Với lợi thế vị trí, tài nguyên đa dạng, xã Đông Ngũ đang vươn lên mạnh mẽ, trở thành “vùng đệm xanh” khu vực miền Đông của tỉnh. Hướng tới mục tiêu đạt các tiêu chí lên phường trước năm 2030, Đông Ngũ đang đẩy mạnh chuyển đổi số, cải cách hành chính, đầu tư hạ tầng và phát triển bền vững, từng bước khẳng định vị thế một địa phương năng động, hiện đại, bản sắc và đáng sống của tỉnh.
Hội tụ nhiều tiềm năng, lợi thế
Xã Đông Ngũ được thành lập trên cơ sở sáp nhập từ ba xã Đông Ngũ, Đông Hải và Đại Dực. Nơi đây đang từng bước khẳng định vị thế là một cực tăng trưởng mới, có ý nghĩa chiến lược về kinh tế - sinh thái - văn hóa khu vực miền Đông của tỉnh. Với diện tích tự nhiên 144,9km², dân số trên 18.200 người, địa hình đa dạng gồm rừng, núi, biển, trung du và đồng bằng, Đông Ngũ hội tụ đầy đủ điều kiện để phát triển kinh tế đa ngành.
Với vị trí thuận lợi, có hệ thống hạ tầng giao thông đồng bộ, đặc biệt là trục cao tốc Hạ Long - Móng Cái, quốc lộ 18A, và các tuyến liên kết vùng đang được nâng cấp, xã Đông Ngũ nằm trong vùng động lực liên hoàn, thuận lợi cho phát triển thương mại - dịch vụ, giao thương hàng hóa và thu hút đầu tư ngoài ngân sách.
Bên cạnh đó, Đông Ngũ còn sở hữu tài nguyên thiên nhiên và bản sắc văn hóa đa dạng. Trên địa bàn với vùng đồi núi phì nhiêu, nhiều khe suối, vùng giáp biển cung cấp điều kiện lý tưởng để phát triển nông nghiệp sạch, lâm nghiệp, cây dược liệu và nuôi trồng thủy sản. Hiện nay, tỷ lệ che phủ rừng của xã đạt trên 50%, nhiều diện tích đã được quy hoạch phát triển rừng gỗ lớn, dược liệu quý dưới tán. Các mô hình như trồng nấm, sản xuất miến dong, trồng khoai tây Atlantic, trồng ngô cao sản, chăn nuôi gà Tiên Yên hay nuôi tôm thẻ chân trắng theo hướng sinh học đã mang lại hiệu quả rõ nét, nâng cao thu nhập và hình thành các chuỗi giá trị hàng hóa nông sản OCOP.
Xã còn là nơi cư trú của nhiều đồng bào dân tộc thiểu số như Dao Thanh Phán, Tày, Sán Chỉ với kho tàng văn hóa dân gian phong phú, lễ hội đặc sắc và kiến trúc truyền thống độc đáo. Những giá trị này không chỉ được gìn giữ mà còn đang được xã khai thác hiệu quả để phát triển du lịch cộng đồng gắn với văn hóa bản địa. Các lễ hội như “Mùa vàng miền Soóng cọ” của người Sán Chỉ, Lễ hội Cầu an Đình Làng Nhội, Lễ hội dân tộc Dao Thanh Phán… đã trở thành sự kiện văn hóa tiêu biểu, thu hút khách tham quan và mở ra hướng phát triển du lịch bền vững.
Trên nền tảng những tiềm năng đó, nhiệm kỳ 2020-2025, Đông Ngũ đã đạt nhiều thành tựu phát triển toàn diện. Tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân 5 năm đạt 19,6%/năm, vượt 2,6% so với chỉ tiêu nghị quyết. Quy mô nền kinh tế năm 2025 ước đạt trên 1.200 tỷ đồng. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch rõ rệt theo hướng tăng tỷ trọng thương mại - dịch vụ, giảm dần phụ thuộc vào nông nghiệp tự cung tự cấp. Thu nhập bình quân đầu người đạt 105 triệu đồng/người/năm. Sản lượng lương thực đạt gần 11.000 tấn/năm, thủy sản đạt hơn 23.800 tấn; sản lượng gia cầm đạt gần 280.000 con, trong đó chủ yếu là giống gà đặc sản Tiên Yên.
Cùng với phát triển kinh tế, xã đặc biệt quan tâm đầu tư hạ tầng kỹ thuật và dịch vụ công thiết yếu, từng bước hiện đại hóa nông thôn. Trong giai đoạn 2020-2025, đã có 56 dự án với tổng mức đầu tư trên 575 tỷ đồng được triển khai, tập trung vào các lĩnh vực then chốt: Giao thông nông thôn, giáo dục, y tế, văn hóa - thể thao, môi trường và an sinh. Các công trình trọng điểm như: Trung tâm Văn hóa - Thể thao dân tộc Sán Chỉ; các tuyến đường liên vùng; đập thủy lợi; nhà văn hóa đạt chuẩn; hệ thống nước sạch… được đưa vào sử dụng, góp phần nâng cao chất lượng sống và diện mạo nông thôn. Đặc biệt, điểm nhấn quan trọng là sự tham gia tích cực, chủ động của người dân trong xây dựng nông thôn mới. 5 năm qua đã có trên 600 hộ gia đình hiến hơn 100.000m² đất và tài sản để phục vụ các công trình công ích, với giá trị ước tính hơn 100 tỷ đồng.
Hiện nay trên địa bàn xã, các trường học đều đạt chuẩn quốc gia, trong đó nhiều trường đạt chuẩn mức độ 2; tỷ lệ học sinh tham gia BHYT đạt 100%; công tác chăm sóc sức khỏe ban đầu, phòng chống dịch bệnh được thực hiện hiệu quả, duy trì chuẩn y tế quốc gia. Đặc biệt, xã Đông Ngũ là một trong số các địa phương không còn hộ nghèo và cận nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều.
Có thể khẳng định, Đông Ngũ hôm nay đang mang dáng vóc của một xã kiểu mẫu, nơi hội tụ giữa bản sắc – hiện đại, giữa truyền thống - đổi mới. Những thành tựu ấn tượng trong nhiệm kỳ qua là minh chứng rõ nét cho sức bật nội tại của một địa phương biết phát huy tiềm năng, tận dụng cơ hội, đoàn kết và quyết tâm phát triển. Từ một vùng đất từng khó khăn, Đông Ngũ đang chuyển mình mạnh mẽ, sẵn sàng bước vào giai đoạn phát triển mới.
Hoạch định hướng đi chiến lược
Bước vào nhiệm kỳ 2025-2030, xã Đông Ngũ đã đặt ra mục tiêu phát triển toàn diện, đạt xã nông thôn mới kiểu mẫu; hoàn thiện các tiêu chí để lên phường và từng bước hình thành một đô thị sinh thái - văn hóa - hiện đại. Trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Đảng ủy xã xác định rõ đây là thời điểm quan trọng để hành động quyết liệt, đồng bộ và đổi mới toàn diện phương thức phát triển.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, xã Đông Ngũ định hướng phát triển kinh tế - sinh thái đa ngành, lấy chuyển đổi số và cải cách hành chính làm nền tảng; kết hợp giữa phát triển kinh tế với bảo tồn văn hóa, gìn giữ môi trường và nâng cao đời sống người dân. Trên nền tảng thành quả đạt được trong nhiệm kỳ 2020-2025, Đảng bộ và chính quyền xã đã hoạch định một chiến lược phát triển mạnh mẽ, có chiều sâu, vừa dựa vào nội lực của cộng đồng, vừa huy động tối đa các nguồn lực bên ngoài.
Xã xác định ba đột phá chiến lược sẽ là then chốt gồm: Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; đồng bộ hóa kết cấu hạ tầng và xây dựng nền văn hóa giàu bản sắc làm nền tảng phát triển bền vững. Trong đó, về nhân lực, xã chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ trẻ, đủ phẩm chất, năng lực và tư duy đổi mới, đặc biệt là cán bộ chủ chốt cấp thôn, xã. Việc bồi dưỡng kiến thức chuyển đổi số, quản trị hiện đại, kỹ năng mềm cho cán bộ, công chức được coi là nhiệm vụ trọng tâm, nhằm tạo ra bộ máy quản lý hành động, quyết liệt, linh hoạt, đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Đồng thời, các chương trình đào tạo nghề, hỗ trợ thanh niên khởi nghiệp, kết nối người lao động với doanh nghiệp được triển khai đồng bộ để nâng cao chất lượng nguồn lao động địa phương.
Đối với hạ tầng, xã Đông Ngũ tập trung mọi nguồn lực đầu tư đồng bộ các lĩnh vực then chốt như giao thông, thủy lợi, viễn thông, công nghệ thông tin và cơ sở dịch vụ công. Trong đó, tập trung đề xuất, triển khai hoàn thành các dự án Tuyến đường ven biển kết nối với các địa phương lân cận trên địa bàn tỉnh; đường, hạ tầng kỹ thuật từ ngã năm tỉnh lộ 341 đến Khu công nghiệp Đông Ngũ, nút giao cao tốc Vân Đồn - Móng Cái. Các tuyến đường nội bộ kết nối khu dân cư sau sáp nhập, gắn với thực hiện Đề án phát triển du lịch cộng đồng. Bên cạnh đó, xã có giải pháp chủ động xúc tiến, kêu gọi các tập đoàn, doanh nghiệp có năng lực và kinh nghiệm đến nghiên cứu, đầu tư các mô hình phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, du lịch trải nghiệm gắn với nông nghiệp và văn hóa bản địa, phù hợp với định hướng phát triển xanh, bền vững. Hình thành các khu du lịch nghỉ dưỡng quy mô phù hợp với điều kiện tự nhiên, phát huy lợi thế rừng, suối, đồi, ven biển của địa phương, từng bước xây dựng Đông Ngũ trở thành điểm đến hấp dẫn trong hành lang du lịch phía Đông của tỉnh Quảng Ninh.
Xã cũng đặc biệt quan tâm gìn giữ và phát huy văn hóa truyền thống các dân tộc Dao, Tày, Sán Chỉ, xem đây là nguồn lực nội sinh quan trọng để phát triển du lịch cộng đồng và xây dựng bản sắc địa phương. Những lễ hội đặc sắc như Lễ hội dân tộc Dao Thanh Phán, Mùa vàng Soóng cọ hay các nghi lễ truyền thống đang được khôi phục, tổ chức định kỳ, gắn với phát triển du lịch bền vững. Các làng nghề truyền thống, sản phẩm OCOP như miến dong, rượu dân tộc, mật ong rừng… cũng được đầu tư phát triển theo chuỗi giá trị, giúp người dân gia tăng thu nhập và bảo tồn nghề truyền thống.
Xã Đông Ngũ cũng hướng đến mô hình phát triển đa ngành, lấy thương mại - dịch vụ làm mũi nhọn, nông nghiệp công nghệ cao làm nền tảng. Xã tiếp tục mở rộng các vùng sản xuất cây trồng, vật nuôi chủ lực có thế mạnh như nấm, gà Tiên Yên, miến dong, rau an toàn, kết hợp ứng dụng công nghệ số trong giám sát chất lượng, truy xuất nguồn gốc, tiêu thụ sản phẩm. Thương mại điện tử, sàn nông sản, thanh toán không tiền mặt được phổ cập tới từng hộ sản xuất. Đồng thời, xã hỗ trợ người dân thành lập doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh cá thể. Từ 2025 đến 2030, xã đặt mục tiêu thành lập thêm ít nhất 30 doanh nghiệp, nâng tỷ lệ kinh tế tư nhân đóng góp ngày càng cao trong ngân sách địa phương.
Để tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp, xã Đông Ngũ sẽ tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục, tinh gọn bộ máy, ứng dụng mạnh mẽ chuyển đổi số. Mọi thủ tục hành chính đều được xử lý công khai, minh bạch, trực tuyến mức độ 3, 4. Bộ phận một cửa được vận hành theo mô hình chính quyền số hiện đại. Các tổ công nghệ số cộng đồng được thành lập tại tất cả các thôn, hỗ trợ người dân cài đặt định danh điện tử, truy cập dịch vụ công trực tuyến, thanh toán điện tử, cập nhật dữ liệu dân cư… Qua đó, người dân dần hình thành thói quen làm việc, giao dịch theo mô hình số hóa, góp phần xây dựng công dân số, kinh tế số, xã hội số.
Với tinh thần đoàn kết, sáng tạo, khát vọng phát triển mạnh mẽ và quyết tâm chính trị cao, Đông Ngũ chắc chắn sẽ không chỉ đạt được các mục tiêu kinh tế - xã hội đã đề ra, mà còn vươn lên trở thành điểm sáng trong công cuộc xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu, hướng đến đô thị văn minh, hiện đại và giàu bản sắc.
