Báo Quảng Ninh cuối tuần (số ra ngày 9-8-2009) tại chuyên mục này có đăng bài ''Ngõ chung sao thành đất riêng?'' của tác giả Yên Ninh đề cập một việc từng làm ''nhức đầu'' những người có trách nhiệm tại phường Hồng Hà (TP Hạ Long) nhiều năm nay; ấy là chuyện tranh chấp của một số gia đình ở tổ 5, khu 2 (phường Hồng Hà) xung quanh mảnh đất chỉ rộng khoảng 60m2, vốn là ngõ đi chung của họ...
Sau khi báo ra, Toà soạn Báo Quảng Ninh đã nhận được đơn kiến nghị của ông Nguyễn Khắc Thiệu, một trong những người được bài báo đề cập tới. Ông Thiệu cho rằng tác giả là người ''vô ý thức” , “coi thường người dân”, ''viết sai sự thật'', ''vu cáo và trù dập'' gia đình ông v.v... (những từ trong ngoặc kép là chữ dùng của ông Thiệu). Ông yêu cầu tác giả ''phải trả lời trên đài báo, truyền hình tỉnh xin lỗi gia đình tôi và nhân dân toàn tỉnh'' để ''nhân dân toàn tỉnh hiểu, đồng cảm với gia đình tôi''...
Ban biên tập Báo Quảng Ninh đã yêu cầu tác giả Yên Ninh giải trình, đồng thời cử nhóm phóng viên Ban Quảng Ninh Cuối Tuần gặp gỡ những người có trách nhiệm (như ông Trịnh Văn Thế, Chủ tịch UBND phường Hồng Hà; ông Đào Xuân Đan, Chủ tịch UBND TP Hạ Long; ông Nguyễn Cảnh Loan, Chi hội trưởng Chi hội Luật gia phường Hồng Hà v.v...) trong việc giải quyết tranh chấp này để làm rõ sự việc. Ngoại trừ ông Trịnh Văn Thế kiên quyết chối từ không gặp, với lý do ''chuyện này làm chúng tôi ''nhức đầu” lắm rồi'', chỉ còn cách để '' toà án phân xử''(?), còn lại, những người khác đều đã nhiệt tình giúp các PV bản báo làm rõ sự thật...
Trên cơ sở ý kiến của những người có trách nhiệm mà các phóng viên đã ghi lại, chúng tôi xin trả lời nội dung đơn kiến nghị của ông Thiệu như sau:
1. Việc ông Thiệu xây bịt lối đi có vi phạm pháp luật hay không?
Theo các biên bản làm việc của chính quyền phường Hồng Hà với các gia đình liên quan trong vụ này, cũng như các văn bản kết luận của Thanh tra Sở TN&MT, Phòng QLĐT TP Hạ Long v.v... có thể khẳng định mảnh đất vốn là lối đi chung này là do gia đình ông Vũ Văn Hân lấn biển, tôn tạo. Sau đó, năm 1987, gia đình ông Thiệu, bà Thắng, bà Long đã góp tiền (số tiền cụ thể là bao nhiêu thì ông Thiệu nói rằng ông không nhớ, nhưng theo bà Thắng khẳng định chắc chắn là mỗi nhà góp 300.000 đồng) nộp cho ông Hân để “đi nhờ” và trên bản đồ địa chính (xác lập năm 1997) cũng thể hiện mảnh đất này là ngõ đi công cộng... Cho đến hiện tại, cả ông Thiệu cũng như ông Hân đều chưa có giấy tờ xác nhận quyền sử dụng mảnh đất này. Vậy thì việc ông Thiệu tự ý xây bịt lối đi và ông Hân tự ý tập kết VLXD trên đất chưa được công nhận quyền sử dụng hợp pháp, theo Luật đất đai là trái quy định. Mặt khác sau khi ông Hân tôn tạo lối đi này, ba gia đình nói trên đã góp tiền để “đi nhờ” (mà thực chất là trả tiền để chung ngõ, vì sự thoả thuận giữa 4 gia đình chỉ là bằng miệng, không nói rõ ''đi nhờ'' đến bao giờ... Vả lại, vào thời điểm năm 1987, việc định giá công tôn tạo mảnh đất khoảng 60m2 ở khu vực này, nếu đúng với mức tiền như bà Thắng nói (ba gia đình, mỗi gia đình góp 300.000 đồng; ông Hân là người tôn tạo nên không phải nộp tiền) là thoả đáng! Vậy thì khi có ai muốn sửa chữa, xây dựng v.v... trên mảnh đất đó thì theo Luật dân sự, phải được sự đồng ý của những người khác. Ông Thiệu tự ý bịt lối đi rõ ràng là trái quy định về hợp đồng dân sự.
Nói tóm lại, việc ông Thiệu bịt lối đi, xét dưới góc độ nào, cũng đều là hành vi trái quy định pháp luật. Và vì vậy, việc ông cho rằng tác giả bài báo đã ''vu cáo'' là hoàn toàn không có cơ sở.
2. Hướng giải quyết vụ tranh chấp này nên như thế nào?
Trước hết, chúng tôi không đồng tình với ông Trịnh Văn Thế khi cho rằng tốt nhất nên để “toà án phân xử”; bởi lẽ, mảnh đất này chưa thuộc quyền sử dụng hợp pháp của gia đình nào nên nó không phải là tranh chấp dân sự (nếu có chăng chỉ là tranh chấp dân sự trong việc thoả thuận ''đi nhờ'' mà thôi!).
Theo chúng tôi, hướng giải quyết mà ông Đào Xuân Đan, Chủ tịch UBND TP Hạ Long nêu ra trong buổi làm việc với phóng viên Báo Quảng Ninh là phù hợp thực tế hơn cả. Ông Đan cho rằng việc cần làm lúc này không phải là ''người phân xử xem ai đúng, ai sai'' mà quan trọng hơn là giải quyết sao cho ổn thoả, ''Nhà nước và nhân dân cùng có lợi''. Với phương châm ấy, cách tốt nhất là Nhà nước thu hồi mảnh đất để ''bán'' lại cho gia đình ông Hân theo giá quy định (nếu ông Hân có nguyện vọng) và tìm lối đi khác cho các gia đình liên quan. ''-Thực ra, thành phố có thể quy hoạch mảnh đất này thành lối đi công cộng đẹp là đằng khác, nhưng liệu các gia đình này, vốn đã ''bằng mặt không bằng lòng” từ nhiều năm nay rồi, thì khi đi chung ngõ có giữ “hoà khí”, hay lại suốt ngày tranh chấp, kiện tụng? Sao bằng giao quyền sử dụng hợp pháp cho một gia đình và giải quyết lối đi cho các gia đình khác. Vừa giữ được sự êm đẹp trong quan hệ xóm giềng, Nhà nước vừa thu được một khoản tiền, không nhỏ đâu, cũng trên dưới 200 triệu đấy!” - ông Đan nói vậy!
(Nhân nói về hướng giải quyết vụ việc này, ông Đan tỏ ra chưa đồng tình với tác giả bài báo khi cho rằng, việc chính quyền thành phố cho phép ông Hân làm thủ tục hợp pháp hoá mảnh đất là đã cho ông Hân ''được hời''... Bởi lẽ, ông Hân là người có công tôn tạo mảnh đất từ những năm 1970 nên theo Luật đất đai, ông là người xứng đáng nhất để được giao quyền sử dụng hợp pháp mảnh đất đó, (nếu nó nằm trong quy hoạch khu dân cư); vả lại, đây cũng không phải là ''cho không” mà ông Hân phải nộp tiền đất theo quy định... Chúng tôi ghi nhận ý kiến này của ông Chủ tịch UBND TP Hạ Long!). Và cũng đồng tình với quan điểm của ông Chủ tịch UBND TP Hạ Long, rằng cho dù là thu hồi đất để quy hoạch lối đi chung hay để giao cho một gia đình sử dụng hợp pháp thì việc ông Thiệu, ông Hân tự ý xây bịt lối đi, tự ý tập kết vật liệu v.v... vẫn là sai và họ phải có trách nhiệm ''giải phóng mặt bằng'' trước khi chính quyền làm các thủ tục cần thiết!
