Tai hoạ được báo trước

Người dân ở khu 4, phường Quang Hanh, TX Cẩm Phả chưa hết bàng hoàng từ vụ đứa trẻ 12 tuổi bị chết đuối do tắm ở hồ nước sâu (một trong những công trường lấy đất làm đường bao biển) cách đây gần một năm, thì nay, người ta lại phải thấp thỏm một mối lo sợ khác khi mùa mưa đang đến. Đó là hồ chứa nước (do việc khai thác lấy đất đồi đổ mặt bằng dự án Nhà máy Xi măng Cẩm Phả tạo ra) đang có nguy cơ lở đất, đổ tràn xuống khu dân cư bất cứ lúc nào.

Có mặt tại hiện trường thực địa mỏ đất số 1 thuộc tổ 6 khu 4 phường Quang Hanh, chúng tôi như đứng trước một công trình dự trữ nước thuỷ lợi. Theo số liệu đo được trong biên bản làm việc của UBND phường Quang Hanh,   hồ nước này có kích thước: Dài 60m, rộng 30m, chỗ sâu nhất hơn chục mét, khả năng chứa nước tối đa của hồ gần 20.000 m3, nằm ở lưng chừng đồi, cách khu vực nhà dân và khu tập thể của Công ty nước khoáng Công đoàn Quảng Ninh nơi gần nhất là 3m.


Đào xong rồi...bỏ đi

Tai hoạ được báo trước ảnh 1

Lòng hồ vẫn chứa một lượng nước lớn
ngay khi chưa có mưa...

Năm 2004, được phép của UBND tỉnh, Công ty Cổ phần Xây dựng số 11 (TP Hải Dương) trực tiếp thi công khai thác, vận chuyển 3 mỏ đất tại địa bàn phường Quang Hanh để san nền mặt bằng dự án Nhà máy Xi măng Cẩm Phả. Trong quá trình thi công lấy đất, đơn vị này đã không thực hiện theo thiết kế khai thác, xúc đất quá sâu, tập trung vào một địa điểm gần khu vực dân cư, khai thác không cắt tầng, tạo thành vách thẳng đứng sát nhà các hộ dân đang ở. Quá trình bốc xúc gây chấn động và sạt nở đất, làm lún nền và nứt tường nhà các hộ xung quanh, biến chỗ khai thác thành một moong sâu và rộng. Sự việc sẽ không trở nên bức xúc nếu đơn vị thi công thực hiện các cam kết về hoàn nguyên môi trường, san lấp lòng moong, trồng cây phủ xanh khu vực ngay sau khi ngừng khai thác. Nhưng tiếc thay, những việc đáng làm trên đã bị...bỏ quên (!) Hậu quả của nó là ngay trong mùa mưa năm 2005 và liên tục cho đến nay, đất đồi từ các taluy sạt lở xuống, mở rộng về hướng nhà dân. Khu đất bị khoét sâu tại khai trường trở thành một hồ nước khối lượng lớn ở phía trên khu dân cư.

Từ năm 2005 đến nay, hàng chục lá đơn kêu cứu của người dân tổ 6 khu 4 phường Quang Hanh gửi đến các cơ quan chức năng. Chính quyền TX Cẩm Phả cũng đã tổ chức nhiều cuộc họp, buổi làm việc với các bên liên quan. Nhiều văn bản của Sở Tài nguyên-Môi trường, TX Cẩm Phả, Liên đoàn Lao động tỉnh, UBND phường Quang Hanh yêu cầu Công ty Cổ phần Xây dựng số 11 phải tháo hút nước, san lấp hồ, giải quyết đền bù cho các hộ bị thiệt hại...Nhưng đến thời điểm này, hồ nước vẫn mặc nhiên tồn tại, tiềm ẩn mối nguy hại tới các hộ dân ở tổ 6, khu 4.

Biện pháp khắc phục: Hình thức !

Tai hoạ được báo trước ảnh 2

... và để hút khối lượng nước gần 20.000m3, người ta đang dùng loại máy bơm có công suất nhỏ này.

Ông Lương Văn Hào, một trong những hộ sinh sống gần lòng hồ nhất cho biết: “Việc khai thác đất ở đây đã cắt toàn bộ quả đồi phía đằng sau căn nhà chúng tôi đang ở, làm cho nền đất vốn đã yếu nay lại càng yếu hơn”. Nhìn những vết nứt trên sàn nhà ông Hào, chúng tôi thấm thía mối lo sợ của gia đình ông mỗi khi mùa mưa lũ đến. Tình trạng căn nhà của chị Cao Thị Mai (ngay sát nhà ông Hào) còn tồi tệ hơn. Nhiều vết nứt chạy dọc ngang quanh các bức tường, có vết rộng nhất đo đươc gần 3cm. Chị Mai bức xúc nói: “Họ (Ban Quản lý dự án xi măng Cẩm Phả - PV) đền bù thiệt hại cho chúng tôi mỗi nhà được từ 3 đến 5 triệu đồng. Với số tiền ấy, chúng tôi không thể làm cách nào cho căn nhà đang ở chắc chắn hơn, tránh được mọi tại hoạ có thể xảy ra...”. Chị Mai còn cho biết thêm, vào mùa mưa năm ngoái, nước ở lòng hồ dâng lên chỉ còn cách 2m so với nền nhà chị. Chị Nguyễn Thị Minh (công nhân Công ty Nước khoáng Công đoàn Quảng Ninh) kể: “Có đêm mưa chúng tôi bị mất ngủ vì đất đá sạt lở đổ xuống hồ, làm rung chuyển cả nhà cửa”.

Qua tìm hiểu từ các hộ dân thì biện pháp khắc phục của Công ty Cổ phần Xây dựng số 11 chỉ là hình thức. Vài biển cắm ở lòng hồ báo hiệu nguy hiểm đã bị chôn vùi sau khi nước dâng lên; thiết bị hút nước hồ là một máy bơm...gia đình có công suất nhỏ, không đủ thoát nước khi có mưa lũ. Trao đổi với PV Báo Quảng Ninh, ông Trương Văn Pha, Phó Chủ tịch UBND phường Quang Hanh khẳng định: “Ngay từ khi có đơn kiến nghị của Công ty nước khoáng Công đoàn Quảng Ninh và các hộ dân, chúng tôi có nhiều buổi làm việc với đơn vị thi công, yêu cầu Công ty phải thực hiện các biện pháp khắc phục theo ý kiến chỉ đạo của thị xã”. Trong một tập văn bản làm việc, Công ty Cổ phần Xây dựng số 11 đã ký rất nhiều cam kết. Theo đó, cam kết đầu tiên là hoàn thành khắc phục hồ nước trước ngày 30-10-2005 ( khi đó hồ nước chưa bị sạt lở rộng và nguy hiểm như hiện tại). Tiếp đến là thông báo số 294, ngày 2-10-2006 của UBND TX Cẩm Phả, yêu cầu Ban Quản lý dự án xi măng Cẩm Phả khảo sát thiết kế cống thoát nước từ lòng moong chảy ra suối thoát nước chung của khu vực; hoàn nguyên môi trường tại khu vực khai thác đất; san lấp lòng moong; trồng cây xanh. Đến 10-5-2007, UBND TX Cẩm Phả lại ra một văn bản, yêu cầu Ban Quản lý dự án thực hiện thi công ngay các hạng mục công trình ghi thông báo số 294, thời gian thi công phải xong trước ngày 30-5-2007.

Những vết nứt trên tường và nền nhà ông Lương Văn Hào

 Những vết nứt trên tường và nền nhà
ông Lương Văn Hào

Câu hỏi đặt ra là văn bản trên yêu cầu đơn vị thi công phải hoàn thành thực hiện trong 20 ngày thì liệu có khả thi (ngay cả trong trường hợp Công ty Cổ phần Xây dựng số 11 tích cực thực hiện tất cả các hạng mục công trình đúng như thông báo)? Trong khi người dân tổ 6, khu 4  phải chung sống với hồ nước nguy hiểm đã 2 năm qua, trước sự thờ ơ của đơn vị khai thác. Đó là chưa kể tới việc người dân không đồng tình cho thông nước từ lòng hồ qua khu dân cư, vì ngay khi không có nước ở hồ tràn ra, người dân ở đây đã phải chịu cảnh ngập lụt mỗi khi mùa mưa tới do đất đá và nước từ trên núi dội xuống. Và nếu không lấp kín lòng hồ mà chỉ thực hiện việc thông cống rãnh, như vậy sẽ càng nguy hiểm hơn.

Được biết ngày 23-5 tới, Sở TN-MT sẽ lập đoàn thanh tra hoạt động khai thác, đánh giá tác động môi trường tại các khu vực khai thác mỏ đất ở phường Quang Hanh. Trong khi chờ các cơ quan chức năng giải quyết triệt để, người dân tổ 6, khu 4 vẫn canh cánh mong chờ: Bao giờ thì hồ nước mang hiểm hoạ khó lường kia mới được xoá bỏ?

Cùng chuyên mục