Hộ kinh doanh được tiếp thêm niềm tin với tin vui miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 3 năm đầu, song vẫn còn đó nỗi lo.
Miễn thuế 3 năm đầu: "Đòn bẩy" để hộ kinh doanh chuyển đổi
Tại Nghị định số 20/2026/NĐ-CP quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Nghị quyết số 198/2025/QH15 của Quốc hội đã quy định chi tiết các chính sách miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp và cá nhân.
Đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa đăng ký lần đầu sẽ được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 3 năm đầu kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký lần đầu.
Trường hợp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp được cấp trước thời điểm Nghị quyết số 198/2025/QH15 có hiệu lực thi hành nhưng còn thời gian áp dụng ưu đãi thì doanh nghiệp được hưởng ưu đãi theo quy định tại khoản này cho thời gian còn lại.
Chính sách này không áp dụng với doanh nghiệp thành lập do chia, tách, sáp nhập, hợp nhất, chuyển đổi chủ sở hữu hoặc loại hình hoạt động.
Chị Thanh Huyền (Hưng Yên) - hộ kinh doanh chuyên sỉ lẻ phụ kiện điện thoại có nguyện vọng được chuyển lên doanh nghiệp - cho biết: "Tôi hay đăng lên các hội nhóm, diễn đàn để tìm kiếm sự giúp đỡ khi có thông tin doanh nghiệp nhỏ và vừa đăng ký lần đầu sẽ được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp 3 năm đầu. Đây là động lực lớn để tôi nghiêm túc tính toán lộ trình lên doanh nghiệp".
Sau nhiều năm kinh doanh theo hình thức cá thể, với quy mô bán sỉ-lẻ phụ kiện điện thoại ngày càng mở rộng, việc được miễn thuế trong giai đoạn đầu giúp chị Huyền giảm áp lực chi phí, có thêm nguồn lực để đầu tư kho hàng, hoàn thiện hệ thống bán hàng và thuê nhân sự kế toán bài bản.
Theo chị Huyền, các chính sách mới nhằm khuyến khích các hộ cá thể kinh doanh minh bạch, tuân thủ pháp luật. "Nếu được "nuôi dưỡng" trong 3 năm đầu, chúng tôi sẽ có thêm niềm tin và phát triển lâu dài" - chị Huyền chia sẻ.
Đồng thời, chị Huyền kỳ vọng các cơ quan chức năng sẽ tiếp tục hỗ trợ, hướng dẫn cụ thể để hộ kinh doanh như chị yên tâm chuyển đổi, góp phần mở rộng khu vực doanh nghiệp chính thức của nền kinh tế.
Tương tự, anh Nguyễn Tùng Lâm (phường Hai Bà Trưng, Hà Nội) nhiều năm kinh doanh cửa hàng thiết bị điện gia dụng theo mô hình hộ cá thể. Doanh thu mỗi năm đạt 3 tỉ đồng nhưng anh vẫn khá dè dặt khi chuyển đổi lên doanh nghiệp.
"Lo ngại chi phí kế toán, nghĩa vụ thuế và các thủ tục pháp lý phức tạp nên tôi vẫn trì hoãn chuyển đổi hình thức kinh doanh. Nhiều người cũng bảo doanh thu cao, hoá đơn đầu vào đầy đủ thì lên doanh nghiệp" - anh Lâm nói.
Tuy nhiên, anh Lâm vẫn canh cánh nỗi lo về thủ tục kế toán thuế phức tạp, dễ bị phạt nếu không làm đúng. Trong khi đó, nếu không duy trì ổn định, việc giải thể doanh nghiệp sẽ gặp khó khăn.
Cần luật hóa rõ ràng, dễ tuân thủ
Chia sẻ từ kinh nghiệm quốc tế, TS Lê Duy Bình - Giám đốc Economica Việt Nam cho biết, hiện nay gần như không còn quốc gia nào duy trì khái niệm "hộ kinh doanh". Tại các nước OECD, Mỹ, các quốc gia châu Âu hay tại các nước ASEAN như Malaysia, Singapore, có khoảng 70-80% doanh nghiệp đăng ký mới hằng năm dưới hình thức thể nhân kinh doanh.
Nếu là cá nhân kinh doanh, nghĩa vụ thuế sẽ được thực hiện theo hình thức doanh nghiệp cá thể hay các loại hình kinh doanh cá thể. Đồng thời các quy định về kế toán, bảo hiểm xã hội cũng được thiết kế với nguyên tắc chi phí tuân thủ thấp, thuận tiện và dễ dàng, phù hợp với quy mô và tính chất của các thực thể kinh doanh cá thể, cá nhân kinh doanh.
Tại nhiều quốc gia, mô hình doanh nghiệp một chủ hay doanh nghiệp cá thể đã được luật hóa rõ ràng, với hệ thống quy định rạch ròi, minh bạch và dễ tuân thủ.
"Việc xây dựng một khung khổ pháp lý riêng cho hình thức kinh doanh cá thể, doanh nghiệp cá thể để các hộ kinh doanh, cá nhân chuyển đổi là cần thiết. Khung khổ pháp lý này nên tách bạch riêng với khung khổ pháp lý dành cho các pháp nhân kinh doanh như công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần đang hoạt động theo Luật Doanh nghiệp hiện nay" - đại diện Economica Việt Nam nêu rõ.
Việc xác định địa vị pháp lý cho hộ kinh doanh nên được thực hiện trước các cải cách về các quy định về thuế, bảo hiểm xã hội, điều kiện kinh doanh… nhằm đảm bảo cách tiếp cận căn cơ, khoa học, có hệ thống đối với việc quản lý thuế, lao động hay các quy định khác đối với khu vực hộ kinh doanh.
