Tôi có một đứa cháu đang học lớp 5 ở một trường tiểu học thuộc xã miền núi khu vực I của huyện Đông Triều, đến nay cháu vẫn chưa thực hiện được phép tính trừ 3 chữ số cho 2 chữ số, chưa thuộc hết bảng cửu chương, chưa viết thạo các từ ‘’ngoằn ngoèo, khúc khuỷu, ‘’quanh co’’... Mỗi khi đi công tác về, tôi thường kiểm tra bài vở của cháu và có ý kiến với bố mẹ cháu rằng, nên cho cháu học lại lớp 3 hay lớp 4 để cháu được làm tròn kiến thức hơn.
Nhưng anh chị tôi nói, mấy năm trước, biết cháu học kém, cũng có ý đó nhưng cứ đến cuối năm, điểm thi của cháu lại đủ để lên lớp, nên gia đình không có lý do gì để xin cháu ở lại lớp. Tôi tham mưu cho anh chị cách bồi dưỡng kiến thức cho cháu bằng hình thức cho chị gái của cháu đến lớp học kèm, về nhà học kèm, coi như một giải pháp tình thế cho một đối tượng của một gia đình. Đặt tình huống nếu có hàng chục học sinh của một khối, vài trăm học sinh của một trường... như vậy thì dùng biện pháp gì đây?!
Hôm thứ bẩy vừa qua, chị hàng xóm nhà tôi sang chơi, kể về cậu con trai của chị năm nay học lớp 4 tại một trường tiểu học của TP Hạ Long, làm văn tả về vườn rau nhà chị. Chị có trích đoạn như sau: ‘’Mẹ em trồng được một vườn rau xanh tươi mươn mưởn, có đủ các loại rau, nào là rau cải, rau cúc, xu hào, bắp cải, bầu bí, xúp lơ,... chiều nào em cũng ra đó thả diều ,...”. Kể đến đây chị bật cười chua chát vì vừa thương con trai mình, vừa tự trách mình, trách thầy cô trên lớp. Con chị đến giờ vẫn chưa nhận biết được đâu là cây bầu, đâu là cây bí, cây cải, cây cúc,... huống chi việc ra vườn rau thả diều là điều không thể làm. Vậy mà cô giáo đặt bút cho con chị điểm 6!
Mấy hôm trước, chị ấy băn khoăn e rằng con của chị dễ ‘’bị lên lớp oan’’. Tối qua, chị lại sang than thở với tôi rằng chị vừa khuyên con chị là ‘’kỳ thi sắp tới này con hãy tự làm bài theo khả năng, học lực của mình, không nên coi bài của bạn. Nếu được lên lớp theo khả năng làm bài của mình thì con sẽ cảm thấy không xấu hổ với bạn bè, thầy cô nếu con coi bài của bạn để được lên lớp thì bố mẹ rất buồn và thấy xấu hổ vì con. Song, chị không ngờ con trai mình đã an ủi mẹ bằng những câu nói rất “khuôn mẫu’’: ‘’Mẹ yên tâm, cô bảo chúng con rồi, kiểu gì chúng con cũng được lên lớp tất, không ai bị đúp đâu, mẹ đừng lo!’’. Chị ngạc nhiên gặng hỏi con: “Thế cô con làm thế nào mà cả lớp được lên lớp tất?’’. ‘’Cô con bảo, kỳ thi này cô sẽ cho ngồi xen kẽ, cứ một đứa giỏi sẽ ngồi kèm đứa học kém, đứa giỏi phải cho đứa dốt chép bài’’. Kể đến đây, chị nhìn tôi với ánh mắt ‘’hết phương cứu chữa”. Chuyện đến đây tôi cũng chưa tin lắm bởi thời buổi này, có nhiều đứa trẻ cũng ghê lắm, biết đâu nó sợ bố mẹ mắng nên đặt điều ra như vậy để bố mẹ yên tâm...
Sáng nay, trên cơ quan, trong lúc mọi người nghỉ giải lao 15 phút, nhân chuyện chị em đang bình luận về việc học hành thi cử của học sinh, một chị nói về cậu con trai chị năm nay học lớp 3 cũng tại trường tiểu học trên. Con chị thuộc diện học giỏi nhất nhì của khối lớp 3. Nhưng rút ra bài học từ kỳ thi năm trước, chất lượng bài thi của con mình chưa mỹ mãn lắm, nên chị nhắc nhở con mình là phải bình tĩnh, thận trọng trong khi làm bài. Con chị khoe với mẹ rằng: “cô đã dặn tụi con, những đứa học được phải ngồi cạnh bạn học kém để còn giúp các bạn ấy làm bài”. Phía cô và trò là như vậy. Còn phía phụ huynh?, ở cơ quan, ra chợ, chỗ này, chỗ kia, đều nghe được những mẩu thoại nói về việc ‘’chạy” cho con vào trường này, “chạy” cho con vào trường kia (kể cả khối tiểu học, THCS, THPT,...); rồi chuẩn bị quà, phong bì tặng thầy cô nhân dịp 8/3, 20/10, 20/11, Tết dương lịch, Tết âm lịch...; bồi dưỡng thầy cô nhân dịp chuẩn bị con thi tốt nghiệp, thi hết khoá... Bao giờ chúng ta mới xoá bỏ được những nguyên nhân của căn bệnh thành tích này?!
