Giữa nhịp sống bình yên nơi thôn, bản, khu phố, những sĩ quan quân đội vẫn đang âm thầm hòa nhịp với đời sống địa phương. Trên cương vị mới, họ trực tiếp tham gia vào từng phần việc cụ thể ở cơ sở từ củng cố tổ chức, xây dựng lực lượng đến xử lý những tình huống phát sinh ngay từ ban đầu. Việc đưa sĩ quan quân đội chính quy về đảm nhiệm các chức danh ở cơ sở vì thế không chỉ là sự điều động về mặt tổ chức, mà còn là cách làm thiết thực nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở, giữ vững ổn định địa bàn ngay từ sớm, từ xa.
Bám bản, giữ biên
Cuối giờ chiều một ngày tháng 3, khi những dãy núi ở vùng biên viễn Hoành Mô dần chìm trong màn sương mỏng, Trung tá Bùi Xuân Hữu cùng cán bộ Ban Chỉ huy quân sự (CHQS) xã cũng trở về trụ sở sau chuyến xuống các thôn, bản nắm tình hình địa bàn. Những cung đường dốc, bản làng nằm rải rác dọc tuyến biên giới khiến mỗi chuyến đi cơ sở trở nên khó khăn, vất vả hơn. Thế nhưng, với địa bàn có đường biên dài giáp với Trung Quốc, việc bám địa bàn, nắm chắc từng biến động từ cơ sở lại là nhiệm vụ được các anh luôn đặt lên hàng đầu.
Trở về đơn vị khi trời đã nhá nhem, anh nhanh chóng mở sổ công tác, ghi lại từng thông tin vừa nắm được trong ngày. Với Trung tá Bùi Xuân Hữu, đó không chỉ là thói quen công việc, mà còn là cách để tự mình “bắt nhịp” với địa bàn mới.
Anh chia sẻ: “Những ngày đầu về nhận nhiệm vụ, thực sự cũng có nhiều bỡ ngỡ. Địa bàn rộng, dân cư phân tán, mỗi thôn bản lại có những đặc thù riêng. Nếu chỉ ngồi ở trụ sở thì rất khó nắm hết tình hình. Vì thế, chúng tôi xác định phải đi, phải xuống tận nơi, gặp từng cán bộ, từng người dân thì mới hiểu được thực tế”.
Những chuyến đi liên tục đã giúp anh và cán bộ Ban CHQS xã dần hình dung rõ hơn về địa bàn mình phụ trách. “Có những hôm đi từ sáng đến chiều, qua nhiều thôn, bản, đường xa, thời tiết lại thất thường. Nhưng càng đi, càng thấy rõ hơn những khó khăn của cơ sở, từ đó mới biết cần phải làm gì trước, làm gì sau. Công tác quân sự ở đây không chỉ là huấn luyện hay trực sẵn sàng chiến đấu, mà còn gắn rất chặt với đời sống của người dân”, Trung tá Hữu nói.
Cùng chung tâm trạng như Trung tá Bùi Xuân Hữu, Thiếu tá Nguyễn Trọng Nghiêm, Chính trị viên phó Ban CHQS xã Hoành Mô cũng thừa nhận, thời gian đầu về cơ sở là quãng thời gian nhiều áp lực. “Khó nhất là làm sao nắm bắt nhanh địa bàn, hiểu được con người và tạo được sự tin tưởng của nhân dân. Khi chưa quen, mọi việc đều mới từ cách tổ chức công việc đến việc phối hợp với các lực lượng ở cơ sở. Nhưng khi đã xuống dân, cùng làm, cùng trao đổi thì mọi thứ dần thuận lợi hơn”, anh chia sẻ.
Từ những bước làm quen ban đầu, Trung tá Bùi Xuân Hữu cùng các sĩ quan chính quy nhanh chóng bắt tay vào ổn định tổ chức, triển khai nhiệm vụ. Từ sắp xếp nơi làm việc, nơi ăn ở, phân công nhiệm vụ cho từng cán bộ đến tham mưu xây dựng các kế hoạch, nghị quyết về công tác quân sự, quốc phòng năm 2026, tất cả đều được thực hiện khẩn trương nhưng chặt chẽ, sát với thực tế địa bàn.
Ngay từ những ngày đầu năm, Ban CHQS xã Hoành Mô đã triển khai các nhiệm vụ trọng tâm. Công tác sẵn sàng chiến đấu được thực hiện nghiêm túc, các mệnh lệnh, chỉ thị về sẵn sàng chiến đấu được quán triệt đầy đủ, phối hợp chặt chẽ với công an, Đồn biên phòng, các ban, ngành, đoàn thể và các đơn vị quân đội đóng quân trên địa bàn để bảo vệ an toàn tuyệt đối các mục tiêu được phân công. Các lực lượng phối hợp tuần tra, kiểm soát, xử lý các vụ việc buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả tại những địa bàn trọng điểm. Ban CHQS xã chủ động tham mưu, đề xuất với cấp ủy, chính quyền xử lý kịp thời mọi tình huống, không để bị động bất ngờ.
Công tác huấn luyện lực lượng dân quân cũng được chú trọng. Ban CHQS xã chuẩn bị đầy đủ cơ sở vật chất, giáo án, bia bảng, bãi tập, tổ chức huấn luyện sát đúng nội dung theo kế hoạch, đảm bảo đầy đủ thành phần, quân số và thời gian. Lực lượng dân quân được rèn luyện theo phương châm “cơ bản - thiết thực - vững chắc”, đồng thời triển khai các phương án phòng chống thiên tai, cứu hộ cứu nạn, sát với thực tế địa bàn biên giới.
Trong quý I, công tác xây dựng lực lượng dân quân và dự bị động viên cũng đạt kết quả rõ nét. Ban CHQS xã rà soát, đăng ký công dân trong độ tuổi, tuyển chọn những người có lai lịch chính trị rõ ràng, sức khỏe tốt, trình độ từ THCS trở lên để biên chế vào lực lượng dân quân thường trực với 17 hồ sơ ứng tuyển. Lực lượng dự bị động viên được quản lý chặt chẽ (291 quân nhân dự bị hạng 1, 505 quân nhân dự bị hạng 2), sẵn sàng tham gia nhiệm vụ khi có lệnh động viên. Đồng thời, ban CHQS xã tổ chức tiếp nhận 20 quân nhân hoàn thành nghĩa vụ trở về địa phương và bàn giao 34 công dân sẵn sàng nhập ngũ năm 2026.
Chỉ sau vài tháng, nhịp sống ở Hoành Mô đã hiện rõ dấu ấn của những sĩ quan chính quy. Lực lượng dân quân được củng cố, tuần tra biên giới được thực hiện đều đặn, cột mốc và các cung đường tuần tra luôn được kiểm soát chặt chẽ. Những tình huống phát sinh tại cơ sở được phát hiện và xử lý kịp thời, từ những vụ việc nhỏ nhất liên quan đến đời sống dân bản đến các tình huống an ninh biên giới. Người dân dần quen với sự hiện diện thường xuyên của cán bộ quân sự, phối hợp chặt chẽ trong việc giữ gìn an ninh, trật tự và đời sống cộng đồng.
Chị Lô Thị Hoài, Bí thư, Trưởng thôn Đồng Cậm chia sẻ: “Từ khi có sĩ quan quân đội về xã, người dân chúng tôi yên tâm lắm. Các đồng chí thường xuyên xuống bản, trò chuyện với dân, nắm bắt tình hình, vừa huấn luyện lực lượng, vừa tuyên truyền pháp luật, vận động bà con chấp hành chủ trương của Đảng và chính sách của Nhà nước. Nhất là những thời điểm quan trọng như chuẩn bị bầu cử, sự hiện diện của lực lượng quân sự tại cơ sở giúp người dân yên tâm và công việc diễn ra thuận lợi hơn”.
Những “nhân tố mới” ở cơ sở
Không chỉ riêng Hoành Mô, nhiều xã, phường trên địa bàn tỉnh cũng đang chứng kiến sự thay đổi rõ nét nhờ các sĩ quan chính quy về cơ sở. Từ việc củng cố trụ sở ban CHQS, tham mưu tổ chức tuần tra, kiểm soát đến triển khai huấn luyện lực lượng dân quân, các sĩ quan đã góp phần nâng cao chất lượng công tác quân sự quốc phòng (QS-QP) địa phương. Sự hiện diện của lực lượng này giúp triển khai các nhiệm vụ một cách bài bản, khoa học, đồng thời tăng cường khả năng sẵn sàng chiến đấu và xử lý tình huống tại cơ sở.
Thực tiễn tại phường Hà An phần nào cho thấy những chuyển biến bước đầu khi triển khai chủ trương đưa sĩ quan quân đội chính quy về đảm nhiệm chức danh chỉ huy trưởng ban CHQS cấp xã, phường. Theo Trung tá Nguyễn Văn Sức, Chính trị viên phó Ban CHQS phường, trong quý I - thời điểm diễn ra nhiều sự kiện chính trị quan trọng trên địa bàn, công tác QS-QP địa phương vẫn được duy trì ổn định và triển khai khá toàn diện. Lực lượng sĩ quan chính quy về cơ sở đã tổ chức huấn luyện dân quân một cách bài bản, đồng thời phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng trong tuần tra, kiểm soát, bảo đảm mọi hoạt động diễn ra an toàn, đúng quy định và hiệu quả”.
Ban CHQS phường cũng đã chủ động tham mưu cho cấp ủy, chính quyền ban hành các nghị quyết, kế hoạch lãnh đạo, chỉ đạo nhiệm vụ QS-QP phù hợp với thực tiễn. Đồng thời duy trì nghiêm chế độ trực sẵn sàng chiến đấu, huy động lực lượng dân quân tự vệ trực 100% quân số trong các dịp cao điểm. Các phương án tác chiến, phòng chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn, phòng cháy chữa cháy… được rà soát, bổ sung và luyện tập thường xuyên, bảo đảm sẵn sàng xử lý các tình huống ngay từ cơ sở.
Cùng với đó, công tác tuyển chọn, gọi công dân nhập ngũ được thực hiện chặt chẽ, đúng quy trình, hoàn thành chỉ tiêu giao; lực lượng dân quân tự vệ, dự bị động viên được rà soát, kiện toàn bảo đảm chất lượng. Hoạt động phối hợp giữa lực lượng quân sự với công an và các lực lượng trên địa bàn tiếp tục được duy trì hiệu quả, góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội.
Không chỉ dừng lại ở nhiệm vụ chuyên môn, vai trò của ban CHQS phường còn được thể hiện rõ trong tham gia xây dựng hệ thống chính trị cơ sở. Chỉ huy trưởng ban CHQS phường được bầu tham gia ủy viên UBND phường, đồng thời được chỉ định tham gia ban chấp hành, ban thường vụ đảng ủy phường, qua đó nâng cao hiệu quả tham mưu, gắn kết chặt chẽ hơn giữa nhiệm vụ QS-QP với phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.
Không chỉ Hà An, tại xã Thống Nhất, việc đưa sĩ quan chính quy về cơ sở cũng nhanh chóng phát huy hiệu quả trên nhiều mặt công tác. Từ duy trì nền nếp sẵn sàng chiến đấu, củng cố tổ chức lực lượng đến tham mưu xử lý các vấn đề nảy sinh tại cơ sở, mọi hoạt động từng bước đi vào ổn định, nền nếp.
Ngay sau khi nhận nhiệm vụ, ban CHQS xã đã xác lập trạng thái làm việc mới, duy trì nghiêm chế độ trực sẵn sàng chiến đấu, đồng thời từng bước hoàn thiện điều kiện cơ sở vật chất, bảo đảm cho cán bộ yên tâm công tác lâu dài. Trên địa bàn rộng, dân cư phân tán, đơn vị xác định rõ việc nắm chắc tình hình là nhiệm vụ trọng tâm. Cán bộ được phân công phụ trách từng thôn, xóm gắn trách nhiệm cụ thể với địa bàn, qua đó kịp thời nắm bắt, tham mưu xử lý hiệu quả các vấn đề phát sinh từ cơ sở. Sự phối hợp với công an và các tổ chức chính trị - xã hội cũng được duy trì chặt chẽ, tạo thế liên kết đồng bộ trong giữ gìn an ninh, trật tự.
Trên nền tảng đó, các mặt công tác QS-QP địa phương được triển khai đồng bộ và hiệu quả, trong đó công tác tuyển chọn, gọi công dân nhập ngũ là một điểm sáng. Trung tá Vũ Mạnh Hùng, Chỉ huy trưởng Ban CHQS xã Thống Nhất cho biết: Từng khâu, từng bước đều được thực hiện chặt chẽ, đúng quy trình; từ tổ chức gặp mặt, trao quyết định gọi nhập ngũ đến việc trực tiếp xuống từng gia đình tuyên truyền, động viên thanh niên trước ngày lên đường. Nhờ cách làm bài bản, địa phương cơ bản hoàn thành 100% chỉ tiêu giao quân, nhiều thanh niên tình nguyện viết đơn nhập ngũ, thể hiện rõ ý thức trách nhiệm với quê hương”.
Sau thời gian ngắn triển khai thực hiện Kết luận số 228 của Bộ Chính trị, Quảng Ninh đã hoàn thành việc bố trí 54 sĩ quan chính quy đảm nhiệm chức danh chỉ huy trưởng ban CHQS xã, phường, đặc khu. Đây là lực lượng cán bộ được đào tạo cơ bản, có kinh nghiệm thực tiễn, bản lĩnh chính trị vững vàng, nhanh chóng tiếp cận nhiệm vụ và phát huy vai trò ngay từ cơ sở.
Qua thực tế triển khai, các ban CHQS cấp xã, phường đã làm tốt chức năng tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện toàn diện nhiệm vụ quốc phòng, quân sự. Nổi bật là công tác tuyển quân năm 2026 hoàn thành đủ chỉ tiêu với hơn 2.100 công dân nhập ngũ; các hoạt động huấn luyện, luyện tập chuyển trạng thái sẵn sàng chiến đấu được tổ chức chặt chẽ; các phương án phòng thủ dân sự, cứu hộ, cứu nạn được luyện tập thuần thục.
Đồng thời, lực lượng quân sự cơ sở đã phối hợp chặt chẽ với công an và các lực lượng chức năng bảo đảm an toàn tuyệt đối các sự kiện chính trị quan trọng của đất nước, của tỉnh; tích cực tham gia công tác dân vận, chính sách hậu phương quân đội, tổ chức các hoạt động chăm lo Tết cho nhân dân, góp phần giữ vững ổn định địa bàn, tạo không khí phấn khởi trong nhân dân.
Theo Đại tá Hoàng Văn Thuyết, Chính ủy Bộ CHQS tỉnh, việc đưa sĩ quan chính quy về cơ sở là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị cơ sở, đồng thời củng cố vững chắc nền quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân. Thực tiễn bước đầu cho thấy, chủ trương này không chỉ giúp nâng cao chất lượng công tác QS-QP địa phương, mà còn góp phần tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo thống nhất, kịp thời ngay từ cơ sở.
Ở những địa bàn biên giới, vùng sâu, vùng xa hay ngay tại các khu dân cư đô thị, hình ảnh người sĩ quan quân đội chính quy đã và đang trở nên quen thuộc. Họ không chỉ là người tổ chức, chỉ huy lực lượng, mà còn là cầu nối giữa chủ trương, chính sách với thực tiễn đời sống; là chỗ dựa để người dân tin tưởng, đồng hành trong nhiệm vụ giữ gìn bình yên địa bàn.
Những bước chân lặng lẽ trên các cung đường thôn bản, những cuốn sổ công tác dày thêm qua từng ngày hay những ca tuần tra xuyên rừng, vượt dốc… tất cả đang góp phần tạo nên một thế trận quốc phòng - an ninh vững chắc từ cơ sở. Và chính từ những điều bình dị ấy, hiệu quả của việc đưa sĩ quan quân đội chính quy về cơ sở không chỉ được đo bằng kết quả công việc, mà còn được cảm nhận rõ trong sự ổn định, bình yên và niềm tin của nhân dân.
