Hồi 13giờ, ngày 13-11-2006, trong khi làm nhiệm vụ tại khu vực cảng Vụng Đâng (TX Cẩm Phả), tổ công tác Công an TX Cẩm Phả tiến hành kiểm tra tàu Thắng Lợi 16 BKS: QN-5568 của Công ty TNHH Vũ Đạt (Móng Cái) đang neo đậu tại cảng, do anh Hoàng Tiến Hùng làm thuyền trưởng. Qua kiểm tra, chủ tàu đã không xuất trình được các giấy tờ hợp pháp về nguồn gốc 900 tấn than cục đang có trên tàu. Công an thị xã đã lập biên bản và thu giữ số hàng trên.
Ngày 21-11, Xí nghiệp Thương mại Hạ Long có trụ sở tại số 14 Tuệ Tĩnh, Bạch Đằng, TP Hạ Long có công văn số 74/ĐN-XN gửi cho lãnh đạo Công an TX Cẩm Phả “V/v Giải quyết tàu Thắng Lợi 16” và một số hoá đơn chứng minh nguồn gốc 900 tấn than trên là của doanh nghiệp. Xí nghiệp nhận số hàng trên là của doanh nghiệp mua tại Công ty Cổ phần Thương mại và Xây dựng Thịnh Lộc (Công ty CPTM&XD Thịnh Lộc) có trụ sở tại Kiến An, TP Hải Phòng đang chờ làm thủ tục xuất khẩu lô hàng trên, nhưng do Chi cục Hải quan cửa khẩu Hòn Gai không tiếp nhận tờ khai xuất khẩu của doanh nghiệp, với lý do đợi ý kiến cho phép của Cục Hải quan tỉnh, vì vậy, trong thời gian chờ làm thủ tục Hải quan, doanh nghiệp đã xin phép vào neo đậu tại cảng Vụng Đâng.
Sau khi nhận được công văn trên của Xí nghiệp Thương mại Hạ Long, Công an TX Cẩm Phả phối hợp với Công an quận Kiến An, TP Hải Phòng xác minh tại địa chỉ của doanh nghiệp bán số than trên. Cơ quan Điều tra Công an TX Cẩm Phả đã nhiều lần triệu tập ông Hoàng Quang Phương, Giám đốc Công ty CPTM&XD Thịnh Lộc, nhưng doanh nghiệp này không cử một người nào đến làm việc, cũng không gửi bất cứ thứ giấy tờ gì liên quan đến việc mua bán than với Xí nghiệp Thương mại Hạ Long.
Sau khi đã có cơ sở để khẳng định số than trên tàu Thắng Lợi 16 là vận chuyển trái phép, ngày 28-11-2006, Công an TX Cẩm Phả đã có công văn số 790 BC/CA-CP gửi lãnh đạo UBND thị xã đề xuất ra quyết định tịch thu toàn bộ số than trên, bán chỉ định cho Công ty CP Đầu tư và Phát triển 324 trụ sở tại phường Cẩm Thành (Cẩm Phả) với giá 775 triệu đồng, đồng thời xử phạt hành chính chủ phương tiện 20 triệu đồng về hành vi vận chuyển, kinh doanh than trái phép.
Những tưởng, sự việc đến đây là kết thúc, nhưng Xí nghiệp Thương mại Hạ Long không đồng ý với cách làm đó và liên tiếp gửi công văn đến các đồng chí lãnh đạo tỉnh và Công an tỉnh kiến nghị, trong đó tố cáo: “Công an TX Cẩm Phả đã đánh giá chưa thật xác đáng, sai sự thật, quá trình điều tra không rõ ràng, không minh bạch, không công khai và không công bằng. Vì thế, không tạo được lòng tin đối với doanh nghiệp”. Xí nghiệp cho rằng Công an TX Cẩm Phả đã ra quyết định không số, không có biên bản phạt hành chính để tạm giữ tàu Thắng Lợi 16, số than đó là than cục don loại 6A, không phải là than cục 4 như Công an TX Cẩm Phả kết luận.
Thực hiện ý kiến chỉ đạo của lãnh đạo UBND tỉnh, Công an tỉnh đã cử cán bộ Phòng CSĐT tội phạm về TTQLKT và Chức vụ (Công an tỉnh) mở rộng điều tra, xác minh làm rõ. Ngày 21-1-2007, Công an tỉnh đã có Công văn số 200/PV11 (PC 15) gửi lãnh đạo UBND tỉnh báo cáo kết quả điều tra như sau: Theo khai nhận của ông Hoàng Đức Liên, chủ tàu Thắng Lợi 16 thì số than trên là do họ chở thuê cho Công Ty TNHH Xuân Thành có trụ sở tại phường Cửa Ông từ cảng km6 phường Quang Hanh, TX Cẩm Phả đến cảng Bạch Long (Trung Quốc) với giá 45 triệu đồng. Qua kết quả giám định của Công ty CP Giám định TKV thì số than trên tàu Thắng Lợi 16 là 891,3 tấn loại than cục 4, do đó không khớp với hoá đơn của Xí nghiệp Thương mại Hạ Long xuất trình. Và qua lời khai của một số người, thì số hàng trên có liên quan đến 2 người mang quốc tịch Trung Quốc, là Chu Danh Lập, trú tại Khổng Trâu (Trung Quốc) và Tô Huy ích, trú tại Bắc Hải, Quảng Tây, Trung Quốc là khách mua than thường xuyên của Công ty TNHH Xuân Thành. Cuối tháng 10-2006, do quen biết với giám đốc Công ty TNHH Xuân Thành, nên 2 người này đã đến nhờ mua hộ than để mang về Trung Quốc bán kiếm lời. Chủ doanh nghiệp này đã dẫn 2 đối tác đến cảng km6 tìm gặp ông Quách Bá Toàn trú tại tổ 64B, phường Cẩm Trung, TX Cẩm Phả và một số người khác để tìm mua than cục và được những người này đồng ý bán giá 1,13 triệu đồng/tấn than cục 4B với điều kiện không có hoá đơn. Những người này đã thu gom than trái phép trong các hộ dân rồi vận chuyển lên tàu Thắng Lợi 16 tại cảng km6, đồng thời cử người liên hệ với bà Nguyễn Hoài Thương, Giám đốc Xí nghiệp Thương mại Hạ Long để tìm cách hợp thức hoá lô hàng trên để vận chuyển ra nước ngoài tiêu thụ, nhưng đến ngày bị tịch thu bà Thương vẫn chưa lo được thủ tục.
Cũng từ nguồn tài liệu của Xí nghiệp Thương mại Hạ Long cung cấp, Công an tỉnh đã tiến hành xác minh tại Công ty CPTM&XD Thịnh Lộc. Ông Hoàng Quang Phương, Giám đốc Công ty này cho biết: Trong tháng 10-2006, theo đề nghị của ông Nguyễn Xuân Thành, Giám đốc Công ty TNHH Xuân Thành và Vương Thành Trung, nhân viên Chi nhánh Công ty TNHH SGS tại Quảng Ninh, Công ty đã cấp cho họ một bộ hồ sơ gồm hợp đồng kinh tế số 1 đề ngày 10-10-2006; hoá đơn VAT số 0061843 và biên bản giao nhận hàng hoá cùng đề ngày 28-10-2006 với nội dung thể hiện xuất bán 900 tấn than cục 6A cho Xí nghiệp Thương mại Hạ Long, do bà Nguyễn Hoài Thương làm Giám đốc, nhưng thực chất không có than bán cho doanh nghiệp này. Để hợp thức hoá số than bán khống cho bà Thương, Công ty CP Thương mại và Xây dựng Thịnh Lộc đã mua thủ tục hồ sơ khống của Công ty Cổ phần Công nghiệp Thiên Sơn có trụ sở tại Hà Nội một bộ hợp đồng kinh tế số 1 ngày 5-10-2006; biên bản thanh lý hợp đồng và hoá đơn số 0083235 ngày 30-10-2006. Ông Phương cũng khẳng định là chưa hề tiếp xúc, giao dịch và không biết bà Nguyễn Hoài Thương, Giám đốc Xí nghiệp Thương mại Hạ Long là ai. Qua đó có thể khẳng định rằng, toàn bộ số than trên tàu Thắng Lợi 16 là than thu mua trái phép không liên quan gì đến Xí nghiệp Thương mại Hạ Long; Công ty CPTM&XD Thịnh Lộc cũng không có than bán cho Xí nghiệp này mà chỉ có một số hoá đơn khống do ông Nguyễn Xuân Thành đề nghị cấp cho bà Nguyễn Hoài Thương mà thôi.
Qua vụ việc này, có thể thấy tình trạng mua bán, vận chuyển than trái phép xuất khẩu đi nước ngoài trên địa bàn tỉnh diễn ra tương đối phức tạp với nhiều thủ đoạn, trong đó có giả mạo hồ sơ giấy tờ. Các cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm soát, có biện pháp xử lý nghiêm những hành vi mua bán, vận chuyển than trái phép.
