Đi đôi với sự phát triển nhanh, mạnh về kinh tế luôn đặt ra bài toán cho công tác quản lý cũng như sự phát triển đồng bộ của nhiều lĩnh vực. Thực tế này đang diễn ra ở TP Móng Cái - một địa bàn được xem là phát triển sôi động nhất của tỉnh.
Ở thành phố này, cả đường bộ và đường thuỷ nội địa đang phải gồng mình chịu áp lực với khối lượng hàng hoá XNK khổng lồ. Biểu hiện rõ nhất là sự ùn tắc hàng hoá XNK tại cả 2 khu vực cửa khẩu Ka Long và điểm thông quan Lục Lầm ngày càng trở nên nghiêm trọng. Đò thuyền “chết khô” Chúng tôi có mặt tại Móng Cái vào những ngày đầu tháng 4-2010. Sông biên giới Móng Cái nhiều đoạn đang bị cạn kiệt do vào thời điểm cuối mùa khô và rơi vào tháng con nước có đỉnh triều thấp. - Theo số liệu của UBND TP Móng Cái, năm 2008, tổng số đò trên địa bàn thành phố vào khoảng 2.500 chiếc trong đó 2.000 chiếc của các chủ đò Việt Nam và 500 chiếc của chủ đò Trung Quốc. Năm 2009, hoạt động XNK có xu hướng giảm do tác động của khủng hoảng kinh tế, số lượng đò thuyền cũng giảm xuống còn khoảng 1.200 chiếc. - Hiện nay, các bến xe tải chờ xuất hàng hoá trên địa bàn Móng Cái công suất sử dụng thường xuyên trên 80%. Các xe thường mất 1-2 ngày lưu bến chờ kiểm hàng. Tại khu vực cửa khẩu Ka Long, một trong những đầu mối quan trọng xuất khẩu hàng hoá sang Trung Quốc có hàng trăm thuyền đò (bằng sắt) được chất đầy hàng hoá bị “chết khô” đỗ kín cả lưu vực. Nước lên, dòng sông Ka Long vẫn thu mình trên những lạch nhỏ. Khu vực này lại trở nên hỗn loạn, đò thuyền chen chúc nhau tìm đường thoát. Trên bến, hàng chục container hàng hoá xếp nối dài chờ xuất hàng đỗ kín trên trục đường Hữu Nghị. Theo đồng chí Nguyễn Như Hiền, cán bộ Hải quan Cửa khẩu Ka Long cho biết, mỗi ngày khu vực này có khoảng 1.000-2.000 tấn hàng hoá các loại được làm thủ tục xuất sang Trung Quốc, trong đó chủ yếu là hàng nông hải sản. Tuy nhiên, một phần do chính sách biên mậu phía Trung Quốc thường xuyên thay đổi mặt khác nước cạn gây ách tắc đò thuyền nên nhiều ngày nay sông Ka Long thường xuyên xảy ra tình trạng ách tắc và đò thuyền trở thành những kho hàng di động của các doanh nghiệp. Nguyên nhân của tình trạng trên, theo các cơ quan chức năng Móng Cái, chủ yếu do yếu tố khách quan mang lại. Nhiều năm nay, lòng sông Ka Long bị bồi đắp nhiều nên dòng chảy bị thu hẹp. Sông cạn, dòng chảy nhỏ là thế nhưng lượng phương tiện tham gia giao thông trên sông lại nhiều với 1.200 chiếc trong đó có 900 chiếc thường xuyên hoạt động. Đó là chưa kể đến hàng trăm đò của Trung Quốc cũng tham gia vận chuyển hàng hoá. Bên cạnh đó, mỗi ngày trung bình chỉ có khoảng 2-3 giờ đồng hồ nước dâng lên và vào ban đêm, trong khi đó số lượng hàng hoá nhiều, tốc độ giải phóng hàng hoá phía Trung Quốc lại chậm nên khu vực thượng nguồn sông biên giới trở thành điểm các đò hàng “xếp lốt” nằm chờ gây ách tắc. Khu vực hạ lưu (bến Thọ Xuân) các tàu với trọng tải lớn chờ thuỷ triều vào cảng bốc xếp hàng với số lượng nhiều trong khi bến, cảng không đủ diện tích vùng nước được quy hoạch đỗ tàu thuyền gây lấn chiếm dòng chảy, hẹp luồng giao thông. Khu vực gầm cầu Ka Long một số đò hàng lên làm thủ tục XNK chen lấn các đò xuất hàng xong trở về trên cùng một vị trí thắt nút. Từ thực trạng diễn ra ở khu vực cửa khẩu Ka Long, nhiều doanh nghiệp đã đổ xô xuống điểm thông quan Lục Lầm để xuất hàng. Và điểm thông quan Lục Lầm lại rơi vào tình trạng quá tải. 2 bến xuất hàng của Công ty Quang Phát và HTX Lục Lầm hoạt động hết công suất với 200 container mỗi ngày nhưng vẫn không thể giải phóng kịp. Bến xe tạm Lục Lầm với diện tích khoảng 25ha đã không còn đủ chỗ đỗ. Do vậy nhiều chục container hàng lại đỗ nối đuôi nhau kín trục đường từ bến Lục Lầm đến gần ngã ba Sầu (phường Hải Hoà), dài trên 5km. Doanh nghiệp thiệt hại đủ điều Việc ách tắc đò thuyền trên sông biên giới Móng Cái đã dẫn tới tình trạng lộn xộn trong hoạt động vận tải, gây nguy hiểm cho người và phương tiện tham gia giao thông và gây thiệt hại rất lớn về kinh tế. Đặc biệt nơi đây có rất nhiều mặt hàng nông, hải sản của nước ta xuất khẩu sang Trung Quốc. Vì vậy, việc ùn tắc có thể gây hỏng, giảm phẩm cấp hàng hoá xuất khẩu và phát sinh thêm rất nhiều chi phí cho doanh nghiệp. Bà Nguyễn Thị Vui, chủ doanh nghiệp XNK Minh Phúc Vui (Hải Phòng) than phiền: “Doanh nghiệp chúng tôi chuyên xuất khẩu các hàng đông lạnh. Hàng ngày doanh nghiệp có khoảng 10 đầu xe ra Móng Cái. Với loại hàng hoá này, cứ chậm một tiếng không xuất kịp sang Trung Quốc doanh nghiệp mất hàng trăm nghìn tiền bảo quản. Chậm thời gian thực hiện hợp đồng doanh nghiệp bị mất uy tín. Thiệt hại cho doanh nghiệp không thể kể hết. Chỉ tính từ đầu năm đến nay do chậm xuất hàng vì bị ách tắc đã làm doanh nghiệp thiệt hại hơn 200 triệu đồng.” Một doanh nghiệp khác cũng cho rằng, với khối lượng hàng hoá đông lạnh chiếm khoảng 30% tổng số hàng hoá xuất qua khu vực Móng Cái nên nếu được ưu tiên số một thì cũng chỉ có thể giải phóng xong hàng đông lạnh còn hàng hoá khác sẽ gặp trở ngại. Tất yếu các doanh nghiệp sẽ phải chịu thiệt hại bởi chi phí bến bãi, nhân công… Giảm thiểu thiệt hại cho doanh nghiệp, nâng cao giá trị XNK qua khu vực cửa khẩu Móng Cái đồng nghĩa với việc cải thiện tình trạng ách tắc đò thuyền trên sông biên giới. Đây là một vấn đề bức thiết được đặt ra đối với các cơ quan chức năng của TP Móng Cái, của tỉnh và trung ương. Giải quyết vấn đề này vẫn đang là một ẩn số. (Còn nữa) 
Khu vực cửa khẩu Bắc Luân, xe container đỗ hàng dài chờ làm thủ tục xuất hàng.
Hàng trăm đò thuyền đang cõng trên mình hơn chục tấn hàng bị mắc cạn tại khu vực cửa khẩu Ka Long (Móng Cái).
---------------------------
Bài 2: Cần một giải pháp lâu dài, bền vững
