Ấn Độ đặt mục tiêu tăng gấp ba công suất năng lượng sạch vào năm 2035

Ấn Độ đặt mục tiêu nâng công suất điện từ các nguồn năng lượng sạch lên 900 GW vào năm 2035, gần gấp ba lần mức hiện tại, đồng thời phê duyệt gần 20 tỷ USD để nâng cấp hệ thống truyền tải và lưu trữ điện. Tuy nhiên, hạ tầng lưới điện chưa đáp ứng được tốc độ phát triển năng lượng tái tạo, trong khi sự phụ thuộc vào than đá và nhu cầu vốn lớn vẫn là những thách thức chủ yếu.

an-do.jpg
Các tấm pin điện mặt trời được lắp đặt trên mái nhà của các khu dân cư ở vùng ngoại ô
thành phố Lucknow, Ấn Độ. Ảnh: AP

Mục tiêu được Ấn Độ công bố vào cuối tháng 9 và đang thu hút sự chú ý tại Hội nghị lần thứ 31 các bên tham gia Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP31) ở Thổ Nhĩ Kỳ. Kế hoạch bao gồm điện mặt trời, điện gió, thủy điện và điện hạt nhân, gần gấp đôi mục tiêu 500 GW vào năm 2030.

Hiện Ấn Độ có hơn 300 GW công suất điện sạch, đứng thứ ba thế giới sau Trung Quốc và Mỹ. Việc mở rộng lên 900 GW được kỳ vọng giúp giảm chi phí điện, hạn chế xây dựng thêm nhà máy nhiệt điện than và giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu. Tuy nhiên, đây là mục tiêu về công suất lắp đặt, không phải sản lượng điện thực tế.

Trở ngại lớn nhất hiện nay là khả năng truyền tải điện. Theo số liệu chính phủ, đến tháng 9, năng lượng sạch chiếm 55% tổng công suất phát điện lắp đặt nhưng chỉ đóng góp khoảng một phần ba sản lượng điện trong ba tháng trước đó. Trong 16 tháng qua, Ấn Độ đã phải cắt giảm lượng điện mặt trời tương đương nhu cầu sử dụng của khoảng 10 triệu hộ gia đình do lưới điện không đủ khả năng tiếp nhận.

"Nếu lưới điện không theo kịp, Ấn Độ sẽ không thể đạt được mục tiêu này. Một hệ thống truyền tải vững chắc và có tính đổi mới là điều tuyệt đối cần thiết" - ông Nikit Abhyankar, chuyên gia thuộc Trung tâm Năng lượng và Khí hậu Ấn Độ tại Đại học California, Berkeley (Mỹ), nhận định.

Để khắc phục tình trạng này, Chính phủ Ấn Độ đã phê duyệt gần 20 tỷ USD cho chương trình Hành lang Năng lượng Xanh, nhằm xây dựng thêm hàng nghìn kilômét đường dây truyền tải và mở rộng hệ thống pin lưu trữ. Chương trình dự kiến giúp các bang tích hợp tới 135 GW năng lượng tái tạo vào năm 2033. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu tại Đại học California, Berkeley (Mỹ) ước tính Ấn Độ có thể cần tới 250 GW công suất lưu trữ năng lượng trong thập kỷ tới để đáp ứng tốc độ phát triển điện sạch.

Theo chuyên gia Neshwin Rodrigues của tổ chức nghiên cứu năng lượng Ember, Ấn Độ có hai lựa chọn: "Hoặc mở rộng hệ thống truyền tải để đưa điện đến nơi tiêu thụ, hoặc nếu không thể truyền tải ngay thì phải lưu trữ để sử dụng vào thời điểm khác".

Sự phụ thuộc vào than đá là thách thức lớn thứ hai. Theo tổ chức nghiên cứu năng lượng Ember, nhiệt điện than vẫn chiếm khoảng 71% sản lượng điện của Ấn Độ trong năm 2025. Trong khi đó, điện mặt trời và điện gió có sản lượng biến động theo thời tiết, khiến việc bảo đảm nguồn cung ổn định trở nên khó khăn.

Đầu tháng 11, Chủ tịch Cơ quan Điện lực Trung ương Ấn Độ Ghanshyam Prasad cho biết nước này có thể cần bổ sung tới 150 GW công suất nhiệt điện than vào năm 2035. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu tại Đại học California, Berkeley nhận định ngoài khoảng 35 GW công suất điện than đang xây dựng, việc đầu tư thêm nhà máy mới có thể không cần thiết về mặt kinh tế nếu Ấn Độ hoàn thành mục tiêu năng lượng sạch.

Bên cạnh hạ tầng và nguồn cung, vốn đầu tư cùng cơ chế thị trường điện cũng là những rào cản đáng kể. Nhà kinh tế Ajay Shah thuộc tổ chức nghiên cứu XKDR Forum tại Mumbai cho rằng Ấn Độ cần cải thiện cơ chế định giá, tạo điều kiện cho các nhà sản xuất bán điện trực tiếp cho khách hàng và thu hút thêm vốn nước ngoài, bởi nguồn tài chính trong nước khó đáp ứng toàn bộ nhu cầu.

"Hiện nay, chính phủ đang đóng vai trò trung gian, can thiệp vào giao dịch giữa một nhà sản xuất điện tư nhân và một khách hàng tư nhân. Điều đó tạo ra điểm nghẽn" - ông Shah nhận định.

Ấn Độ cũng phụ thuộc vào pin lưu trữ nhập khẩu, chủ yếu từ Trung Quốc. Theo các chuyên gia, phát triển sản xuất pin trong nước cùng với mở rộng lưới truyền tải sẽ là những điều kiện quan trọng để quốc gia Nam Á hiện thực hóa mục tiêu 900 GW vào năm 2035.

Quỳnh Trang (Theo AP)

Cùng chuyên mục