Chữ Tín thật hệ trọng với tất cả mọi nghề, riêng với nghề làm báo, chữ Tín mang những nét riêng biệt, không giống các nghề khác.
Chữ Tín ấy đảm bảo tính chân thật, tính sự thật, một tính chất đặt hàng đầu của mỗi người viết báo, mỗi bài báo. Bạn đọc gửi gấm rất nhiều vào những điều mà nhà báo thể hiện, nó có thể đúng với nơi này, không đúng với nơi khác, nhưng thật sự phải đúng với nơi mà bài viết phản ánh. Nó không thể hư cấu như báo văn nghệ (về loại báo này, chữ Tín lại có phạm trù riêng, ở đây chỉ bàn về báo thông tấn). Nó cũng không thể thêm thắt cho đủ vị của một bữa tiệc chữ nghĩa, khác với các bài mang tính chất tiểu phẩm hoặc mẩu chuyện nhỏ. Chữ tín ấy đảm bảo uy tín thường trực cho một tờ báo, một bài báo, một người viết báo. Đọc xong bài đăng, người đọc có ngay phản ứng tức thì, hoặc ủng hộ, hoặc không đồng tình; phản ứng ấy nói lên sự thật mà bài viết đưa ra, vấn đề mà bài viết trình bày, cảm quan mà bài viết soi rọi. Tuyệt đối không được bịa, không cho phép bịa, xưa đã vậy, nay càng vậy.
Trong đời làm báo của mình, tôi đã có nhiều bài học kỷ niệm về chữ Tín ấy. Trước hết là chữ Tín khi đi lấy tài liệu. Một chuyện xảy ra, nếu chỉ lắng nghe một hay vài người nói mà đã viết thì hẳn chưa chắc đúng hoặc cũng chỉ đúng sơ sài. Người ta bắn tin đến tai nhà báo là Xí nghiệp vận tải ô tô Cẩm Phả luôn bỏ ngỏ cho tài xế làm ca ba ở mỏ. Tôi vội vã về Cẩm phả tìm hiểu. Rất không may ông bí thư Đảng ủy lại đi họp Tỉnh ủy, hẹn giờ gặp sau. Tranh thủ thời cơ, tôi theo mấy đội trưởng lên mỏ Đèo Nai. Các tài xế xe bò tót, xe gấu đều cam đoan làm đúng giờ giấc. Bí thư Đảng ủy đi họp về, chờ tôi ở văn phòng xí nghiệp. Ông cười: “Cứ ngỡ nhà báo không đến nữa. Chúng ta cùng đi ca ba đêm nay”. Tôi theo ông không chỉ một đêm, mà chẵn một tuần đêm. Tôi thấy ông làm việc tỉ mỉ với từng đội xe và phát hiện ngay nạn ăn cắp dầu lan tràn tại các cung đường. Ông ghi chép, hội ý, gặp gỡ từng đầu xe một. Ông thẳng thắn nói với tôi về những điều không hay của các lái xe: ăn cắp dầu, biển thủ suất bồi dưỡng ca đêm mang về gia đình, chấm công vô tội vạ chỉ cốt có “gọng vó” trên bảng đi làm, rồi giục tôi cứ viết phê phán. Ông bảo: “Tôi sẽ lấy bài báo cậu viết để răn đe những người xấu, việc xấu”. Quả nhiên khi bài báo ra đời, ông không hề tự ái, còn cho họp Đảng ủy kiểm điểm, còn tiếp thu phê bình, còn cho cánh lái xe học tập như một cuộc chỉnh huấn. Xí nghiệp xốc các đội xe lên, trở thành một đơn vị tiên tiến của ngành mỏ bấy giờ. Tôi cứ nghĩ lúc đó mình kêu bận (báo thì vô khối việc bận) mình ngại một tí, chớt chát lấy tài liệu, chớt chát viết thì chữ Tín của mình sẽ mất đi rất nhiều.
Một chuyện khác, lần ấy tôi cùng một số bạn vào Đoàn thăm dò than Than Thùng (Uông Bí). Không may Đoàn trưởng Phan Nhật Tân có việc riêng phải ở lại Hà Nội, hẹn ngày gặp sau. Không thể quay ra vì đường vào Đoàn ngày ấy rất vất vả, đường xấu, suối sâu, toàn đá mồ côi... Chúng tôi theo một cán bộ địa chất vòng sâu qua Yên Tử, lên đồi khoan Mật Lợn. Những thợ khoan trẻ nồng nhiệt đón chúng tôi và khoe đã tìm cho Đoàn trưởng chiếc nhẫn. Thì ra trong một buổi thăm tổ, anh Tân đã tháo chiếc nhẫn của vợ trao trong ngày tập kết ra Bắc cho mọi người xem. Do vô ý chiếc nhẫn rơi xuống lỗ đang khoan. Các tổ viên mày mò ngày đêm, bóp vụn từng mẫu than và đã tìm được nó. Tôi đem chuyện này kể lại anh Tân nghe, hứa sẽ viết một bài báo về chiếc nhẫn này. Lại nghĩ làm sao để chị vợ anh có thể biết, tôi gửi bài báo cho Đài Tiếng nói Việt Nam, được đọc đúng đêm 30 Tết. Anh Tân gửi thư cho biết cũng đêm ấy, anh và đứa con trai đang đón Tết tại Bờ Hồ, cùng rưng rưng nghe Đài công cộng đọc và nhắn tôi cho xin bài viết để làm kỷ niệm, cùng nhờ nhà báo Chính Yên (Báo Nhân Dân) mừng tuổi tôi 100 đồng (bấy giờ phở chỉ 5 hào một bát thật ngon). Tôi ngồi viết lại từng dòng bài ấy gửi đến anh, cũng hoàn trả một trăm đồng do anh tặng. Tôi nghĩ đấy là tiền dành dụm mồ hôi nước mắt của anh mấy năm, mình không thể vì một bài báo nhỏ mà lấy của bố con anh được. Chính nhờ chữ Tín ấy mà tôi với anh thành thân quen. Tôi luôn vào đơn vị anh, sau này viết một quyển bút ký dài “Chim rừng địa chất” (NXB Thanh niên 1963)...
Chữ Tín là thế. Nó còn được biết tới ở thời hạn ra báo, đã nhận viết là phải viết và phải trao bài đúng hẹn, đúng lịch. Tôi nghĩ đó cũng là phẩm chất người làm báo, đã hẹn là phải đúng, dù phải thức khuya, dù phải ăn đói, dù gặp bất cứ một trở ngại nào.
