Vốn sống và hiểu biết về cuộc sống là một vấn đề rất lớn, mênh mông, muôn màu, muôn vẻ, muôn vạn nẻo đường, ngõ ngách. Vốn sống rất đáng quý, rất quan trọng đối với các ngành, các nghề. Với nghề làm báo, một nghề đòi hỏi kiến thức tổng hợp, đa ngành; nghề của nhiệt huyết, lương tâm và trí tuệ, vốn sống lại càng quan trọng.
Với hiểu biết còn hạn hẹp, tôi chỉ xin xới xáo một vài khía cạnh của vấn đề. Mong các nhà báo cao tuổi có nhiều kinh nghiệm trong nghề và các đồng nghiệp trẻ với kinh nghiệm làm báo hiện đại, đóng góp thêm ý kiến để chúng ta có thể tập hợp trí tuệ tập thể, ngày càng có nhận thức đầy đủ về vấn đề quan trọng này.
Theo tôi, viết báo là căn cứ các sự kiện và tình hình thực tế, đối chiếu với quan điểm, đường lối của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, suy nghĩ, tổng hợp, nẩy ra ý tưởng, nối kết và sắp xếp theo cách riêng của mình. Sử dụng vốn sống cộng với tư duy lôgich lý tính, phân biệt thực giả, nhận định, bình luận... những nhà báo có kiến thức tổng hợp vững vàng, có vốn sống phong phú, có một trực giác được rèn luyện, có khả năng nhìn thấy phía bên kia của hiện thực ảo. Phát hiện cái không nhìn thấy, cái không nói ra, chứ không phải chỉ dựa vào cái đã báo cáo, cái bày đặt sẵn, cái để ghi hình... Và biết tránh những cái bẫy êm dịu, những viên đạn bọc đường...
Để có vốn sống phong phú có nhiều con đường, nhiều cách: Học tập ở trường lớp, trong sách báo, học các đồng nghiệp, học sau mỗi bài báo viết ra, sau mỗi chuyến đi... Sự tự trải nghiệm của bản thân người làm báo là rất quan trọng. Đây là quá trình tích luỹ vốn sống, những gì đã chứng kiến, đã trải nghiệm sẽ trở thành máu thịt, tạo khả năng nghề nghiệp của người làm báo.
Mặt khác, đầu óc người làm báo phải luôn luôn động, tạo thói quen quan sát và suy nghĩ trong mọi nơi, mọi lúc. Quan sát là một cửa tiếp nhận trí thức để tăng vốn sống, vốn hiểu biết. Hàng ngày quan sát hiện tượng tự nhiên, xã hội, hành vi con người mang lại một sự hiểu biết nào đó, so sánh phân tích hiểu thêm về sự việc, con người, mối quan hệ giữa người và người... Làm sâu sắc thêm vốn sống của người làm báo.
Vốn sống bao giờ cũng rất quý, rất quan trọng với người làm báo. Vốn sống đó không chỉ tạo điều kiện cho nhà báo có cách tiếp cận hợp lý những vấn đề của cuộc sống, có sự nhận định đúng về con người, sự vật, dễ dàng hơn trong việc xử lý những tình huống khó khăn hoặc bất ngờ trong quá trình hành nghề.
Nói như S.Mixay, một nhà báo lớn, từng là phóng viên, biên tập viên, Tổng Giám đốc Đài FTTH quốc gia Lào, Tổng biên tập các tờ báo tiếng Pháp, tiếng Anh của đất nước Lào: “Phẩm chất quan trọng nhất của một nhà báo thực sự phải vượt bằng mọi khó khăn, để thực hiện được những mục tiêu của mình. Anh phải luôn trau dồi, làm giàu có vốn sống, kiến thức để thông qua nghề nghiệp, đóng góp sức lực của mình cho sự nghiệp chung. Đời sống của người làm báo là quan sát và bày tỏ các quan điểm, thái độ của mình trước mọi vấn đề, sự kiện diễn ra trong cuộc sống” (Công luận số 13 ngày 2-4-2009).
