Đã thành thông lệ hàng năm vào khoảng thời gian cuối tháng 12, đầu tháng 1, các ngành, cơ quan, đơn vị đều tổ chức hội nghị tổng kết công tác năm và bàn biện pháp triển khai nhiệm vụ năm sau. Việc tổ chức hội nghị tổng kết nhằm đánh giá lại những việc đã làm được trong năm và những vấn đề còn tồn tại để rút kinh nghiệm cho thực hiện năm sau là điều đáng làm nhưng hiện nay cách làm này đang dần bị biến thành căn bệnh hình thức, gây tốn kém tiền bạc, thời gian.
Được tham dự nhiều cuộc hội nghị tổng kết năm tôi thấy phần lớn báo cáo đánh giá hoạt động của ngành, đơn vị, địa phương đều chung chung, tất cả chỉ là nêu đầu việc chứ không có sự phân tích đánh giá cụ thể, chi tiết về việc đã làm được và chưa làm được, nguyên nhân vì sao được hoặc chưa được?
Hoặc nếu có thì cũng chỉ là lược sơ qua. Một ‘’mô típ’’ quá quen thuộc cứ lặp đi lặp lại: thủ trưởngđơn vị lên đọc báo cáo dài 15-25 trang mất khoảng hơn một giờ, tiếp đến là các ý kiến tham luận đã có chỉ định chuẩn bị trước; lãnh đạo cấp trên phát biểu, cuối cùng là công tác thi đua khen thưởng và một phần không thể thiếu ở các hội nghị tổng kết đó là mời các đại biểu ăn cơm. Khi đại diện cơ quan, đơn vị, ngành đọc báo cáo rất ít đại biểu chú ý theo dõi từ đầu đến cuối, mà phần lớn chỉ liếc qua xem trong báo cáo có gì ‘’đả động’’ liên quan đến mình không. Nếu không có là làm việc riêng hoặc nói chuyện với người bên cạnh. Cũng có một số người chú ý nhưng lại hết sức lơ đãng và mục đích cũng chỉ là xem vị đại diện kia đã đọc đến phần nào của báo cáo, còn bao nhiêu trang nữa thì xong. Thiếu văn minh lịch sự hơn nữa là có đại biểu đi tham dự hội nghị tổng kết trong khi các đại biểu khác phát biểu thì mình đeo kính đen ngả đầu ra ghế tranh thủ... chợp mắt. Một cách làm việc không khoa học và lãng phí về thời gian ở các cuộc họp, hội nghị hiện nay đó là mặc dù báo cáo đã được phát tận tay từng đại biểu nhưng đại diện đơn vị, ngành vẫn đứng lên đọc lại y nguyên không sai từng dấu chấm, dấu phẩy trong báo cáo. Có những cuộc họp ngay tại UBND tỉnh, người chủ trì đã phải nhắc khéo đơn vị được phân công đọc báo cáo là đọc tóm tắt thôi để dành thời gian cho các đại biểu tham gia ý kiến. Nhưng có lẽ do không có sự chuẩn bị trước nên báo cáo vẫn được đọc hết từ đầu đến cuối, còn dừng lại diễn giải, thanh minh cho từng đầu mục, những công việc có liên quan đến ngành mình, đơn vị mình. Một cuộc họp, hội nghị thường chỉ diễn ra trong khoảng thời gian hơn 3 tiếng nhưng riêng người đọc báo cáo chiếm mất khoảng 1 tiếng, phần thi đua khen thưởng khoảng 30 phút như vậy còn bao nhiêu thời gian để các đại biểu khác tham gia ý kiến và người chủ trì kết luận?
Phần đọc báo cáo đã nhàm chán đến phần tham gia ý kiến cũng buồn tẻ không kém. Có lẽ đây là phần mất trật tự nhất trong tất cả các cuộc họp, hội nghị. Việc mất trật tự một phần là do ngườitham gia ý kiến cứ chăm chú đọc hết từ đầu đến cuối bài phát biểu của mình mà chẳng cần nhìn xuống, ngó lên xem thái độ của các đại biểu trong hội nghị thế nào? Phần lớn các ý kiến tham giađã được chuẩn bị trước nhưng lại không ăn khớp với nội dung chính của hội nghị. Có vị lên tham gia ý kiến thì nói dài dòng, chủ yếu là kể lể thành tích của đơn vị mình. Đó là chưa kể có những cuộc họp do không có sự phân công phát biểu trước nên vị chủ trì phải liên tục đề nghị các đại biểu tham giaý kiến và cuối cùng là phải chỉ định. Bắt buộc phải tham gia ý kiến nên các ý kiến cũng rất chung chung, chủ yếu là đồng tình với báo cáo.
Tiếp sau đó là đến phần thi đua khen thưởng, đây là phần sôi động nhất trong các cuộc họp, hội nghị. Mặc dù người công bố quyết định khen thưởng phải nhắc đi nhắc lại nhiều lần nhưng các đại biểu vẫn chần chừ chờ đợi mãi mới chịu lên nhận bằng khen. Trao, nhận thưởng xong là đến phiên nhộn nhịp ở dưới hội trường do các đại biểu tìm nhau để đổi bằng khen. Có những cuộc tổng kết do quá nhiều bằng khen, giấy khen, Ban tổ chức lại bố trí trao thưởng ngay tại cuộc họp đó nên có vị phải lên nhận bằng khen tới 3 - 4 lần. Mặc dù Bộ Tài chính đã có quyết định không chi kinh phí ăn uống cho các hội nghị nhưng quy định này dường như đã không được thực hiện nghiêm túc. Đặc biệt 2 năm gần đây hầu hết các hội nghị tổng kết của các ngành, đơn vị đều tổ chức ăn uống. Tuy nhiên tình trạng cơm hội nghị đã đặt bị ế là chuyện bình thường, bởi có quá nhiều cuộc họp nên nhiều đại biểu chỉ tham dự họp được nửa buổi xin phép về. Còn có những cuộc họp, hội nghị do không có lãnh đạo tỉnh dự nên một số đại biểu cũng chỉ dự nửa buổi là lặng lẽ ‘’rút’’. Cuối năm có lẽ người bận bịu nhất ở các cơ quan, đơn vị đó là thủ trưởng bởi vì hết đơn vị này, ngành kia, huyện nọ mời tham dự họp tổng kết năm. Có cơ quan phân công hết ban lãnh đạo rồi mà vẫn không có đủ người, nhưng vì công tác đối ngoại nên buộc phải chạy sô đến ghi tên ngồi nghe một lát, hoặc tranh thủ xin phát biểu ý kiến trước, rồi xin phép về.
Tổ chức hội nghị tổng kết nhằm đánh giá lại những việc đã làm và cùng rút kinh nghiệm những mặt còn tồn tại để năm sau thực hiện tốt hơn là việc nên làm nhưng tổ chức họp, hội nghị thế nào để đừng biến việc nên làm này thành một căn bệnh hình thức, lãng phí cả về tiền bạc và thời gian có lẽ cần phải nhìn nhận lại.
