Trong bối cảnh yêu cầu cải cách tư pháp ngày càng cao, việc nâng cao chất lượng xét xử được Tòa án nhân dân (TAND) hai cấp tỉnh Quảng Ninh xác định là nhiệm vụ trọng tâm, gắn với bảo đảm công lý, quyền con người và niềm tin của nhân dân. Trước áp lực khối lượng án tăng, tính chất vụ việc phức tạp và yêu cầu đổi mới mô hình tổ chức theo Luật Tổ chức Tòa án nhân dân năm 2025, hệ thống Tòa án của tỉnh Quảng Ninh đã chủ động đổi mới phương thức hoạt động, nâng cao chất lượng giải quyết, xét xử các loại vụ án.
Năm 2025, TAND hai cấp tỉnh Quảng Ninh đã thụ lý 6.349 vụ, việc các loại, giải quyết 5.326 vụ, việc, đạt tỷ lệ 83,9%. Riêng án hình sự, đã thụ lý 1.426 vụ với 3.360 bị cáo, giải quyết 1.328 vụ với 3.076 bị cáo, đạt tỷ lệ 93,1%. Ngành đẩy mạnh xét xử trực tuyến gắn với rút kinh nghiệm nghiệp vụ. Toàn ngành đã tổ chức 70 phiên tòa trực tuyến, trong đó nhiều phiên tòa được lựa chọn làm phiên rút kinh nghiệm, kết nối tới nhiều điểm cầu trong và ngoài tỉnh. Các phiên tòa này không chỉ góp phần rút ngắn thời gian tố tụng, giảm chi phí cho người tham gia tố tụng, mà còn tạo điều kiện để đội ngũ thẩm phán, thư ký và kiểm sát viên trao đổi nghiệp vụ, rút kinh nghiệm và tích lũy kinh nghiệm thực tiễn trong quá trình xét xử.
Cùng với đó, hoạt động tranh tụng tại phiên tòa tiếp tục được chú trọng theo hướng thực chất, phù hợp với từng vụ án. Trên cơ sở tính chất, mức độ của từng vụ việc, Hội đồng xét xử tập trung làm rõ hành vi, vai trò và mức độ trách nhiệm của từng bị cáo ngay tại phần xét hỏi - tranh tụng. Việc sử dụng chứng cứ số hóa, trình chiếu tài liệu được áp dụng khi cần thiết, giúp Hội đồng xét xử đánh giá toàn diện, khách quan, hạn chế suy đoán chủ quan, đồng thời bảo đảm đầy đủ quyền bào chữa, quyền tranh tụng của các bên tham gia tố tụng.
Việc chú trọng tranh tụng thực chất đã góp phần nâng cao chất lượng xét xử các vụ án phức tạp, nhất là những vụ việc mới, khó, được xã hội quan tâm. Điển hình, ngày 21/1 vừa qua, TAND tỉnh đã xét xử vụ án “Cưỡng đoạt tài sản” đối với 16 bị cáo liên quan đến hành vi lợi dụng không gian mạng, sử dụng hình ảnh, video nhạy cảm để đe dọa, chiếm đoạt hơn 2,7 tỷ đồng của nhiều bị hại. Quá trình xét xử đã làm rõ phương thức phạm tội mới, phân hóa cụ thể vai trò của từng bị cáo để quyết định mức án nghiêm minh, qua đó cho thấy sự chủ động của Tòa án cùng các cơ quan tư pháp trong việc đáp ứng yêu cầu đấu tranh phòng, chống tội phạm công nghệ cao, loại tội phạm đang gia tăng nhanh và ngày càng tinh vi.
Không chỉ tập trung vào khâu xét xử, hoạt động hòa giải, đối thoại tại Tòa tiếp tục được coi là giải pháp quan trọng nhằm giải quyết mâu thuẫn từ sớm. Năm qua, TAND hai cấp của tỉnh đã hòa giải, đối thoại thành 1.584 vụ, việc, chiếm 39,6% tổng số vụ việc được giải quyết. Nhiều tranh chấp dân sự, hành chính được tháo gỡ ngay từ giai đoạn đầu, giảm áp lực cho hoạt động xét xử và hạn chế phát sinh khiếu kiện kéo dài, vượt cấp.
Công tác số hóa hồ sơ tài liệu được chú trọng. Tòa án hai cấp của tỉnh đã số hóa thành công 39.526 hồ sơ, hoàn thành sớm hơn kế hoạch đề ra. Đồng thời, hiện nay tiếp tục triển khai số hóa gần 138.000 hồ sơ tồn từ năm 1975 đến nay. Việc xây dựng hồ sơ điện tử không chỉ phục vụ xét xử trực tuyến, mà còn giúp thẩm phán tra cứu nhanh, đối chiếu chính xác, nâng cao chất lượng nghiên cứu hồ sơ và ban hành bản án, quyết định.
Song song với đổi mới hoạt động chuyên môn, công tác kiểm tra nghiệp vụ được thực hiện thường xuyên, coi đây là nhiệm vụ quan trọng để tự rà soát, tự chấn chỉnh. Trên cơ sở kiểm tra gần 5.000 hồ sơ các loại, TAND tỉnh đã ban hành 12 văn bản, yêu cầu các đơn vị làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm đối với những thiếu sót trong áp dụng pháp luật và kỹ năng tố tụng, qua đó góp phần phòng ngừa sai sót ngay từ cấp sơ thẩm. Công tác đào tạo, bồi dưỡng và xây dựng đội ngũ thẩm phán tiếp tục được quan tâm, coi đây là yếu tố then chốt quyết định chất lượng xét xử.
Theo Thẩm phán Nguyễn Nhật Duật (TAND tỉnh), nâng cao chất lượng xét xử không chỉ là yêu cầu về chuyên môn mà còn là trách nhiệm trước xã hội. Mỗi bản án, quyết định phải được xây dựng trên nền tảng tranh tụng thực chất, đánh giá đầy đủ chứng cứ và bối cảnh vụ án. Mỗi thẩm phán cần chuẩn bị kỹ lưỡng, giữ vững bản lĩnh và tinh thần trách nhiệm trong từng phiên tòa, nhằm bảo đảm bản án, quyết định được ban hành đúng pháp luật và thuyết phục.
Với các giải pháp đồng bộ đã và đang được triển khai, TAND hai cấp tỉnh Quảng Ninh tiếp tục nâng cao chất lượng xét xử, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp trong giai đoạn mới, hướng tới mục tiêu xây dựng hệ thống Tòa án ngày càng hiện đại, chuyên nghiệp, công khai, minh bạch, giữ vững kỷ cương, pháp chế, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân.
