Bài 1: Những khoản nợ khó đòi

Tính từ ngày tỉnh có chủ trương thực hiện các dự án đầu tư xây dựng kinh doanh cơ sở hạ tầng trên địa bàn đến nay đã gần 10 năm với 120 dự án đã được phê duyệt. Do chậm trễ trong tiến độ thực hiện nên hầu hết các dự án đều còn nợ tiền sử dụng đất với tổng số hơn 1.000 tỷ đồng và tỉnh cũng còn nợ các dự án gần 400 tỷ đồng tiền đầu tư xây dựng cơ bản các công trình do các nhà đầu tư thực hiện.

Dự án khu đô thị mới Cột 5 - Cột 8 (TP Hạ Long) mở rộng được thực hiện theo phương thức thanh toán tiền đầu tư cơ sở hạ tầng bằng quỹ đất kinh doanh.

Dự án khu đô thị mới Cột 5 - Cột 8 (TP Hạ Long) mở rộng được thực hiện theo phương thức thanh toán tiền đầu tư cơ sở hạ tầng bằng
quỹ đất kinh doanh.

Nợ chồng chất

Tình hình nợ đọng tiền sử dụng đất của các dự án đầu tư kinh doanh cơ sở hạ tầng những năm qua đã khiến nhiều người không khỏi ngại ngần thốt lên ‘’quả đúng là ma trận nợ”. Nhà đầu tư nợ tiền nhà nước, Nhà nước lại nợ tiền nhà đầu tư mà nguyên nhân tất cả đều do tiến độ thực hiện các dự án chậm, quá chậm so với quy định. Sau gần 10 năm thực hiện đến nay mới chỉ có 12/120 dự án cơ bản hoàn thành theo quyết định phê duyệt, trong đó: TP Hạ Long có 8 dự án đã hoàn thành, các huyện, thị xã có 4 dự án. Hiện còn 108 dự án vẫn đang trong giai đoạn thi công nền, có dự án mới đang trong giai đoạn giải phóng mặt bằng. Tính đến nay 53 dự án đã hết thời hạn thực hiện nhưng chưa được gia hạn; 8 dự án được gia hạn thực hiện; 7 dự án bị thu hồi do nhà đầu tư không đủ năng lực tài chính.

Trong tổng số 120 dự án đầu tư xây dựng kinh doanh cơ sở hạ tầng, UBND tỉnh đã có quyết định phê duyệt giá thu tiền sử dụng đất của 89 dự án, trong đó 62 dự án thực hiện theo phương thức giao đất có thu tiền sử dụng đất; 27 dự án thanh toán tiền đầu tư cơ sở hạ tầng bằng quyền sử dụng đất tương đương tổng mức đầu tư thực hiện dự án. Theo báo cáo của Cục Thuế, tính đến ngày 30-7, mới có 19 dự án hoàn thành nộp tiền sử dụng đất, với tổng số 212,1 tỷ đồng (đạt 16,4%). Số còn phải đôn đốc theo dõi nộp đến thời điểm 30-7-2007 là 1.078,9 tỷ đồng. Nếu giảm trừ 20% số tiền chỉ phải nộp sau khi kết thúc dự án và số được giãn thời gian nộp thì số còn phải nộp hạn trong năm 2007 là 714 tỷ đồng. Tuy nhiên, hiện tỉnh còn nợ tiền đầu tư xây dựng cơ bản một số công trình do các nhà đầu tư thực hiện là 396,8 tỷ đồng, còn các nhà đầu tư thì phải trả cho tỉnh 250,2 tỷ đồng tiền sử dụng đất. Để giải quyết tình trạng này, UBND tỉnh đã đồng ý chủ trương cho thực hiện theo phương thức thanh toán bù trừ. Như vậy, sau khi đối trừ thì số tiền các nhà đầu tư còn phải nộp cho tỉnh trong năm 2007 là 463,8 tỷ đồng; năm 2008 là 49,4 tỷ đồng; năm 2009 là 11,7 tỷ đồng. Mặc dù UBND tỉnh đã có chỉ đạo, các địa phương có dự án cũng đã đôn đốc nhiều lần nhưng các nhà đầu tư đều chưa thực hiện đúng nghĩa vụ nộp tiền sử dụng đất. Cụ thể, đối với các dự án thực hiện theo phương thức giao đất có thu tiền sử dụng đất, tổng số tiền phải nộp là 933,3 tỷ đồng, đến nay mới nộp 210,1 tỷ đồng. Sau khi thực hiện đối trừ số tiền nhà đầu tư phải nộp trong năm 2007 là 254,4 tỷ đồng, đến ngày 30-7-2007 các nhà đầu tư mới nộp được 40,6 tỷ đồng. Đối với các dự án thanh toán tiền đầu tư cơ sở hạ tầng  bằng quyền sử dụng đất tương đương tổng mức đầu tư thực hiện dự án nhà đầu tư cũng đã bỏ ra 70,2 tỷ đồng để xây dựng công trình cho tỉnh ,vì vậy sau khi thực hiện các khoản đối trừ số tiền còn phải nộp là 209,5 tỷ đồng.

Dự án khu dân cư Sa Tô.

 Dự án khu dân cư Sa Tô.

Lý do chậm trả

Qua kiểm tra của các cơ quan chức năng hầu hết các chủ dự án đều cho rằng nguyên nhân khiến họ chậm trả tiền sử dụng đất là vì: Thứ nhất, do thị trường bất động sản vài năm gần đây đóng băng không có người mua đất nên không có tiền nộp. Thứ hai, do chưa giải phóng được mặt bằng nên không thể hoàn thành dự án đúng tiến độ, làm mất thời cơ thị trường. Hiện nay còn 69 dự án chưa giải phóng mặt bằng xong, 20 dự án được giao đất nhưng chưa giải phóng mặt bằng. Điển hình như: Dự án Khu biệt thự khách sạn trên đồi phía đông cầu Bãi Cháy không giải phóng được đường vào thi công dự án do không thoả thuận được giá đền bù đất lâm nghiệp với người dân; Dự án Cao Xanh - Hà Khánh D tạm ngừng triển khai thực hiện vì vướng cảng của Công ty Than Hà Tu; Dự án Cao Xanh- Hà Khánh C cũng không thể hoàn thành vì Xí nghiệp Hoá chất Mỏ chưa di chuyển; Dự án Khu đô thị Cái Dăm còn vướng 12 hộ dân chưa thực hiện xong đền bù giải phóng mặt bằng; Dự án Khu đô thị phường Cẩm Bình, Cẩm Thuỷ (Cẩm Phả) hiện còn 14 hộ dân không chấp nhận giá đất đền bù. Ngoài 2 lý do cơ bản trên thì một số dự án do UBND tỉnh phê duyệt điều chỉnh quy hoạch nên tổng mức đầu tư tăng làm tăng chi phí đầu tư cho dự án hoặc có dự án vì tỉnh điều chỉnh quy hoạch nên ảnh hưởng đến việc bán đất như: dự án Khu biệt thự đồi truyền hình phía đông cầu Bãi Cháy do tỉnh lấy đất để thực hiện dự án xây dựng cầu Bãi Cháy, làm cho diện tích đất kinh doanh của nhà đầu tư bị thu hẹp, không phân lô để bán được nên ảnh hưởng đến việc thu hồi vốn và nộp tiền sử dụng đất. Hiện một số nhà đầu tư vẫn chưa thống nhất được với ngành chức năng về diện tích tính thu tiền sử dụng đất; việc thanh toán đối trừ tiền sử dụng đất nhà đầu tư còn nợ tỉnh và tiền tỉnh còn nợ nhà đầu tư khi bỏ vốn xây dựng các công trình; việc tỉnh mua lại 20% quỹ đất dự án.

Đấy chỉ là những lý do nhà đầu tư viện dẫn cho việc chậm trả tiền của mình còn trên thực tế qua kiểm tra của các ngành chức năng cho thấy hiện nay hầu hết các nhà đầu tư năng lực tài chính kém, khả năng huy động vốn yếu nên không thể cùng một lúc vừa bỏ tiền đầu tư vừa nộp tiền sử dụng đất. Thậm chí có nhà đầu tư vì không huy động được vốn của nhà đầu tư thứ cấp nên tình hình tài chính rất khó khăn, còn nợ lương và bảo hiểm của công nhân nên không có tiền để thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước? Có nhà đầu tư còn tham tới mức năng lực tài chính thì hạn chế nhưng lại xin đầu tư cùng một lúc tới 4 dự án nên đã ‘’nghèo lại càng nghèo hơn’’ không có khả năng trả nợ. Có lẽ nguyên nhân sâu xa của tình trạng này mà ít người muốn thừa nhận đó là thời gian đầu công tác giao đất, phê duyệt dự án ồ ạt không tính đến năng lực thực sự của nhà đầu tư. Các nhà đầu tư cũng không lường trước được những biến động của thị trường bất động sản cứ ngỡ có dự án là bán được đất, huy động được vốn của nhà đầu tư thứ cấp thế nên khi không huy động được vốn là khó khăn, là nợ nần. Có nhiều dự  án tính khả thi rất thấp sau thời gian thực hiện nhà đầu tư buộc phải đề nghị tỉnh cho điều chỉnh lại quy hoạch dự án.

Bên cạnh đó các cơ quan chức năng chưa có sự phối hợp tốt với nhà đầu tư trong việc giải quyết vướng mắc phát sinh khi thực hiện dự án như đền bù, quy hoạch, giải phóng mặt bằng làm chậm tiến độ thực hiện dự án. Khi giải quyết vướng mắc về giá đất đền bù chỉ làm nhỏ lẻ từng dự án một chứ chưa có khảo sát tổng thể các dự án có vướng mắc dẫn đến việc giải quyết chưa triệt để gây sự thắc mắc giữa các nhà đầu tư. Phát biểu tại cuộc họp xử lý phương án thu tiền nợ đọng sử dụng đất của các dự án đầu tư kinh doanh cơ sở hạ tầng, đồng chí Trần Văn Lâm, Giám đốc Kho bạc Nhà nước tỉnh khẳng định: Căn cứ vào các số tiền còn nợ hiện nay và khả năng tài chính của các nhà đầu tư thì trong năm 2007 khó có thể giải quyết được khoản nợ này.

Cùng chuyên mục