Hát Soóng cọ của người Sán Chỉ là loại hình nghệ thuật dân gian độc đáo, đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Việc sân khấu hóa, đưa làn điệu này vào biểu diễn thực cảnh phục vụ du lịch, đặc biệt tại các xã vùng cao khu vực miền Đông của tỉnh sẽ biến di sản thành sản phẩm du lịch đặc trưng, thu hút đông đảo du khách.
Người Sán Chỉ (nhóm địa phương của dân tộc Sán Chay) tại Quảng Ninh chiếm khoảng 1,11% dân số tỉnh, cư trú tập trung chủ yếu tại một số xã miền Đông của tỉnh. Họ nổi tiếng với những văn hóa đặc sắc như: Hát Soóng cọ, nghi lễ cầu mùa các phong tục tập quán, nghi lễ vòng đời ... Hát Soóng cọ là một loại hình dân ca đã được thực hành và gìn giữ suốt nhiều thế hệ, trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu trong đời sống văn hóa của người Sán Chỉ. Hát Soóng cọ là cách hát đối gồm một bên nam, một bên nữ đối diện và có thể cùng một lúc có nhiều tốp hát đối với nhau. Do tính chất ứng đối tập thể đó nên tính thống nhất cao hơn, tính cộng đồng thể hiện rõ nét. Tính chất cộng đồng này có thể khai thác để phục vụ du lịch cộng đồng, trải nghiệm văn hóa.
Theo PGS.TS Phạm Hồng Long, Trưởng Khoa Du lịch học, Trường Đại học KHXH&NV, Đại học Quốc gia Hà Nội, việc định hướng phát triển sản phẩm du lịch cần được tiếp cận theo hướng khoa học và bền vững, trong đó diễn xướng dân gian được đặt trong tổng thể không gian văn hóa - sinh thái - cộng đồng vùng biên, gắn với đời sống thực hành của cộng đồng thay vì tách rời khỏi bối cảnh xã hội - văn hóa nguyên gốc. Trong cấu trúc lễ hội ấy, hát soóng cọ giữ vai trò trung tâm, vừa là hoạt động nghệ thuật dân gian, vừa là phương thức tổ chức đời sống xã hội và là điểm nhấn giàu tiềm năng cho phát triển du lịch cộng đồng. Từ tư thế “khán giả thụ động”, mà có thể trực tiếp tiếp cận, lắng nghe, giao lưu, thậm chí tham gia học hát và đối đáp cùng nghệ nhân. Đây là điểm khác biệt căn bản giữa Soóng cọ và nhiều loại hình nghệ thuật dân gian đã bị sân khấu hóa trong hoạt động du lịch.
Dưới góc nhìn du lịch cộng đồng, Soóng cọ trong lễ hội mùa xuân mang lại ba tầng trải nghiệm rõ nét. Đó là trải nghiệm cảm xúc khi du khách cảm nhận được không khí vui tươi, thân thiện, giàu tính nhân văn của cộng đồng bản địa. Thứ hai là trải nghiệm văn hoá thông qua lời ca, giai điệu và không gian diễn xướng, du khách tiếp cận trực tiếp với ngôn ngữ, tư duy và thế giới quan của người Sán Chỉ. Và thứ ba là trải nghiệm tương tác xã hội khi du khách giao lưu với nghệ nhân, người dân địa phương tạo nên sự kết nối thực chất, đúng tinh thần của dân ca. Tại các bản làng của người Sán Chỉ, những người làm du lịch cần xây dựng các tour ngắn "Học hát dân ca" (khoảng 2-3 giờ) dạy du khách hát một vài câu Soóng cọ đơn giản, kết hợp với tìm hiểu ý nghĩa lời ca.
Khi tham gia vào cuộc hát, du khách còn được trải nghiệm ngôn ngữ, âm nhạc và nghệ thuật dân gian cũng như trải nghiệm đời sống thường nhật của cộng đồng Sán Chỉ thông qua lưu trú, ẩm thực, lao động nông nghiệp. Thay vì biểu diễn trên các sân khấu lớn xa cách có thể tổ chức biểu diễn trong không gian thực cảnh tại nhà sàn, bên bếp lửa hoặc bên thác nước Khe Vằn.
Trong bối cảnh du lịch cần có những sản phẩm đặc thù gắn với văn hóa bản địa, hát Soóng cọ trong lễ hội mùa xuân tại các bản làng của người Sán Chỉ có ý nghĩa như một trục văn hóa chủ đạo, giúp định vị bản sắc du lịch của các địa phương miền núi. Việc khai thác Soóng cọ theo hướng du lịch cộng đồng không chỉ góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch, mà còn tạo điều kiện để cộng đồng người Sán Chỉ tham gia sâu vào chuỗi giá trị du lịch, từ đó nâng cao thu nhập, củng cố niềm tự hào văn hóa và tăng cường năng lực tự bảo tồn di sản.
