Chiều 13/11, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi).
Cho ý kiến tại tổ, các ý kiến đại biểu tán thành sự cần thiết ban hành Bộ luật nhằm thể chế hóa Nghị quyết số 20-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh, trong đó xác định hoàn thiện thể chế là đột phá chiến lược; phát triển kinh tế hàng hải trở thành trụ cột quan trọng của kinh tế biển, tạo tiền đề để Việt Nam vươn lên trở thành cường quốc hàng hải.
Gắn ưu đãi chuyển đổi xanh với tiêu chí rõ ràng
Đại biểu Lê Nữ Thùy Dương (Đoàn thành phố Đồng Nai) nêu rõ: Nghị quyết số 20-NQ/TW yêu cầu hoàn thiện hệ thống cảng biển theo hướng xanh, thông minh, hiện đại; đầu tư hạ tầng điện ven biển, tiếp nhận nhiên liệu sạch; đồng thời dự thảo Bộ luật đã xác định danh mục dự án, nhiệm vụ chuyển đổi xanh và gắn với nhiều ưu đãi về đất đai, thuế, phí.
Theo đại biểu, để định hướng này được triển khai thống nhất, các ưu đãi về chuyển đổi xanh cần được gắn với tiêu chí rõ ràng.
"Các ưu đãi chỉ có thể triển khai thống nhất khi có tiêu chí nhận diện rõ ràng (cảng xanh, tàu xanh, dự án chuyển đổi xanh), có cơ quan xác nhận và phương thức đánh giá kết quả giảm phát thải; nếu thiếu, sẽ khó phân định đối tượng được hưởng ưu đãi", đại biểu nêu quan điểm.
Do đó, đại biểu đề nghị chỉnh lý quy định theo hướng Chính phủ quy định chi tiết yêu cầu, lộ trình thực hiện chuyển đổi năng lượng xanh, giảm phát thải khí nhà kính trong hoạt động hàng hải và đường thủy nội địa; tiêu chí cảng xanh, cảng thông minh, tàu xanh, tàu công nghệ xanh, dự án chuyển đổi xanh; cơ quan xác nhận và lấy phương thức đánh giá kết quả giảm phát thải làm căn cứ hưởng ưu đãi, hỗ trợ.
Tán thành chủ trương thu hút nhà đầu tư chiến lược đối với các dự án bến cảng biển, cảng thủy nội địa đầu mối, khu liên hợp công nghiệp tàu thủy, cảng cạn và trung tâm logistics có quy mô lớn, song đại biểu Lê Nữ Thùy Dương cho rằng, nếu lựa chọn chủ yếu dựa trên các tiêu chí về giá, Nhà nước có thể không chọn được nhà đầu tư có năng lực dài hạn để phát triển và khai thác hiệu quả các cảng cửa ngõ và trung tâm trung chuyển quốc tế theo yêu cầu của Nghị quyết số 20-NQ/TW.
Từ đó, đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung hình thức chấm điểm lựa chọn nhà đầu tư đối với dự án không sử dụng vốn ngân sách nhà nước, theo hướng: trường hợp chỉ có một nhà đầu tư quan tâm nộp hồ sơ đề xuất dự án hợp lệ thì thực hiện chấp thuận nhà đầu tư; trường hợp có từ hai nhà đầu tư quan tâm trở lên cùng nộp hồ sơ đề xuất dự án trong thời hạn hợp lệ thì thực hiện chấm điểm lựa chọn nhà đầu tư, với tiêu chí chấm điểm do Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ban hành phù hợp với tình hình thực tế, định hướng phát triển kinh tế-xã hội của địa phương và hội đồng xét duyệt bảo đảm công khai, công bằng.
Rà soát quy hoạch đường thủy nội địa đồng bộ với quy hoạch không gian biển
Quan tâm đến quy định về vùng nước cảng biển và quy hoạch, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà, Phó Trưởng Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Quảng Ninh đề nghị rà soát quy hoạch đường thủy nội địa quốc gia để bảo đảm đồng bộ với quy hoạch không gian biển; quy định việc sử dụng chung dữ liệu, bình đồ quy hoạch các tuyến luồng đường thủy nội địa quốc gia để khi xây dựng quy hoạch được rà soát triệt để, không chồng lấn luồng và hành lang an toàn luồng.
Đại biểu chỉ ra, các vùng nước cảng biển chưa hình thành cảng được xác định là đa mục đích, hiện đang chiếm diện tích khá lớn trong quy hoạch không gian biển; việc sử dụng đa mục đích các vùng này tiềm ẩn rủi ro phải điều chỉnh quy hoạch, thu hồi diện tích như trường hợp đã cấp phép nuôi trồng thủy sản. Trên cơ sở đó, đề nghị quan tâm quy định việc điều chỉnh quy hoạch vùng nước cảng biển không sử dụng hoặc quy hoạch sử dụng đa mục đích đối với các vùng nước này.
Bên cạnh đó, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà cũng đề nghị bổ sung, làm rõ quy định về cảng, bến phục vụ đóng tàu và hoạt động nạo vét luồng, vùng nước cảng, bến. Theo đại biểu, hiện nay hoạt động nạo vét đang gặp nhiều khó khăn do chịu sự điều chỉnh của nhiều quy định pháp luật, nhất là các thủ tục liên quan quản lý vật chất nạo vét, khoáng sản đi kèm và đổ thải.
Đề cập đến định hướng đầu tư và phát triển giao thông đường thủy, đại biểu Nguyễn Thanh Liêm (Đoàn Quảng Trị) cho rằng, là quốc gia ven biển có hệ thống giao thông đa dạng, Việt Nam cần đặc biệt quan tâm, khai thác tốt hơn lợi thế của vận tải đường thủy.
Đại biểu phân tích: đường thủy sở hữu ưu thế vượt trội trong vận chuyển hàng hóa siêu trường, siêu trọng. Hiện nay, hệ thống cảng biển tại cả ba miền bắc-trung-nam đã được đầu tư tương đối bài bản, bất cập hiện nay nằm ở năng lực của đội tàu.
Vì vậy, việc hoàn thiện Bộ luật được kỳ vọng sẽ mở ra cơ hội bứt phá, đưa giao thông đường thủy phát triển mạnh mẽ trong thời gian tới.
