Ở các vùng nông thôn hiện nay hầu hết chưa có phương tiện thu gom rác thải. Rác thải sinh hoạt, rác thải sản xuất bị vứt bừa bãi, bất cứ chỗ nào cũng trở thành điểm tập kết rác từ bờ ao, bờ biển, bờ ruộng, sau nhà, ngoài vườn...
Tình trạng ô nhiễm môi trường từ nguồn rác thải này đã đến lúc cần có giảipháp để khắc phục. Trong chương trình hoạt động công tác Hội về nâng cao nhận thức cho nông dân trong bảo vệ môi trường, từ tháng 9- 2009 Hội Nông dân tỉnh đã triển khai thực hiện mô hình thu gom rác thải tại xã Đầm Hà (huyện Đầm Hà). Đây là xã thuần nông nằm dọc QL18A, nông dân chủ yếu là sản xuất nông nghiệp và nuôi trồng, đánh bắt thuỷ sản, số hộ được sử dụng nước sạch hợp vệ sinh mới đạt 30%. Việc thu gom, xử lý rác thải từ trước đến nay do từng hộ dân tự xử lý, xã chưa có lực lượng thu gom. Vì vậy tình trạng rác thải vứt bừa bãi, hôi thối, gây ô nhiễm không chỉ ảnh hưởng đời sống của các hộ dân trong xã mà còn ảnh hưởng đến mỹ quan chung của huyện. Nhận thức của người dân về việc thu gom, xử lý rác thải trong quá trình chăn nuôi và sinh hoạt lại chưa cao, xác súc vật chết đều đổ ra khe, suối gần nhà và quanh vườn; nhà tiêu không đảm bảo vệ sinh... Đây là những nguyên nhân chính gây ô nhiễm môi trường, phát sinh dịch bệnh trên địa bàn xã thời gian qua, ảnh hưởng sức khoẻ cộng đồng, phá huỷ cân bằng môi trường.
Trước thực trạng môi trường và những điều kiện của xã như trên việc vận động, tuyên truyền nâng cao ý thức bảo vệ môi trường cho nông dân và xây dựng mô hình về bảo vệ môi trường nông thôn là việc làm cần thiết. Việc xây dựng dự án “Mô hình điểm về thu gom rác thải vệ sinh môi trường nông thôn” tại xã Đầm Hà, nhằm góp phần cải thiện môi trường, nâng cao đời sống văn hoá cho người dân; thay đổi nhận thức, thái độ, hành vi của người nông dân theo hướng tích cực, ứng xử thân thiện với môi trường. 130 hội viên nông dân được tập huấn nâng cao nhận thức về môi trường trong việc bảo vệ sức khoẻ bản thân và cộng đồng. Sau khi tập huấn các hội viên này tham gia thu gom rác thải sinh hoạt cũng như xử lý chất thải chăn nuôi, làm công trình nhà tiêu hợp vệ sinh và vận động gia đình, người thân cùng tham gia. Đặc biệt vận động họ tích cực áp dụng khoa học kỹ thuật tiên tiến vào chăn nuôi, trồng trọt, đi đôi với xử lý rác thải, chất thải gây ô nhiễm môi trường. Tăng cường ý thức, năng lực về quản lý, khai thác sử dụng và bảo vệ vệ sinh môi trường nông thôn. Phát huy nội lực tại chỗ, kết hợp lồng ghép với các nguồn lực khác để người dân tự nguyện đóng góp kinh phí, vật liệu, công sức, đất đai để xử lý rác thải, tổ chức thu gom, xây dựng công trình nhà vệ sinh, chuồng trại chăn nuôi hợp vệ sinh, nâng cao chất lượng cuộc sống cho mỗi người nông dân. Dự án được xác định là mô hình mẫu để đồng bào dân tộc các xã lân cận của 5 huyện: Hải Hà, Móng Cái, Ba Chẽ, Bình Liêu, Tiên Yên… tham quan, học tập, từng bước nhân rộng mô hình ra địa bàn trong cả tỉnh.
Hội tạo điều kiện cho 150 hộ dân sử dụng phương tiện, công trình mà dự án hỗ trợ để tổ chức thu gom xử lý rác thải, tạo bộ mặt mới cho môi trường của thôn, bản, xây dựng nếp sống thân thiện với môi trường, sống hợp vệ sinh, góp phần nâng cao trách nhiệm trong việc bảo vệ môi trường. Huy động nguồn lực tại địa phương để xây dựng bể chứa rác trung chuyển. Trang bị 15 xe thu gom rác và 260 thùng đựng rác tại hộ gia đình; duy trì hoạt động của tổ vệ sinh thu gom rác thải góp phần giảm thiểu ô nhiễm môi trường tại khu trung tâm và toàn xã để nâng cao điều kiện sống của người dân. Dự án đặt mục tiêu 80% rác thải trong xã được thu gom, xử lý và 80% người dân trong xã được nâng cao nhận thức, ý thức về bảo vệ môi trường.
Đồng chí Nguyễn Văn Viện, Chủ tịch Hội Nông dân xã cho biết: Mặc dù dự án mới được triển khai hơn 2 tháng nhưng hiệu quả đã thể hiện rất rõ qua việc ý thức các hội viên trong thu gom rác thải đã được nâng lên rất nhiều, lượng rác thải bị vứt bừa bãi đã giảm hẳn. Không chỉ sạch trong nhà mà rác thải trong quá trình sản xuất nông nghiệp, nuôi trồng thuỷ sản cũng được các hộ hội viên thu gom cẩn thận đưa đến xe thu gom rác để đưa đến bãi tập kết. Việc sạch từ nhà ra đồng đã được thể hiện rất rõ qua thực hiện dự án này, vì vậy cần nhân rộng mô hình ra các xã khác trên địa bàn huyện để môi trường nông thôn ngày càng xanh - sạch - đẹp.
