Toạ lạc ở núi Đỉnh Nghè cùng quần thể chùa Vãng, thuộc địa phận thôn Cổng Bấc, xã Cộng Hoà (Yên Hưng), miếu Thành hoàng làng Quỳnh Lâu đã có tuổi đời trên hai thế kỷ, gắn liền với nhiều cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm.
Theo tài liệu lịch sử của địa phương và các vị cao niên, lão thành cách mạng kể lại, ngôi miếu này được xây dựng vào khoảng giữa thế kỷ 19, thuộc triều vua Tự Đức để thờ vị Thành hoàng đã có công dựng làng và lãnh đạo nhân dân cùng quan quân triều đình đánh giặc ngoại xâm. Trải qua biến động của lịch sử, miếu đã bị hoang phế, song báu vật của làng vẫn được trân trọng gìn giữ đến ngày nay, đó là sắc phong “Quỳnh Lâu nghĩa dân” của vua Tự Đức phong cho làng Quỳnh Lâu đã góp công, góp của cùng quan quân nhà Nguyễn đánh tan giặc tàn phá vùng Đông Bắc của Tổ quốc. Những địa danh còn giữ đến ngày nay như Cổng Bấc, Cổng Tây, Cổng Nam, là những cổng được mở sau luỹ tre dày đặc bao quanh làng để bảo vệ nhân dân khỏi sự cướp bóc, tàn phá của giặc và tích trữ lương thực giúp quân của tướng Trương Quốc Dụng và Văn Đức Giai phá tan quân giặc.
Miếu Thành Hoàng làng Quỳnh Lâu và bức sắc phong “Quỳnh Lâu nghĩa dân”.
Trải qua nhiều đời và cho đến ngày nay lệ làng đang được khôi phục, cứ đến ngày rằm tháng mười một âm lịch hàng năm, làng lại mở hội Đại kỳ phước tế thần và rước kiệu tại đình làng Quỳnh Lâu. Trước ngày đại lễ, tại miếu Thành hoàng lại diễn ra lễ rước sắc phong Thành Hoàng. Sắc phong được cất giữ trong ống tre và để trong tráp sơn son thếp vàng, được trang trí rất đẹp và chỉ có duy nhất vị Hương trưởng trong làng, sau nghi thức bái ngài mới được mở khoá tráp và nghinh thỉnh sắc phong lên kiệu rước về đình làng tế lễ.
Theo một số cán bộ hoạt động ở nơi đây kể lại, trong cuộc kháng chiến chống Pháp, chùa Vãng và miếu Thành hoàng làng trở thành một cơ sở bí mật của Việt Minh, là nơi tích trữ lương thực, thuốc men, cứu chữa thương binh và đưa đón cán bộ kháng chiến. Đã nhiều lần, những tài liệu quan trọng được cất giấu ngay trong tráp đựng sắc phong và cáng thương, mã tấu cũng được giấu trong miếu Thành hoàng. Do bị chỉ điểm, ngày 8-2-1948, giặc Pháp đã cho quân càn vào chùa Vãng, sau khi đập phá chùa và khám trong miếu Thành hoàng có tài liệu mật và cáng thương, mã tấu, địch đã tra tấn dã man và bắn chết nhà sư Thích Quang Tâm (đã được nhà nước công nhận và truy tặng liệt sĩ) trụ trì tại đây. Hội Phật giáo tỉnh Quảng Ninh cùng tăng ni, phật tử trong tỉnh đã đóng góp xây ngôi bảo tháp trong vườn chùa Vãng mang tên “Vĩnh Linh Bảo Tháp” rất khang trang để lưu giữ hài cốt nhà sư. Hàng năm, đúng ngày nhà sư yêu nước hy sinh (8-2) đông đảo cán bộ, nhân dân cùng tăng ni, phật tử ở địa phương và khách thập phương về chùa Vãng dâng hương, lễ Phật và tưởng nhớ nhà sư, liệt sĩ Thích Quang Tâm. Trong ngày lễ trang trọng đó, ngôi miếu Thành hoàng làng Quỳnh Lâu thơm ngát khói hương. Miếu Thành hoàng làng Quỳnh Lâu sau nhiều lần được nhân dân xây dựng lại nhưng tới nay vẫn còn quá nhỏ bé, lụp xụp. Để nơi đây không những là nơi lưu giữ báu vật của làng mà mãi mãi là địa chỉ ghi nhớ một thời khói lửa, cam go, ác liệt chống giặc ngoại xâm của cha ông, là bài học lịch sử cho thế hệ con cháu mai sau ở địa phương, thiết nghĩ miếu Thành hoàng làng Quỳnh Lâu và chùa Vãng rất cần được cơ quan chức năng và địa phương tôn tạo, nâng cấp và bảo vệ.
