Có thể nói, đến thời điểm này, cầu Bãi Cháy đã hoàn thành mọi hạng mục, chỉ còn chờ ngày thông xe. Tuy nhiên các gói thầu, đặc biệt gói thầu BC3 (phía Hồng Gai), xây dựng các đường dẫn và hệ thống kè đá, mái ốp... vẫn đang xây dựng nước rút. Băn khoăn về sự tăng tốc của dự án BC3, tôi tìm đến Ban điều hành, gặp Giám đốc dự án Đào Đức Huynh.
Suốt mấy ngày qua, tôi men theo các sườn núi, đã được cắt và san gạt, đang xây dựng kè đá và mái ốp. Nghe các thợ xây kè nói, chỗ cao nhất, chỉ được xây hai cấp kè, cao khoảng 15m và ốp bê tông mái, hai cấp, cao khoảng 20m. Các cấp mái còn lại, có chỗ, tổng chiều cao trên 30m, chỉ được trồng cỏ phủ lên. Làm thế có mạo hiểm quá không? - Tôi hỏi.
Anh Huynh chỉ vào tấm bản đồ dán trong phòng làm việc giới thiệu: Đây là bản đồ thiết kế đoạn kè và mái ốp đang thi công. Chiều cao phần lớn của các đoạn kè và mái ốp từ đỉnh xuống là trên 30m. Hai cấp phía chân đồi sẽ được xây tường ngăn bằng đá hộc vững chắc, mỗi cấp cao từ 5 đến 7m. Hai cấp trên nữa là các tầng mái ốp, được ghép bằng các cơ bê tông - những khuôn bê tông giống như một tấm gạch lát nhà nhưng dầy 20cm. Trong lòng khuôn có lỗ thủng để trồng cây và đổ đất, trồng hoa hay trồng cỏ. Các khuôn này được ghép kế tiếp nhau thành một mặt phẳng, như mái nhà có độ nghiêng thoai thoải. Các khoan neo, cấy sâu vào sườn núi để giữ cho mặt bằng mái ổn định. Mỗi cấp mái cao từ 7 đến 10m. Các tầng mái trên còn lại, tuỳ theo chiều cao, có thể ốp tiếp... Mái trồng cỏ trên cùng, chỉ chiếm một diện tích nhỏ.
- Nhưng kết cấu địa chất vùng đồi này, hầu hết là đất sét vôi. Khi đất khô, cuốc chim bập vào, toé lửa, nhưng khi có mưa lớn, đất hút nước rất nhanh và nhão ra như bùn. Nếu những tấm mái cao đến năm, bẩy mét, sát đỉnh đồi, chỉ được phủ bằng việc trồng cỏ, mùa mưa kéo dài, sức nén từ trên cao xuống với cường độ lớn, liệu có gây ra sự cố sạt lở không? Nếu những mảng đồi lớn từ trên cao sạt lở, sập xuống, kéo các mái ốp phía dưới sập theo, hàng trăm hộ dân dưới vực ở bên kia chân kè, sẽ ra sao? Vụ sạt lở Đồi Ngân hàng mấy năm trước, chắc đồng chí cũng biết? - Tôi băn khoăn nói:
Anh Huynh cho biết: Trước khi thi công hệ thống kè đá và tường ốp, đội ngũ kỹ thuật của Ban dự án cũng đã khảo sát cấu tạo địa chất vùng đất này.
Những kè đá, tường mái ốp và trồng cỏ như ở gói thầu này, chúng tôi và Tổng Công ty Xây dựng Trường Sơn đã làm nhiều. Trên đường Hồ Chí Minh, xây dựng mấy năm trước, cũng có những đoạn kè đá dài gần 1km. Tuy nhiên, việc phải xây dựng một hệ thống kè, tường ốp, mái... nhiều km, có đoạn cao năm, bẩy mươi mét, ôm gọn những sườn đồi lớn, liên hoàn, trên một địa hình phức tạp như đầu cầu Bãi Cháy, phía Hồng Gai thì phải thận trọng.
Song cùng thực hiện dự án chúng tôi, có Công ty xây dựng Trường Sơn, rất nhiều kinh nghiệm. Theo thiết kế, dưới chân tất cả các tầng kè, tường ốp, mái bê tông... đều có cống thoát nước riêng biệt. Nước mưa trút xuống bề mặt mái nào, được dẫn thẳng về cống thoát nước của mái ấy và trút vào cống lớn, dẫn xuống cống chân kè sát mặt đường, thoát ra biển. Do vậy lượng nước mưa không tràn qua các mái phía dưới thấm được vào đất đồi phía sau tường kè, tường ốp... nên không bị nhão. (Diện tích các mái cỏ không lớn. Trên đỉnh các mái trồng cỏ, chúng tôi xây dựng cống đón nước, dẫn nước từ mặt đồi phía trên xuống các cống mái dưới nên tại các mái cỏ chỉ hứng lượng nước mưa trên bề mặt, không đáng sợ...
Mặc dù đã được nghe giải thích tường tận, cặn kẽ, song tôi vẫn phân vân. Nói vậy bởi lẽ, một công trình đồ sộ được xây dựng trên một địa hình có cấu tạo địa chất phức tạp với tiến độ nước rút, liệu sẽ không có lấy một sơ suất? Chỉ cần một đoạn kè, một đoạn tường ốp, một mái cỏ bị sạt lở, từ trên cao quăng xuống, sẽ kéo theo những bức kè, tường ốp... phía dưới hiểm hoạ sẽ khôn lường?
Trong việc xây dựng các công trình lớn, đặc biệt là hệ thống kè đá tường ốp trên núi cao, thiết kế và thi công là hai việc khác nhau, nhưng lại liên quan mật thiết, nghiêm túc. Đã có những công trình, thiết kế rất khoa học, nhưng khi thi công, do nhiều yếu tố phát sinh: Tiến độ, khối lượng công trình, giá cả nhân công, vật liệu, việc giải ngân.... dẫn đến việc thi công không như thiết kế kỹ thuật.
Tôi tin rằng, sự lo xa của mình không phải theo kiểu “lo bò trắng răng” bởi chúng ta đã có quá nhiều các bài học nhãn tiền. Từ những bài học ấy, tôi tin rằng Ban điều hành dự án BC3 sẽ xây dựng hệ thống kè đá, tường ốp, mái bê tông... thật vững chãi, an toàn, cho hôm nay và cả mai sau.
