Những sản phẩm du lịch sinh thái, khám phá, trải nghiệm cộng đồng ở các địa phương vùng cao Quảng Ninh đang từng bước được hình thành, mở ra hướng phát triển kinh tế mới, góp phần nâng cao đời sống người dân và gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống.
Vài cú chạm trên màn hình điện thoại, một phiên livestream bán nông sản bắt đầu, một clip quảng bá du lịch địa phương được đăng tải, những sản phẩm đặc trưng của bản làng có thêm cơ hội tiếp cận khách hàng ở khắp mọi nơi.
Hơn 10 năm Quảng Ninh triển khai chương trình xây dựng nông thôn mới (NTM) đã khiến các vùng nông thôn đổi mới, cảnh quan tươi đẹp, bản sắc văn hóa truyền thống thêm đậm đà, tư duy, năng lực người dân được nâng cao.
Không chỉ có những thửa ruộng bậc thang vào mùa lúa chín, Lễ hội Mùa vàng miền Soóng Cọ tại xã Đông Ngũ, diễn ra trong hai ngày 31/10 và 1/11, còn giới thiệu nhiều hoạt động trải nghiệm văn hóa, thể thao và ẩm thực truyền thống. Từ giải chạy “Băng qua mùa vàng”, không gian văn hóa Sán Chỉ, Dao đến các gian hàng nông sản, OCOP, địa phương đang kết nối những giá trị sẵn có thành các hoạt động phục vụ du khách. Đây cũng là hướng Đông Ngũ lựa chọn để từng bước phát triển du lịch cộng đồng.
Từ rừng quế, hồi đến vùng nuôi trồng hải sản, những bản làng giàu bản sắc, Quảng Ninh đang sở hữu nguồn tài nguyên du lịch đầy tiềm năng. Nhưng sức hút không chỉ nằm ở cảnh quan mà ở cách tạo ra trải nghiệm khác biệt.
Nếp nhà truyền thống, ẩm thực và nhịp sống của đồng bào dân tộc Tày đã góp phần thu hút du khách đến Bản Cáu (xã Lục Hồn). Song từ điểm ghé thăm, đến sản phẩm, để có được lịch trình và sự tham gia của cộng đồng, góp phần thúc đẩy du lịch cộng đồng phát triển vẫn cần những bước đi bài bản.
Tối 24/10, tại sân khấu Đình Lục Nà (xã Lục Hồn, TP Quảng Ninh), UBND xã Lục Hồn tổ chức khai mạc Hội Mùa vàng năm 2026 với chương trình nghệ thuật đặc sắc mang chủ đề “Lục Hồn – Bức tranh thêu”. Sự kiện thu hút đông đảo người dân các dân tộc Tày, Dao, Sán Chỉ...cùng du khách thập phương về tham dự.
Từ 17/10, chuỗi các sự kiện trong khuôn khổ hội Mùa vàng Lục Hồn năm 2026 sẽ được tổ chức, kéo dài đến hết năm. Lấy văn hóa bản địa làm điểm nhấn, cùng những trải nghiệm gần gũi, hấp dẫn, lễ hội không chỉ tạo thêm sức hút cho điểm đến vào mùa Thu - Đông, mà còn mở rộng cơ hội để người dân tham gia làm du lịch, giới thiệu sản vật, gìn giữ bản sắc và từng bước xây dựng thương hiệu “Mùa vàng Lục Hồn”.
Không chỉ dừng lại ở danh xưng “thủ phủ du lịch miền Bắc” với những di sản thế giới, Quảng Ninh đang từng bước chuyển mình mạnh mẽ sang xây dựng ngày càng nhiều hơn những mô hình “du lịch hạnh phúc”.
Phát huy lợi thế về khí hậu, điều kiện tự nhiên, cùng hệ sinh thái nông - lâm nghiệp phong phú, các địa phương vùng miền núi, biên giới của Quảng Ninh đang tích cực xây dựng, phát triển các sản phẩm OCOP mới. Qua đó, tạo động lực mạnh mẽ thúc đẩy kinh tế - xã hội, xây dựng nông thôn mới, nâng cao đời sống người dân.
Những tiếng chỉ luồn qua mặt vải, tiếng cười nói rộn ràng tại nhiều nhà văn hóa ở khu vực dân tộc miền núi của Quảng Ninh. Thay vì chỉ vui chơi các trò chơi hiện đại, hàng trăm em nhỏ người Dao đang kiên nhẫn học từng đường kim, mũi chỉ để gìn giữ nghề thêu truyền thống của dân tộc mình.
Với những di sản văn hoá độc đáo, xã Quảng Hà đang "đánh thức" nguồn tài nguyên quý báu này trở thành những sản phẩm công nghiệp văn hóa độc đáo, đóng góp thiết thực vào sự phát triển của địa phương.
Từ làn điệu then, nếp nhà truyền thống, đến ẩm thực, phong tục của đồng bào Tày, Dao, Sán Chỉ, xã Lục Hồn đang từng bước đưa văn hóa bản địa vào sản phẩm du lịch, tạo sức hút đối với du khách và sinh kế cho người dân.
Không sở hữu những khu nghỉ dưỡng quy mô lớn, hay các điểm du lịch nổi tiếng như Hạ Long, Yên Tử, nhưng Quảng Tân đang có một “tài sản” đặc biệt để phát triển du lịch là những bản, làng nằm giữa núi rừng, cảnh quan còn nguyên vẻ bình dị, cùng đời sống văn hóa phong phú của 13 dân tộc cùng sinh sống. Tất cả đang từng bước được đánh thức để hình thành những sản phẩm du lịch cộng đồng mang dấu ấn riêng.
Với 43 thành phần dân tộc cùng sinh sống, Quảng Ninh sở hữu kho tàng văn hoá dân tộc phong phú và đa dạng. Đây là những di sản quý làm cơ sở để xây dựng nhà bảo tồn văn hóa các dân tộc, phát triển du lịch trải nghiệm. Tuy nhiên, mô hình nhà văn hoá các dân tộc đang cần được phát huy thế mạnh, khai thác tối đa tiềm năng.
Không chỉ mở ra những trải nghiệm mới cho du khách, du lịch đang từng bước trở thành động lực phát triển kinh tế, gìn giữ bản sắc văn hóa và nâng cao đời sống người dân nơi vùng biên Hoành Mô. Câu chuyện của thầy giáo Hoàng Văn Sằn, giáo viên Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Hoành Mô, là một lát cắt cho thấy hành trình ấy đang diễn ra từng ngày trên vùng đất biên cương.
