TS luật Cù Huy Hà Vũ đưa ra quan điểm riêng của mình về cách thức báo chí đưa tin và Công an Hà Nội khởi tố Kim Anh - cô gái gây ra cái chết của một người đàn ông trên xe Lexus.
Mấy ngày nay khi thấy báo chí ồ ạt đưa tin về vụ giết người ở phố Đội Cấn, Hà Nội với những cái tít: “Nữ sinh viên cắt cổ nhân tình”, “Nữ sinh cắt cổ người tình”, “Nữ sinh cắt cổ tình nhân”, “Nữ sinh sư phạm cắt cổ người tình”, “Hành trình điều tra vụ “cắt cổ người tình trên xe Lexus”…, người viết bài này dẫu hoan nghênh tinh thần chống tội phạm mạnh mẽ của các phóng viên nhưng khó có thể tán thành cách đưa tin kiểu như vậy. Bởi nhiều lý do.
Trước hết bản thân thuật ngữ “cắt cổ” dùng trong trường hợp này là không chính xác, hay nói đúng hơn là không phản ánh đúng bản chất sự việc. Thực vậy, “cắt cổ” thể hiện hành vi cố ý trong khi nữ sinh Kim Anh phạm tội trong trạng thái tự vệ trước hành vi hiếp dâm của nạn nhân Nguyễn Tiến Chính.
Cũng có thể khi dùng thuật ngữ này nhà báo nhắm tới thu hút sự chú ý của độc giả, gọi là “giật gân”, “gây sốc”, mà quên đi thuật ngữ này mang đậm chất bạo lực trong khi Luật báo chí không cho phép tuyên truyền bạo lực dưới mọi hình thức. Để nói chỉ cần giật tít “giết người” thay vì “cắt cổ” cũng đã đủ nói lên tính nghiêm trọng của vụ án.
Nói nạn nhân là “người tình” của Kim Anh thì có khác nào khép nữ sinh này vào loại người dã man, tàn bạo vì đã không ngần ngại giết cả người đang “đầu gối tay ấp” trong khi trên thực tế nạn nhân không còn là “người tình” vì quan hệ tình cảm giữa hai người chấm dứt đã hai năm nay, từ cuối năm 2006.
Vả lại, nói nạn nhân là “người tình” thì báo chí đã vô tình hợp pháp hoá hay cổ suý cho hành vi “ngoại tình” bởi nạn nhân đã có vợ hay nói cách khác, gián tiếp góp phần vô hiệu hoá chế độ “một vợ một chồng” được quy định tại Luật Hôn nhân và Gia đình. Đành rằng quan hệ ngoài hôn nhân không phải là điều không thể xảy ra nhưng cũng không vì thế mà coi đó là “việc thường ngày ở huyện”.
Rồi như thể chứng minh nữ sinh này phạm tội là tất yếu, báo chí đã cung cấp cho người đọc, ngoài bức ảnh đậm chất “tội phạm” (đương sự bị buộc đứng áp lưng vào tường để phóng viên chụp trực diện), những tình tiết như cô này chơi bời, “phá rào” từ khi mới 13, 14 tuổi và kết quả học tập của Kim Anh ở trường sư phạm có nhiều điểm dưới trung bình (yêu đương quá sớm, học dốt cấu thành hành vi “tiền tội phạm”?!).
Tóm lại cách báo chí giật tít và đưa tin tạo cảm giác Kim Anh là một kẻ giết người có chủ đích, không ghê tay. Tuy vậy người viết bài này không loại trừ khả năng báo chí đã ít nhiều bị định hướng bởi cách nhìn nhận, thậm chí ngôn từ về vụ án của Công an Hà Nội trong khi lấy tin từ cơ quan này.
Thực vậy, Công an Hà Nội vừa khởi tố bị can đối với Kim Anh về tội “Giết người” được quy định tại Điều 93 Bộ Luật Hình sự, tức đương sự phạm tội có chủ đích, trong khi thực tế cho thấy Kim Anh đã phạm tội trong một tích tắc mất tự chủ do buộc phải khẩn cấp tự vệ trước việc nạn nhân đang cố hiếp dâm cô, con dao gây án là con dao của nạn nhân chứ không phải do cô mang theo cũng đã giải thích tính bột phát của hành vi phạm tội.
Nói cách khác, nữ sinh này phạm tội khi đang ở “trong trạng thái tinh thần bị kích động mạnh do hành vi trái pháp luật nghiêm trọng của nạn nhân đối với người đó” được quy định tại Điều 95 hoặc do “vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng” được quy định tại Điều 96 Bộ Luật Hình sự.
Cũng có thể nói thêm rằng trạng thái tinh thần của Kim Anh vốn đã bị kích động mạnh bởi nạn nhân cách đó không lâu đã làm nhục cô trước trong một đám cưới khi nói Kim Anh là gái làm tiền, đang cặp với anh ta) nên hành vi hiếp dâm của nạn nhân, không nghi ngờ gì nữa, là giọt nước làm tràn ly. Để nói nạn nhân đã tự chuốc lấy cái chết khi cùng một lúc vi phạm cả luật pháp (hiếp dâm) lẫn luật đời (cố ý phá vỡ hạnh phúc của người khác vì Kim Anh đã yêu và chuẩn bị tiến tới hôn nhân với một thượng sĩ cảnh sát) hay nạn nhân đồng thời là thủ phạm gây ra cái chết của chính mình.
Hy vọng trong tương lai sẽ không có hoặc bớt đi những cái chết lãng xẹt khi nạn nhân đồng thời là thủ phạm và báo chí sẽ “tỉnh” hơn trong khi tác nghiệp, cụ thể là tránh giật “tít” có tính bạo lực.
