Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC) là một khối kinh tế khu vực của các quốc gia thành viên ASEAN, dự định sẽ được hình thành vào cuối năm 2015. Khi AEC trở thành hiện thực, doanh nghiệp của các nước trong khối sẽ gia nhập một cộng đồng chung lớn hơn với thuế quan bằng 0%.
Nhằm giúp các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh tiếp nhận thông tin để nắm bắt thời cơ, hạn chế rủi ro, ngay tại Hội nghị tiếp xúc doanh nghiệp đầu năm 2015, do UBND tỉnh tổ chức vào ngày 31-3, những lưu ý khi tham gia AEC cũng là một trong những nội dung quan trọng được lãnh đạo tỉnh và Bộ Công Thương tập trung bàn thảo, đề cập tới.
Chia sẻ với cộng đồng doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh về những cơ hội và thách thức khi AEC hình thành, ông Lương Hoàng Thái, Vụ trưởng Vụ Chính sách thương mại đa biên, Bộ Công Thương khẳng định: Khi AEC ra đời, các doanh nghiệp Quảng Ninh sẽ có thể bán hàng sang các nước ASEAN gần như bán hàng trong nước, mà không phải chịu nhiều sức ép về luật và thuế. Hơn nữa, khi 100% thuế suất thông thường từ các nước ASEAN được bãi bỏ, các thủ tục xuất nhập khẩu cũng được đơn giản hoá, cùng với đó là chi phí nguyên liệu giảm, kéo theo giá thành sản phẩm giảm, sức cạnh tranh được nâng cao.
Bên cạnh những thuận lợi nói trên, việc hội nhập AEC cũng sẽ đặt ra không ít sức ép đối với doanh nghiệp của Quảng Ninh. Bỡi lẽ, những doanh nghiệp “lớn” có khả năng hội nhập kinh tế quốc tế lại rất ít ỏi. Tính đến thời điểm này, số doanh nghiệp lớn đang hoạt động kinh doanh trên địa bàn tỉnh chỉ có 150 đơn vị (chiếm 1,46%); số doanh nghiệp vừa và nhỏ, siêu nhỏ lại lên tới 10.198 doanh nghiệp (chiếm 98,55%). Điều đáng nói là, các doanh nghiệp vừa và nhỏ, siêu nhỏ này chủ yếu hoạt động trong các ngành có giá trị gia tăng thấp; trình độ quản lý, điều hành còn hạn chế; máy móc, thiết bị lạc hậu… dẫn đến rất khó khăn, thậm chí không thể cạnh tranh với những doanh nghiệp có vốn lớn, trình độ quản lý cao và công nghệ hiện đại của nước ngoài. Không những thế, việc các doanh nghiệp chủ yếu dựa vào lao động giá rẻ, chưa qua đào tạo sẽ dẫn đến khả năng thích nghi, tính sáng tạo, làm chủ khoa học công nghệ bị hạn chế. Ông Phạm Văn Thể, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh cho hay: Đây có thể nói là những thách thức cơ bản của các doanh nghiệp khi AEC được hình thành. Tuy nhiên, hiện có tới 90% doanh nghiệp vẫn còn rất thờ ơ với những thách thức này. Phần lớn các doanh nghiệp đều cho rằng, AEC sẽ không ảnh hưởng hoặc ảnh hưởng rất ít đến hoạt động của họ. Nhận thức này sẽ khiến cho các doanh nghiệp không tận dụng được ưu đãi, cơ hội đến từ AEC như: Ưu đãi thuế quan, thủ tục hải quan, thủ tục hành chính, chuyển giao công nghệ…
Bàn giải pháp về tháo gỡ những khó khăn, thách thức trên, ông Nguyễn Văn Minh, Giám đốc Sở Kế hoạch và Đầu tư cho biết: Hội nhập kinh tế quốc tế là tất yếu khách quan và là tiến trình mang tính lịch sử, nên cơ hội và thách thức sẽ luôn song hành. Trước những khó khăn mà doanh nghiệp Quảng Ninh đang vấp phải, thời gian tới, tỉnh sẽ tiếp tục tăng cường công tác tuyên truyền để thực thi các cam kết mà Việt Nam đã và sẽ ký kết; rà soát các văn bản, cơ chế chính sách tỉnh đã ban hành, trên cơ sở đó bãi bỏ, thay thế, bổ sung, sửa đổi cho phù hợp với thông lệ quốc tế; hỗ trợ nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; tư vấn cho các doanh nghiệp nâng cao sức cạnh tranh, mở rộng thị trường… Tuy nhiên, bên cạnh sự hỗ trợ của chính quyền địa phương, thì bản thân các doanh nghiệp cần phải có sự thay đổi trong nhận thức, từ đó tạo chuyển biến trong phương thức, biện pháp hội nhập, cũng như chiến lược lâu dài để thích nghi với tình hình mới; tăng cường liên doanh, liên kết phát triển, học hỏi, bắt tay lẫn nhau để cùng tham gia vào chuỗi giá trị, phát huy tốt hơn lợi thế so sánh.
Hoàng Nga
