Truyền thuyết Joo Mong vừa phát xong 119 tập trên VTV1 tối 19-9-2007. Khán giả yêu thích phim ngóng đợi từng ngày. Nhân sự lạ này cũng là thêm một tiếng nói mong hoà vào "cú hích cho phim truyền hình Việt Nam" .
Quá chăng thời quay lưng?
Chừng dăm ba năm trước, xem phim Việt mà nản: phim như sân khấu, rời rạc, dạy đời, cù nách… nhạt thếch, chạy sô mì ăn liền. Chưa xem đã biết hết kết cục! Bật kênh nào cũng thấy phim Tàu với những đuôi sam, bệ hạ, cách cách…
Vài năm nay "xã hội hoá" phim ảnh. Tư nhân bỏ tiền túi làm phim, cả Việt kiều từ Mỹ cũng về thử. Có không khí: Mùa len trâu, Áo lụa Hà Đông, Chuông reo là bắn, Hà Nội Hà Nội… Rồi làn sóng phim Hàn thành "cột sóng" Truyền thuyết Joo Mong. Hay! Nhưng ngẫm lại thấy buồn vì mình kém người xa thế.
… Mấy tháng trước, dịp về nguồn ATK, ở Nhà khách Uỷ ban Tuyên Quang, các cụ nhà ta đợi bật xem Joo Mong thì không bắt được VTV1. Vậy là chủ đề "hội thảo" phim người, phim ta bắt đầu. Ai cũng khen phim hay, công phu, hoành tráng… Nhưng liệu: đúng chính sử, có bài ngoại, có hiện thực…? Rồi liên hệ, mình phim sử thì quá ít, quá thật, phục trang, phối cảnh chưa đẹp. Có vị hỏi tôi từng vài năm ở quê Joo Mong, lịch sử, sự thật, thế nào? May mà thích phim, tìm đọc sử tôi biết ít nhiều.
Quả là sử ta, bạn có nhiều điểm tương đồng. Ta con rồng cháu tiên. Các cụ thuỷ hoả không hợp, "ly thân" ông lên rừng, bà xuống biển, ý là di cư, mở rộng lãnh địa. Bạn, thần nhà trời Tangun, say gái trần, bỏ thiên giới. Vua cả một vùng mênh mông từ dãy Altai giáp Mông Cổ, Xibêri, Mãn Châu, Viễn Đông rồi dạt dần xuống bán đảo Choson. Chừng một hai thế kỷ trước công nguyên, các triều Tây Hán, từ Lưu Bang chiếm đất, tiêu diệt các bộ tộc. Người Hàn "chia để trị" đồng hoá dân bản địa như thời Bắc thuộc bên ta vậy. Có tài liệu nói Joo Mong nổi lên trước khởi nghĩa Hai Bà Trưng chừng 3 năm, tức khoảng năm 37.
Chính sử nước bạn chỉ mấy câu: quốc gia Buyo - cụ kị của vua Kưm Oa vốn chịu cống nạp "thiên triều" ở Trường An mà trực tiếp vét của, cướp nô lệ là các tổng trấn lân bang. Năm 37 "một nhóm ly khai" tách khỏi Buyo, tập hợp dân tị nạn từ quốc gia Choson cổ lập nước Koguryo. Bắt đầu thời kỳ đồ sắt du nhập. Đạo Shaman thịnh hành: thờ trời đất và mọi núi, sông, sinh vật đều có linh hồn, kẻ ác sớm muộn phải trả giá. Đạo sĩ Shaman luôn đóng vai thầy cúng, ông lang và tiên tri. Đạo Nho của Khổng Tử có trước năm trăm năm, phải bốn trăm năm nữa mới truyền xuống đảo Triều Tiên. Nhưng thân phận người phụ nữ còn khổ cực hơn nhiều ở Trung Quốc: vua chết, hoàng hậu phải lấy anh em của vua. Phim Joo Mong là truyền thuyết, là nghệ thuật, tức là loại phim dã sử đã chắp cánh cho đạo diễn kịch bản Choi Wan Gyoo bay cao trên trời xanh hư ảo đầy sáng tạo. Cho thân phận bèo bọt làm thần nữ trong trắng, cao đẹp như tiên trên trời. Đâu có thật?
… Cái gốc của mọi nhận thức mới đầu từ so sánh. Biết mới - đẹp - hay… để ngắm, mơ, mong có là nhờ cũ - xấu - dở… Nước Hàn sau đại chiến Hai, cắt từ vĩ tuyến 38 xuống - vùng đất chưa khai phá mà người đẹp mắt sáng Sô sô Nô trong "Truyền thuyết Joo Mong" vì chồng con, tiền đồ của đất nước, phải dứt bỏ tình riêng, địa vị ra đi chịu cực…
So với ta, nước Hàn chỉ rộng bằng 2/3, dân ít hơn 1/3, cữ 50 triệu. Năm 1962, dù Mỹ đã đổ tiền của vào, thu nhập đầu người mới chỉ đạt 87 USD. Con Rồng châu Á này mới thực sự "ngóc đầu" vươn vai từ năm 1980 qua vụ Chun Do Hwan đàn áp dân chủ ở Kwangfu. Mới qua vài ba chục năm, xứ Hàn đã được đặt vào vị trí thứ 11 trên thế giới công nghiệp. Thu nhập đầu người đã đạt 10 ngàn USD.
Phim ảnh Hàn năm 1990 về trước bị người xem nội địa ngoảnh mặt lại: phim Mỹ lan tràn, rồi phim Tây, Nhật, phim Trung Quốc… Vậy mà tới năm 2005, phim Hàn chiếm 62% thị trường trong nước.
Chúng tôi nghĩ đã đến lúc khán giả Việt Nam không thể dửng dưng với phim nội địa: không thích thì không xem như trước đây mà còn có nhận thức mới: 80 triệu người xem là chủ, đòi hoạch định chính sách thay đổi tầm nhìn, không "khoán trắng" được nữa.
(Còn tiếp)
