Mặc dù có nhiều cố gắng trong việc thi hành án dân sự (THADS) liên quan đến tín dụng nhằm giảm tỷ lệ nợ xấu, song số lượng tiền lớn, tài sản thi hành không bán được, người phải thi hành chây ỳ..., đã khiến cho việc thi hành án gặp rất nhiều khó khăn.
Theo báo cáo của Cục THADS tỉnh, năm 2015 đơn vị đã giải quyết được 16/95 vụ việc với tổng số tiền trên 13,4 tỷ đồng; năm 2016 giải quyết được 15/175 vụ việc với tổng số tiền 58,6 tỷ đồng; 6 tháng đầu năm 2017 (tính từ 1-10-2016 đến 31-3-2017) thi hành xong 16/224 vụ việc với số tiền trên 51,4 tỷ đồng. Những con số trên cho thấy, số lượng các vụ việc THADS liên quan đến hoạt động tín dụng được giải quyết rất ít, số tiền thu hồi thấp. Trong khi các vụ việc không ngừng tăng qua các năm (những tháng đầu năm 2017 tăng gấp 2,3 lần so với năm 2015) thì số vụ việc được thi hành án lại không tăng.
Nguyên nhân của tình trạng trên là do công tác THADS liên quan đến các ngân hàng nhằm thu hồi nợ, giảm tỷ lệ nợ xấu, đảm bảo thanh khoản còn rất nhiều khó khăn. Khó khăn lớn nhất đối với cơ quan thi hành án là việc xử lý tài sản thế chấp, đặc biệt là bất động sản. Bởi nền kinh tế còn nhiều khó khăn, thị trường bất động sản vẫn trầm lắng, tâm lý ngại mua tài sản bán đấu giá thi hành án, nên hầu hết các vụ việc phải đưa ra bán đấu giá nhiều lần. Thậm chí có rất nhiều tài sản đã giảm giá nhiều lần, nhưng vẫn không có người đăng ký mua tài sản thi hành án. Đơn cử như vụ việc tại Chi cục THADS TP Cẩm Phả đã giảm giá tài sản đến lần thứ 12 mới bán được với mức giá 3 tỷ đồng thay vì 6 tỷ đồng đấu giá lần đầu. Đây cũng là nguyên nhân chính của hầu hết các vụ việc rơi vào tình trạng tồn đọng nhiều năm. Trong khi đó, phần lớn các vụ việc Cục THADS tỉnh tiếp nhận giải quyết thì tài sản thế chấp để vay vốn ngân hàng chủ yếu là bất động sản.
Theo lãnh đạo Chi cục THADS TP Hạ Long, nguyên nhân do người phải thi hành án đều có tài sản thế chấp, nhưng việc xử lý tài sản thường gặp vướng mắc, sau khi kê biên có tranh chấp hoặc tài sản đưa ra đấu giá nhiều lần không có người mua. Các ngân hàng không nhận tài sản thế chấp để trừ vào tiền thi hành án, vì phải chịu thuế, phí thi hành án và các nghĩa vụ tài chính khác đối với tài sản, buộc cơ quan thi hành án phải tiếp tục hạ giá tài sản, khiến vụ việc bị kéo dài. Nhiều vụ việc tài sản thế chấp không đúng với thực tế, như: Đất cấp chồng lấn, đất thừa hoặc thiếu hụt so với diện tích được cấp, thế chấp mỗi quyền sử dụng đất... Bên cạnh đó, một số tổ chức tín dụng không thực hiện đúng quy trình, quy định, không xác minh kỹ nguồn gốc tài sản...; như tại Chi cục THADS huyện Hoành Bồ có 2 vụ việc phải thi hành án với tổng số tiền là trên 10 tỷ đồng, song khi xác minh xử lý tài sản thì phát hiện ra đây là đất cấp chồng lấn, thiếu 2.000m2 so với 5.000m2 được cấp. Có trường hợp tổ chức tín dụng chỉ nhận thế chấp là quyền sử dụng đất mà không nhận thế chấp tài sản trên đất; như 2 vụ việc của Chi cục THADS TP Móng Cái đang giải quyết với số tiền là trên 6 tỷ đồng, song không thi hành được do trên đất có nhà. Một số tổ chức tín dụng còn thẩm định giá trị tài sản thế chấp cao hơn giá trị thực tế của tài sản, tài sản thế chấp không còn hoặc còn nhưng không đúng thực trạng ban đầu theo hồ sơ; như tại Chi cục THADS tỉnh đang giải quyết 1 vụ việc đã kéo dài gần 5 năm, song không thi hành được, do tài sản thế chấp là toà nhà 5 tầng đã bị đình chỉ xây dựng trước khi thế chấp. Một số tổ chức tín dụng chưa có sự phối hợp chặt chẽ với cơ quan thi hành án. Số lượng các vụ việc THADS liên quan đến hoạt động tín dụng tăng cao đột biến trong những năm gần đây. Giá trị các vụ việc lớn, gây quá tải cho cơ quan thi hành án. Người phải thi hành án đều mất khả năng thanh toán các khoản tiền vay, nên thường không tự giác chấp hành, cố tình chống đối, chây ỳ bằng nhiều cách...
Nhằm nâng cao hiệu quả THADS liên quan đến hoạt động tín dụng, theo ông Hoàng Đức Nam, Phó Cục trưởng Cục THADS tỉnh, cần tập trung phân loại các vụ việc để rà soát, đánh giá, khắc phục kịp thời các vướng mắc, nhất là các địa bàn trọng điểm. Đồng thời, kiên quyết cưỡng chế các vụ việc phức tạp, kéo dài, chây ỳ. Cùng với đó, ngành Ngân hàng cần tăng cường hơn nữa công tác chỉ đạo, kiểm tra, rà soát các hợp đồng tín dụng để hạn chế rủi ro; tăng cường công tác phối hợp trong việc rà soát, xử lý, giải quyết các vụ việc; xem xét nhận tài sản để đảm bảo thi hành án. Còn theo ông Nguyễn Ngọc Thạch, Giám đốc NHNN Chi nhánh tỉnh, các vướng mắc tập trung chủ yếu vào tài sản đảm bảo và việc xử lý tài sản bảo đảm để thu hồi nợ. Do đó cần tăng cường hơn nữa sự phối hợp giữa ngân hàng với cơ quan THADS. Các tổ chức tín dụng trên địa bàn tỉnh cần đánh giá đúng thực tế tài sản đảm bảo cũng như tăng cường công tác thẩm định, nhằm đảm bảo các hồ sơ vay vốn chặt chẽ.
Cao Quỳnh
