Từ đầu năm đến nay, Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước (TGPLNN) tỉnh đã thực hiện nhiều đợt lưu động, nhất là đến các thôn, bản vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo. Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác này hiện còn gặp nhiều khó khăn trong triển khai hoạt động, bởi đối tượng chủ yếu được hưởng TGPL là người nghèo, người dân tộc thiểu số tập trung nhiều ở vùng sâu, vùng xa, điều kiện đi lại, đời sống kinh tế còn rất nhiều khó khăn, thiếu thốn. Vì vậy, rất nhiều trường hợp có vướng mắc liên quan đến pháp luật, nhưng không có điều kiện đến Trung tâm để được giúp đỡ, tư vấn, phải chờ các đợt lưu động của Trung tâm xuống cơ sở, dẫn đến chậm, không kịp thời, thiệt thòi cho người dân.
Từ đầu năm đến nay, Trung tâm TGPLNN tỉnh đã thực hiện 44 đợt trợ giúp lưu động đến các xã, thị trấn trong tỉnh; đã tư vấn, giải thích cho 378 đối tượng chính sách, người nghèo với trên 400 vụ việc liên quan đến pháp luật; kết hợp tuyên truyền phổ biến, giáo dục pháp luật đến người dân. Các buổi trợ giúp luôn thu hút rất đông người dân tham dự; đã có rất nhiều ý kiến phản ánh, những vấn đề trong cuộc sống của người dân cần được tư vấn, trợ giúp. Cán bộ của Trung tâm đã tranh thủ mọi thời gian, tận tình hướng dẫn người dân đạt kết quả cao nhất.
Đã nhiều lần cùng đi với đoàn TGPL lưu động đến các địa phương trong tỉnh, thấy còn nhiều người dân hiểu biết về pháp luật rất “lơ mơ”. Như trong đợt trợ giúp lưu động tại xã Tân Dân (Hoành Bồ) vào cuối tháng 9 vừa qua, theo phản ánh của cán bộ xã, Tân Dân có tới 95% dân số là người Dao, hầu hết “đói” kiến thức pháp luật. Nhưng khi cán bộ của Trung tâm phát đơn để bà con ghi yêu cầu trợ giúp những việc liên quan đến pháp luật, thì không thấy ai trình bày. Chỉ đến khi các trợ giúp viên cùng với đồng chí cán bộ Hội Phụ nữ huyện (biết tiếng dân tộc Dao) xuống từng địa bàn vận động, giải thích, lúc đó bà con mới mạnh dạn trình bày. Chỉ trong buổi sáng đã có tới hơn chục đơn yêu cầu được trợ giúp, cùng những vướng mắc của bà con được cán bộ của Trung tâm trực tiếp lắng nghe, giải thích. Mặc dù các cán bộ của Trung tâm đã không nề hà khó khăn để giúp đỡ bà con, nhưng qua chứng kiến, nếu có nhiều hơn một người biết tiếng Dao trong đoàn, chắc chắn hiệu quả công việc sẽ cao hơn. Chị Triệu Thị Thảo, SN 1975, dân tộc Dao, lấy chồng có đăng ký kết hôn từ năm 1992, sinh được 3 người con, đến năm 2007, do mâu thuẫn, hai vợ chồng ra TAND huyện ly hôn, được toà giải quyết cho ly hôn, tự thoả thuận phân chia tài sản. Nhưng đến nay đã gần 4 năm, người chồng cũ vẫn không chịu chia tài sản, chị Thảo không biết đến gặp cơ quan nào để giải quyết. Cán bộ của Trung tâm đã tiếp nhận, hướng dẫn chị làm đơn gửi tới cơ quan chức năng để giải quyết. Nghe cán bộ giải thích xong, chị Thảo bảo, chỉ đơn giản vậy mà không thấy ai bảo cho tôi, thật cảm ơn cán bộ lắm...
Cũng do một số cán bộ ở những xã vùng sâu, vùng xa, trình độ chuyên môn còn hạn chế, nên nhiều khi tiếp nhận những vụ việc của bà con còn thiếu nhiệt tình và xem xét, giải quyết còn hời hợt, thậm chí có tình trạng né tránh những việc khó. Nói chung khi đã đến đây, bà con yêu cầu trợ giúp, thắc mắc về tất cả những việc liên quan đến bản thân, làng xóm... Tuy nhiên, với chức năng và nhiệm vụ của mình, Trung tâm chỉ có thể tiếp nhận yêu cầu, giải thích, hướng dẫn, tư vấn, trợ giúp cho bà con về các vấn đề liên quan đến pháp luật; cũng như phối hợp với các cấp chính quyền địa phương để sớm xem xét, giải quyết những quyền lợi chính đáng của bà con. Nói thì như vậy, nhưng qua những lần trực tiếp đi cùng đoàn, thấy còn khá nhiều bất cập ngay tại chính quyền địa phương. Từ đầu năm 2011, UBND tỉnh đã có quyết định về việc thực hiện kế hoạch chương trình TGPL trên toàn tỉnh và gửi xuống các địa phương để phối hợp với Trung tâm cùng thực hiện. Theo cán bộ của Trung tâm, để tổ chức được một đợt TGPL đến các xã vùng cao, vùng xa không đơn giản. Khó không chỉ với các trợ giúp viên, mà chủ yếu là làm sao huy động được nhiều nhất người dân đến tham dự. Vì thế, trước mỗi lần đi trợ giúp, Trung tâm đều gửi kế hoạch cho các UBND huyện, thị xã và thành phố, các xã, phường, thị trấn, thông báo rõ ràng, cụ thể về ngày, giờ, địa điểm, nhằm phối hợp, tạo điều kiện để đoàn thực hiện nhiệm vụ đạt kết quả tốt nhất. Tuy nhiên, nhiều lần đoàn xuống tới địa phương gặp phải cảnh “dở khóc, dở cười”, đi cũng dở, ở cũng không xong. Điển hình như thực hiện đợt trợ giúp ở xã Phong Dụ (Tiên Yên) tháng 7 vừa qua. Kế hoạch đã gửi đi trước đó cả tháng cho huyện và các xã, nhưng khi đoàn đi từ sáng tinh mơ lên xã cho kịp với giờ kế hoạch, tới nơi, hội trường UBND xã - địa điểm thực hiện buổi trợ giúp, “vắng như chùa bà Đanh”, không có đến một người dân. Tìm gặp, lãnh đạo xã phân trần: “Do đang vào thời điểm cấy lúa vụ mùa, nên bà con không đến được, mong các đồng chí thông cảm”. Nhưng đồng chí cán bộ của Phòng Tư pháp huyện đi cùng khẳng định, về cơ bản bà con đã cấy xong, chỉ còn lác đác một số chân ruộng trên cao đang chờ nước. Đến đây thì cả đoàn dù rất tiếc, cũng đành quay về huyện để chiều đi xã khác theo đúng kế hoạch.
Qua những lần TGPL lưu động xuống cơ sở, gặp gỡ nhiều người dân, bà con đều cho cần tăng cường hơn nữa các đợt trợ giúp đến với người dân vùng sâu, vùng xa. Bởi dù có muốn, bà con cũng không có điều kiện đi lại, điều kiện được tiếp cận với kiến thức pháp luật. Vì vậy, để hoạt động TGPL thực sự đi vào cuộc sống, trở thành một trong những “cầu nối” quan trọng không thể thiếu giữa người dân với chính quyền, rất cần sự phối hợp chặt chẽ của các ban, ngành, đoàn thể, chính quyền các địa phương. Có như vậy, hiệu quả của TGPL mới được nâng lên, góp phần nâng cao nhận thức và hiểu biết về pháp luật của nhân dân, giữ gìn an ninh trật tự, an toàn xã hội, đẩy nhanh thực hiện xây dựng nông thôn mới.
Yên Thanh
