Nghệ thuật đường phố hay vẽ bậy?

Khoảng vài tháng gần đây, chúng ta thường bắt gặp trên đường phố Hạ Long những bức vẽ bằng sơn trên những bức tường trống, những điểm bắt xe công cộng, thậm chí ngay trên vỉa hè... Tác giả tạo nên những bức tranh ấy thì hầu như không ai biết, bởi lẽ họ chỉ vẽ vào ban đêm. Nhưng ai cũng nhận thấy rằng, những bức vẽ ấy "đẹp mà không đẹp"...

"Đẹp...

Các "bôi sỹ" vẽ từ tường nhà...
Các "bôi sỹ" vẽ từ tường nhà...
Phải nói ngay rằng, những bức tranh bằng sơn phun này khá đẹp, nét vẽ rất hoạt. Nhìn cách vẽ nét, phối màu, dù không phải là "dân vẽ"cũng biết tác giả của chúng có năng khiếu hội hoạ. Khi đặt vấn đề này với "ông” anh họ đã từng học hội hoạ liền được anh cho một... bài giảng về nghệ thuật grafity. Hoá ra, có một hình thức vẽ lên tường những bức tranh hình thù kỳ lạ gọi là vẽ grafity. Grafity là phong cách vẽ lan ra từ các nước châu Mỹ, nhưng có nguồn gốc từ châu Phi và nước Pháp. Hiện nay, nghệ thuật vẽ grafity đang lan rất nhanh, trở thành trào lưu trong giới trẻ thế giới và Việt Nam...

Lang thang khắp các đường phố Hạ Long, chúng tôi chụp được khá nhiều bức tranh vẽ theo kiểu grafity như thế. Không ít người tò mò khi thấy tôi chụp những bức tranh này. Một số tỏ ra trầm trồ và thích thú với các bức vẽ. Chủ quán cà phê Ngọc Lan, số 5, phố Đông Hồ, nơi có nhiều bức tường... bị vẽ nhất, tỏ ra không có gì khó chịu: "Thà nhìn những bức tranh sặc sỡ vui mắt còn hơn phải nhìn bức tường toàn... khoan cắt bê tông với những con số lộn xộn, chồng chéo". Cũng là một nhẽ, bởi hiện nay hầu như các bức tường, các cây cột điện hai bên đường không chỗ nào là không xuất hiện kiểu quảng cáo "vô tội vạ" ấy. Suốt dọc đường từ bến phà Bãi Cháy đến cột 8- phường Hồng Hà, tôi không nhớ nổi có bao nhiêu cây cột điện và bao nhiêu bức tường dày đặc "khoan cắt bê tông" như thế.

Để biết thực hư về tính nghệ thuật của các bức vẽ này như thế nào, chúng tôi tìm đến cô giáo Vũ Phương Trâm, trưởng khoa Hội hoạ và Sư phạm mỹ thuật, Trường Cao đẳng Văn hoá- Nghệ thuật và Du lịch Quảng Ninh. Chị không ngần ngại đi cùng tôi đến tận nơi xuất hiện những bức vẽ này. Quan sát các bức vẽ, chị Trâm khẳng định: "Những bức vẽ này phần lớn là chép lại mẫu trên sách, báo hoặc Internet. Chúng thể hiện được ngôn ngữ tạo hình: mảng chính, mảng phụ, mảng đệm rõ ràng, bắt mắt. Đường nét khúc chiết, sắc độ mạnh. Nhìn tổng thể toát lên sự vận động đa chiều của đường nét và hình khối tạo thành. Vì vậy, có thể khẳng định người vẽ là những thanh thiếu niên có năng khiếu hội họa, chưa biết sáng tạo nhưng biết quan sát và phóng mẫu khá chuẩn"

Nhưng, chị Trâm cho rằng không nên để kiểu vẽ này tràn lan trên đường phố.

 

...mà không đẹp"

Cần ngăn chặn ngay!- đó là phần lớn quan điểm của những ai đã từng nhìn thấy những bức vẽ kiểu này. Hầu hết đều cho rằng đây thực chất là một kiểu... vẽ bậy. Bởi những bức vẽ này được thực hiện không hề có sự đồng ý của ai, không phù hợp với đời sống văn hoá của chúng ta và gây mất mỹ quan đô thị.

...đến vỉa hè...
...đến vỉa hè...
Hầu như những chủ nhà có tường bị "vẽ bậy" đều không biết ai vẽ, vì những "bôi sỹ" này đều vẽ vào ban đêm. Tôi chợt nhớ đã từng đọc một bài viết về trào lưu này tại Hà Nội, trong đó có nêu tên khá nhiều nhóm BSP, SJ, Toy, Zappy, G2... mà hầu hết là tập hợp các "cây cọ nhí". Ở Hạ Long thì sao? Theo như chủ quán Ngọc Lan cho biết, tác giả của các bức vẽ xuất hiện trên các bức tường nhà hàng xóm xung quanh nhà anh đều là những thanh niên còn trẻ, phong cách rất hip-hốp.

Theo quan sát, nội dung các bức vẽ này được xây dựng trên cấu trúc nét chữ và nghĩa của một từ hoặc nhóm từ. Điều đáng lưu tâm là, những từ được sử dụng trong các bức vẽ hầu hết là mang nghĩa xấu. Những chữ chúng tôi dịch được như sexy (tình dục), crazy (điên loạn), nipple (núm vú)... là những từ mang tích kích động. Tất nhiên cũng có những từ vô hại như mother (mẹ), basketball (bóng rổ)... tuy nhiên, số từ như mang nghĩa xấu chiếm đa phần. Có lẽ vì vậy mà họ nếu không vẽ trộm trên tường thì họ vẽ ở những chỗ công cộng. Các từ này khó có thể chấp nhận được ở một nước phương Đông có nét văn hóa kín đáo và tế nhị như ở Việt Nam ta.

...và cả điểm đón xe buýt.
...và cả điểm đón xe buýt.
Tìm hiểu kỹ các tư liệu liên quan mới thấy: kiểu vẽ này không hề được coi là "nghệ thuật đường phố" (Street Art) như nhiều người vẫn lầm tưởng. Vì để đạt đến nghệ thuật này đòi hỏi người nghệ sĩ phải có sức sáng tạo lớn. Còn kiểu vẽ đang thịnh hành trong giới trẻ Việt Nam nói chung hiện nay- theo giới hội hoạ nhận định- là vẽ theo đặc trưng "văn hoá hip-hop" (grafity). Nhưng không phải là "grafity thực thụ", mà lại là "grafity vụng trộm". Nói theo cách của những người trong nghề hội hoạ, dân vẽ "grafity thực thụ" không bao giờ vẽ lên tường nếu không có sự cho phép, còn dân vẽ "grafity vụng trộm" chuyên vẽ trộm lên tường. Họ vẽ lên bất kỳ khoảng tường nào có thể sơn vẽ được, không quan tâm tới mỹ quan công cộng, không quan tâm tới phản ứng của người khác mà chỉ cốt sao thoả mãn được chính mình...

Grafity ở Hạ Long nói chung có thể xếp vào tình trạng này.

Nghiêm túc mà nhìn nhận rằng, với một thành phố du lịch như Hạ Long, vấn đề mỹ quan đô thị được đặt lên hàng đầu thì việc đến một lúc nào đó, những bức tường, những con đường đều tràn ngập các bức tranh kỳ quái thì quả thật không thể chấp nhận. Điều đó có ý nghĩa rằng, chúng ta nên nhận thấy tầm quan trọng của vấn đề này ngay từ bây giờ, ngăn chặn sự xuất hiện các bức vẽ thế này càng sớm càng tốt. Quan trọng hơn nữa là cần nghĩ ngay đến giải pháp về sân chơi nghệ thuật thực sự cho giới trẻ Quảng Ninh.

Cùng chuyên mục