Chiến thắng trận đầu ngày 2 và ngày 5/8/1964 là một mốc son trong cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ cứu nước của dân tộc, thể hiện tầm nhìn chiến lược, tinh thần chủ động và quyết tâm luôn sẵn sàng chiến đấu của toàn Đảng, toàn quân và toàn dân ta. Dù đã 62 năm trôi qua, với những người lính hải quân trực tiếp tham gia chiến đấu, ký ức về những tháng ngày chiến đấu anh dũng của quân và dân ta vẫn còn vẹn nguyên.
Bức ảnh chụp chân dung Trung úy phi công Mỹ Everett Alvarez khi bị quân dân Vùng mỏ bắt sống ngày 5/8/1964 đã từng làm chấn động dư luận lúc bấy giờ. Tác giả của khoảnh khắc lịch sử ấy là nhà báo Nguyễn Công Vượng (1934-2023), khi đó đang công tác tại Báo Quảng Ninh
62 năm sau Chiến thắng trận đầu (ngày 2 và 5/8/1964), trong ký ức những người lính năm xưa, tiếng pháo cao xạ gầm vang trên bầu trời Đất mỏ vẫn còn nguyên sức dội. Trận thắng giòn giã đập tan cuộc tập kích đầu tiên của đế quốc Mỹ không chỉ đi vào lịch sử, mà còn ghi dấu bản lĩnh quật cường của quân dân Vùng mỏ ngay từ những ngày đầu thử lửa.
Hướng về kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9, nhân dân Vùng mỏ càng thêm niềm tự hào đã góp phần làm nên Chiến thắng trận đầu ngày 5/8/1964, đánh bại lực lượng không quân, hải quân hiện đại nhất của đế quốc Mỹ.
Ngày 5/8/1964 đã đi vào lịch sử của dân tộc Việt Nam và của tỉnh Quảng Ninh như một dấu son sáng chói, đánh dấu thắng lợi của quân và dân ta trước không quân Mỹ được trang bị hiện đại gấp nhiều lần. Với chiến công bắn rơi 3 máy bay Mỹ và bắt sống một phi công, vùng mỏ đã cùng cả nước viết lên khúc tráng ca “Chiến thắng trận đầu”, chứng minh cho đế quốc thấy được tinh thần dám đánh, quyết đánh và biết đánh của người Việt, nêu cao cảnh giác cách mạng, sẵn sàng đập tan mọi thế lực thù địch.
Với chiến thắng trận đầu ngày 2 và 5/8/1964, quân và dân các tỉnh ven biển miền Bắc đã giáng một đòn mạnh mẽ vào ý định leo thang chiến tranh của Đế quốc Mỹ. Tại Quảng Ninh, góp phần làm nên chiến thắng vẻ vang ấy, bên cạnh lực lượng quân đội chủ lực, còn có sự đóng góp của lực lượng tự vệ. Khí thế chiến thắng trận đầu đã tạo động lực để tự vệ vùng Mỏ lập nhiều chiến công trong giai đoạn kháng chiến chống Mỹ khốc liệt.
Thắng lợi của quân và dân ta sau 30 năm gian khổ trường kỳ kháng chiến chống Đế quốc Mỹ, là trang sử hào hùng và chói lọi trên con đường dựng nước và giữ nước mấy nghìn năm của dân tộc. Và thành quả ấy là tổng hợp của nhiều nhân tố, trong đó có việc không ngừng đúc rút, xây dựng, phát triển nghệ thuật quân sự độc đáo mang bản sắc Việt Nam, qua mỗi một trận đánh, chiến dịch. Và Chiến thắng trận đầu tháng 8/1964 là một trong những bài học quý như thế.
Ngày 5/8/1964, quân dân Quảng Ninh đã đánh thắng trận đầu trong cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân của Đế quốc Mỹ trên miền Bắc. 61 năm trôi qua nhưng ký ức vẻ vang về chiến thắng cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân và hải quân của đế quốc Mỹ đối với miền Bắc vẫn luôn là niềm tự hào với quân và dân Quảng Ninh.
Cách đây tròn 60 năm, quân, dân tỉnh Quảng Ninh và các địa phương miền Bắc anh dũng chiến đấu, lập nên chiến công oanh liệt “Chiến thắng trận đầu 2-5/8/1964”. 60 năm đã trôi qua nhưng âm vang “Chiến thắng trận đầu” vẫn luôn là bản hùng ca bất diệt về tinh thần bất khuất Việt Nam. Khắc ghi đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” cũng như tri ân sự cống hiến, hy sinh to lớn của thế hệ cha anh, quân và dân tỉnh Quảng Ninh quyết tâm chung sức đồng lòng bảo vệ vững chắc chủ quyền, độc lập, tự do của Tổ quốc.
Cách đây 60 năm, ngày 2 và 5/8/1964, quân và dân nhiều tỉnh ven biển miền Bắc đã dũng cảm chiến đấu, đánh đuổi tàu khu trục Ma-đốc của đế quốc Mỹ xâm phạm vùng biển miền Bắc nước ta. Chiến thắng này đã góp phần cổ vũ toàn Đảng, toàn quân, toàn dân ta thi đua đánh giặc lập công, quyết tâm giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước. Làm nên chiến thắng vẻ vang ấy, có sự đóng góp không nhỏ của các lực lượng tự vệ Vùng Than.
Trong những ngày Tháng Tám lịch sử, bên cạnh những mốc son đã đi vào lòng mỗi người dân Việt Nam, có một chiến thắng mang tầm vóc thời đại, đó là ngày 5/8/1964 quân và dân ta đã đánh thắng lực lượng không quân, hải quân hiện đại bậc nhất của Mỹ. 60 năm đã trôi qua nhưng âm vang của Chiến thắng trận đầu vẫn còn nguyên vẹn.
Ngày 5-8-1964, với chiến dịch “Mũi tên xuyên”, Đế quốc Mỹ huy động nhiều lần máy bay của Hạm đội 7 đánh phá Miền Bắc. Trước quân đội Mỹ hùng mạnh, Hải quân nhân dân Việt Nam khi ấy còn rất non trẻ. Nhưng bằng lòng quả cảm, lực lượng chủ yếu là những cán bộ, chiến sỹ trẻ, đã chiến đấu ngoan cường với kẻ địch mạnh gấp nhiều lần. Khí thế và chiến công cách đây 60 năm trở thành một mốc son chói lọi trong cuộc kháng chiến chống Đế quốc Mỹ của Hải quân, của toàn quân và toàn dân ta.
Tại Quảng Ninh, quân và dân Quảng Ninh kiên quyết đánh trả, bắn rơi 3 máy bay Mỹ, bắt sống tên phi công Mỹ đầu tiên trên bầu trời miền Bắc. Chiến thắng trận đầu ngày 2 và 5/8/1964 của quân và dân miền Bắc nói chung, Quảng Ninh nói riêng đã giáng một đòn mạnh vào dã tâm của đế quốc Mỹ, đồng thời cổ vũ mạnh mẽ ý chí của quân và dân cả nước quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
60 năm trước, các đơn vị tiền thân của Lữ đoàn 170 (Vùng 1 Hải quân) đã cùng quân và dân miền Bắc chiến đấu anh dũng, làm nên chiến thắng trận đầu vẻ vang ngày 2 và 5/8/1964.
Cách đây hơn 60 năm, ngày 2 và 5/8/1964, Hải quân nhân dân Việt Nam đã hiệp đồng chặt chẽ với lực lượng Phòng không, công an vũ trang, quân dân các địa phương ven biển chiến đấu anh dũng, đánh đuổi tàu khu trục Ma-đốc của đế quốc Mỹ ra khỏi vùng biển của ta, bắn rơi 8 máy bay, bắn bị thương nhiều chiếc khác, bắt sống giặc lái Mỹ đầu tiên trên vùng biển, vùng trời miền Bắc; mở đầu trang sử chiến đấu, chiến thắng hào hùng của Hải quân nhân dân Việt Nam.
60 năm đã trôi qua nhưng âm vang Chiến thắng trận đầu của Hải quân nhân dân Việt Nam và quân, dân miền Bắc vẫn luôn là bản hùng ca bất diệt. Khắc ghi đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” cũng như tri ân sự cống hiến, hy sinh to lớn của thế hệ cha anh cho độc lập, tự do của Tổ quốc, các đơn vị, địa phương trong tỉnh sôi nổi tổ chức nhiều hoạt động thiết thực, ý nghĩa.
Chiến thắng mãi mãi là biểu tượng của ý chí kiên cường bất khuất Việt Nam, là sự khẳng định ý chí dám đánh, quyết đánh và biết đánh thắng giặc Mỹ xâm lược của Hải quân và toàn quân, toàn dân ta.
Cách đây 60 năm, ngày 2 và 5/8/1964, dưới sự lãnh đạo của Đảng, Bác Hồ kính yêu, Hải quân nhân dân Việt Nam sau 9 năm thành lập, lần đầu tiên ra quân chiến đấu anh dũng, kiên cường, làm nên truyền thống chiến thắng trận đầu.
Nhân kỷ niệm 60 năm Chiến thắng trận đầu ngày 2 và ngày 5/8 (1964-2024), Đoàn đại biểu của Tỉnh ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ và lực lượng vũ trang tỉnh do đồng chí Nguyễn Xuân Ký, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh làm trưởng đoàn đã đến thăm, động viên cán bộ, chiến sĩ Lữ đoàn 170 Hải quân.
Tròn 60 năm trôi qua, nhưng giá trị lịch sử, cùng những bài học kinh nghiệm, những tấm gương chiến đấu dũng cảm của các anh hùng liệt sĩ trong Chiến thắng trận đầu vẫn luôn sống mãi với thời gian, là niềm tự hào của các thế hệ hôm nay và mai sau.
