Sau khi Khu vực mậu dịch tự do ASEAN - Trung Quốc (ACFTA) chính thức đi vào hoạt động từ ngày 1-1-2010, mọi hoạt động giao thương buôn bán tại khu vực biên giới Việt - Trung đã có nhiều khởi sắc. Trung bình mỗi ngày có hơn 6.000 cư dân biên giới phía Trung Quốc sang Móng Cái (Việt Nam) làm ăn buôn bán. Đó là con số thống kê chưa đầy đủ của các cơ quan hữu quan Móng Cái và Đông Hưng (Trung Quốc) trong thời gian vừa qua (tăng khoảng 1.000 người so với trước khi thành lập ACFTA).
Trong khi đó, số người Việt Nam mở cửa hàng tại Đông Hưng cũng ngày càng tăng, hiện đã lên đến trên 1.200 người, chủ yếu bán hàng dệt may; số doanh nghiệp Việt Nam ký kết hợp đồng đối tác với phía Trung Quốc cũng tăng lên đáng kể.
Có mặt tại khu vực cửa khẩu Ka Long (Móng Cái) hàng trăm đò, thuyền lớn nhỏ chất chở đầy hàng như hàng điện khí, hàng dệt may, chế phẩm cao su, hàng nông thủy sản… đi lại như mắc cửi trên sông Bắc Luân. Ông Hoàng Thực, ngoài 50 tuổi, người Đông Hưng là một trong những người Trung Quốc đầu tiên đến Móng Cái làm ăn, ông nói, “ở đây hàng tập trung, gần bến, tiết kiệm thời gian tiết kiệm tiền.” Ông buôn bán hải sản với các thương gia Việt Nam hơn 10 năm nay và là một trong những người có doanh thu cao nhất ở lĩnh vực này. Tháng 9 năm ngoái, nắm bắt ưu thế Khu vực Mậu dịch tự do Trung Quốc - ASEAN cùng Trung tâm Thương mại chợ biên giới Đông Hưng, ông đã thuê 2 gian hàng và hơn 10 công nhân làm việc ở chợ Hải sản Quốc tế Vịnh Bắc Bộ, nhập khẩu hải sản từ Việt Nam, sau đó bán đi các thành phố trong nước như Bắc Kinh, Thượng Hải, Hạ Môn… Bà Trần Thị Đoan, một doanh nghiệp chuyên xuất nhập khẩu ở Hải Phòng thường xuyên xuất hàng hóa qua cửa khẩu Móng Cái cũng thừa nhận, từ khi thành lập ACFTA, dường như mọi hoạt động thông thương được cải thiện hơn. Theo ước tính của bà, trong năm 2010 và 6 tháng đầu năm 2011, doanh nghiệp của bà đã có doanh thu trên dưới 100 tỷ đồng, tăng 3 lần so với các năm trước đây. Theo bà, đây là con số minh chứng cho sự cải thiện các điều kiện kinh doanh của nước bạn.
Tàu thuyền làm hàng ở khu Ka Long (Móng Cái).
Sự giao lưu hợp tác giữa Trung Quốc và ASEAN được tăng cường thêm một bước đã và đang tạo đà cho các hoạt động biên mậu giữa người dân biên giới Việt - Trung cũng ngày càng phát triển mạnh. Theo thống kê, năm 2010 và 6 tháng đầu năm 2011, kim ngạch giao dịch hàng hoá qua biên giới của Trung Quốc đã vượt 15 tỉ nhân dân tệ, chiếm trên 20% tổng kim ngạch thương mại xuất nhập khẩu giữa Quảng Tây và ASEAN. Trong đó, kim ngạch hàng xuất nhập khẩu trong năm 2010 ở cửa khẩu Móng Cái cũng đạt hơn 2 tỉ USD và riêng 6 tháng đầu năm 2011 ước đạt khoảng 4,6 tỷ USD. Các mặt hàng xuất nhập khẩu chủ yếu là than mỏ, cao su, ferro Wolfram quặng Apaptit, gỗ và sản phẩm gỗ, hàng nông sản thực phẩm, hàng thủy hải sản; xăng dầu, dầu thực vật thô, lúa mỳ, nguyên liệu gia công, vật tư thiết bị đóng tàu, máy móc thiết bị tạo tài sản cố định, sản phẩm may mặc, xe ôtô tải tự đổ, sơmi rơmoóc, hàng nội thất, hàng tiêu dùng…
Để tăng cường hơn nữa sức thu hút và sức cạnh tranh của khu vực biên giới Việt - Trung, Chính phủ hai nước dự định lấy cầu Bắc Luân 2 (sắp được xây dựng) làm hành lang, hai bên cầu mỗi bên dành một khu đất rộng 4km2, cùng xây dựng khu hợp tác kinh tế xuyên biên giới Đông Hưng (Trung Quốc) - Móng Cái (Việt Nam), mở rộng hơn nữa sự hợp tác mở cửa giữa hai bên. Đây là tín hiệu tích cực mở ra điều kiện thuận lợi mới cho hoạt động thương mại của Quảng Ninh trong những năm tới đây.
