt của người dân thế nào...”. Dọc đường vào thôn, nhiều đoạn lầy lội, trơn trượt do mấy hôm trước trời mưa, tưởng xe không thể qua được. Mất hơn nửa giờ đồng hồ đánh vật với con đường, cuối cùng đoàn cũng đến được Nhà văn hoá của thôn. Lúc này, bà con đã tập trung khá đông đủ. Một cán bộ của địa phương cho biết, thôn Nà Bắc có 102 hộ dân, 418 nhân khẩu, 100% là dân tộc Dao. Bà con trong thôn chủ yếu sản xuất lâm nghiệp, diện tích cấy lúa chỉ hơn 10ha, nên hộ nghèo còn nhiều, trình độ nhận thức còn hạn chế, nhiều tập tục lạc hậu...
Do ban ngày bà con trong thôn bận lên nương, nên đoàn đã chọn thời gian vào buổi tối để thực hiện tư vấn, trợ giúp cho người dân. Mở đầu buổi trợ giúp, là cuộc giao lưu văn nghệ giữa người dân trong thôn và cán bộ của Trung tâm, tạo sự gần gũi, không khí sôi động. Tại đây, cán bộ và cộng tác viên của Trung tâm đã giới thiệu những nội dung chính của Luật TGPL, Luật Đất đai, Luật Phòng chống bạo lực gia đình, Luật Hôn nhân và gia đình; phát miễn phí hàng trăm tờ gấp tuyên truyền về các lĩnh vực đất đai, quản lý sử dụng đất rừng, thừa kế, khai sinh... cho người dân. Chị Triệu Kim Thành ngồi cạnh, hỏi tôi: “Gia đình mình thuộc diện cận nghèo, nay muốn hỏi xem có được Nhà nước hỗ trợ để sửa nhà hay không?”. Mặc dù vậy, khi đoàn thông báo sẵn sàng nhận đơn yêu cầu trợ giúp, trực tiếp tư vấn, giải đáp những thắc mắc của bà con, thì chị Thành lại không dám trình bày. Chỉ đến khi các đồng chí Phó Giám đốc Sở Tư pháp, Chủ tịch LHPN huyện đến tận nơi thăm hỏi, vận động, giải thích, thì chị Thành cùng một số người dân mới mạnh dạn đề đạt nguyện vọng của mình. Được các trợ giúp viên giải thích, hướng dẫn chị Thành và nhiều người dân đã hiểu ra, trút bỏ được những thắc mắc bấy lâu nay. Như trường hợp của chị Triệu Thị Hai, thuộc diện hộ nghèo, muốn vay vốn để sản xuất, nhưng không biết có được vay không, nếu được thì thủ tục như thế nào? Cán bộ của Trung tâm trả lời, gia đình chị được vay vốn để sản xuất trồng rừng; đồng thời hướng dẫn chị làm các thủ tục giấy tờ để đến Phòng Giao dịch Ngân hàng CSXH huyện để vay vốn.
Buổi tối hôm đó, đoàn đã tiếp nhận trên 10 đơn yêu cầu trợ giúp của người dân thôn, chủ yếu liên quan đến quản lý đất rừng, thủ tục vay vốn, khai sinh. Bên cạnh tận tình giải đáp, hướng dẫn, đoàn còn hứa sẽ trao đổi với UBND xã và UBND huyện để xem xét, giải quyết cho bà con trong thời gian nhanh nhất.
Sau những ngần ngại ban đầu, được các cán bộ trong đoàn nhiệt tình động viên, hướng dẫn, bà con đã tham gia ngày càng sôi nổi, tiếp ý kiến này là đến ngay nguyện vọng khác, quên cả thời gian, chẳng mấy chốc đã hơn 22 giờ. Vì đường về huyện còn xa, đường xấu, nên đại diện đoàn công tác thông báo, bà con nào còn nhu cầu trợ giúp thì ở lại, còn ai không có nhu cầu thì về nghỉ, để mai tiếp tục lao động sản xuất. Mặc dù vậy, bà con vẫn nán lại Nhà văn hoá thôn tiếp tục trò chuyện, bàn luận, chưa muốn rời. Gặp lại chị Thành ở ngoài hành lang Nhà văn hoá, chị khoe: “Đây là lần đầu tiên có đoàn trợ giúp xuống thôn, lại làm vào buổi tối, nên bà con có nhiều thời gian hơn để tham dự. Chúng tôi mong có nhiều buổi trợ giúp như thế này...”.
Chúng tôi về tới trung tâm huyện khi đã gần 23 giờ, mọi người đều khá mệt. Nhưng ai nấy đều vui, vì đã được góp một phần công sức tuyên truyền, từng bước nâng cao hiểu biết, ý thức chấp hành pháp luật cho người dân nơi vùng sâu, vùng xa trong tỉnh.
Phạm Hoạch
