Tình trạng họp chợ, buôn bán tự phát tại khu vực sân Miếu Tiên Công (phường Phong Cốc) từng phát sinh từ giai đoạn dịch Covid-19 và kéo dài nhiều năm, trở thành vấn đề được cử tri và nhân dân kiến nghị xử lý. Trong năm 2025, cùng với việc siết chặt công tác quản lý trật tự đô thị, chính quyền địa phương đã triển khai các giải pháp đồng bộ, xử lý dứt điểm tình trạng này, trả lại không gian tôn nghiêm cho di tích. Cùng với đó, các hồ sơ đề xuất, thẩm định chủ trương đầu tư bảo quản, tu bổ, phục hồi Miếu Tiên Công đang được hoàn thiện, tạo nền tảng cho công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản trong thời gian tới.
Theo ghi nhận từ người dân, tình trạng tụ tập buôn bán nhỏ lẻ trước khu vực Miếu Tiên Công bắt đầu xuất hiện từ khoảng năm 2019 – thời điểm dịch Covid-19 bùng phát. Khi các hoạt động sản xuất, kinh doanh bị gián đoạn, chợ truyền thống hạn chế họp, người dân buộc phải tìm những không gian thuận tiện để trao đổi hàng hóa phục vụ nhu cầu thiết yếu. Khu vực sân Miếu Tiên Công, nằm gần trục giao thông, đông người qua lại, từ đó trở thành nơi buôn bán tự phát.
Ban đầu, đây được xem là giải pháp tình thế. Tuy nhiên, theo thời gian, hoạt động họp chợ kéo dài, hình thành thói quen, phát sinh lều bạt, mái che, hàng hóa bày bán tràn ra khuôn viên di tích và lòng đường, vỉa hè xung quanh. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến trật tự đô thị, an toàn giao thông, vệ sinh môi trường, mà còn tác động trực tiếp đến sự tôn nghiêm của Miếu Tiên Công – một di tích lịch sử cấp Quốc gia, gắn với Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia Lễ hội Tiên Công.
Thực tế cho thấy, trong các năm trước, chính quyền địa phương đã nhiều lần tuyên truyền, nhắc nhở, tổ chức kiểm tra, xử lý theo từng đợt. Tuy nhiên, do nhiều yếu tố khách quan, việc giải quyết chưa triệt để, tình trạng buôn bán tự phát vẫn tái diễn, trở thành nội dung được cử tri và nhân dân nhiều lần phản ánh, kiến nghị.
Tiếp thu ý kiến cử tri và đặt trong bối cảnh kiện toàn mô hình chính quyền cơ sở sau sắp xếp đơn vị hành chính, UBND phường Phong Cốc đã xác định việc xử lý dứt điểm tình trạng họp chợ tại khu vực Miếu Tiên Công là nhiệm vụ trọng tâm trong công tác bảo đảm trật tự đô thị, vệ sinh môi trường năm 2025.
Khác với các lần xử lý trước, đợt cao điểm triển khai trong tháng 8/2025 được thực hiện theo hướng bài bản, có lộ trình và phân công rõ trách nhiệm. Công tác tuyên truyền được thực hiện trước một bước, thông qua hệ thống loa truyền thanh, các cuộc họp khu phố, sinh hoạt đoàn thể, giúp người dân hiểu rõ quy định của pháp luật, cũng như ý nghĩa của việc giữ gìn không gian di tích.
Song song với tuyên truyền, phường tổ chức cho các hộ buôn bán ký cam kết chấm dứt họp chợ, không kinh doanh trong phạm vi di tích; tự giác tháo dỡ, di chuyển lều bạt, mái che, hàng hóa ra khỏi khu vực sân Miếu trong thời hạn cụ thể. Các lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra, giám sát, kiên quyết xử lý những trường hợp cố tình vi phạm, không để tái diễn tình trạng “dẹp xong lại họp”.
Đến hết tháng 8/2025, tình trạng họp chợ tự phát tại khu vực sân Miếu Tiên Công đã được giải quyết dứt điểm. Không gian di tích được trả lại sự thông thoáng, trật tự đô thị và vệ sinh môi trường có chuyển biến rõ rệt, tạo sự đồng thuận trong nhân dân.
Ngoài ra, qua các đợt kiểm tra, khảo sát của các cơ quan chuyên môn, nhiều hạng mục của di tích được xác định đã xuống cấp, một số công trình gốc không còn, hạ tầng phụ trợ phục vụ lễ hội chưa đồng bộ; nền khu vực thấp, dễ ngập úng, ảnh hưởng đến các cấu kiện gỗ, đặc biệt sau tác động của thiên tai trong những năm gần đây.
Trên cơ sở đó, trong năm 2025, UBND phường Phong Cốc đã có văn bản tham gia ý kiến, đề xuất sự cần thiết phải đầu tư bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích Miếu Tiên Công, coi đây là giải pháp căn cơ để vừa bảo tồn di sản, vừa giải quyết các tồn tại kéo dài liên quan đến không gian, cảnh quan, trật tự xung quanh di tích.
Đến thời điểm hiện nay, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tham mưu trình Sở Tài chính thẩm định, báo cáo UBND tỉnh phê duyệt chủ trương đầu tư dự án bảo quản, tu bổ, phục hồi Miếu Tiên Công theo đúng trình tự pháp luật.
| Miếu Tiên Công là di tích lịch sử cấp Quốc gia, nơi thờ 19 vị Tiên Công – những bậc tiền nhân có công quai đê, lấn biển, lập nên vùng đảo Hà Nam từ thế kỷ XV. Gắn với di tích là Lễ hội Tiên Công, lễ hội truyền thống độc đáo của người dân địa phương, được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Lễ hội mang đậm giá trị nhân văn, thể hiện đạo lý “uống nước nhớ nguồn”, tôn vinh vai trò của các bậc cao niên thông qua nghi lễ “Rước Thọ”, “Rước người”… – những nét sinh hoạt văn hóa hiếm có, giàu bản sắc. Việc gìn giữ không gian tôn nghiêm của Miếu Tiên Công vì vậy không chỉ nhằm bảo vệ một di tích lịch sử, mà còn góp phần bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc của cộng đồng cư dân vùng Hà Nam. |
