Bài 2: Cần một giải pháp lâu dài, bền vững

Thực trạng ùn tắc hàng hoá trên sông biên giới Móng Cái đang trở thành một căn bệnh kinh niên mà mọi biện pháp hiện thời chỉ dừng lại ở mức giải quyết tình thế. Cũng chính vì bất cập này mà kim ngạch XNK qua khu vực này giảm sút so với cùng kỳ. Doanh nghiệp theo đó cũng “nản” và đang chờ những tín hiệu mới.

Chợ Trung tâm Móng Cái có lưu lượng hàng hoá và mật độ phương tiện ngày một tăng.

Không thể phủ nhận những cố gắng nỗ lực của các cấp chính quyền TP Móng Cái trong những năm qua. Nhằm cải thiện tình trạng ùn tắc hàng hoá tại khu vực biên giới Móng Cái trên cả 2 phương diện giao thông bộ và giao thông thuỷ nội địa, thành phố đã có nhiều giải pháp tích cực khắc phục. Trong đó có việc vận động các doanh nghiệp kinh doanh vận tải thuỷ thực hiện cải hoán hạ tải các loại đò thuyền có trọng tải lớn hơn 20 tấn xuống dưới 20 tấn hoạt động trên sông Ka Long. Thành lập Ban Quản lý bến, đò thuyền trên sông biên giới để điều hành phương tiện. Đặc biệt với việc đầu tư bến xe tạm Lục Lầm là một trong những giải pháp nhằm tháo gỡ ách tắc giao thông cục bộ tại khu vực điểm thông quan này. Giải pháp này đã được các doanh nghiệp đồng tình ủng hộ. Với chủ trương giao cho doanh nghiệp đầu tư theo hướng xã hội hóa, bãi đỗ xe Lục Lầm có tổng diện tích 68.757m2, trong đó khu số 1 (giai đoạn 1) có diện tích 25.075m2 và khu số 2 (giai đoạn 2) là 43.682m2 với tổng vốn đầu tư khoảng 30 tỷ đồng. Nguồn vốn đầu tư huy động 100% từ doanh nghiệp. Công ty Thương mại dịch vụ Tây Bắc là doanh nghiệp tham gia đầu tư và đã thi công xong giai đoạn 1. Hiệu quả của bến xe Lục Lầm đang dần khẳng định chủ trương lớn và tầm nhìn của các cấp lãnh đạo thành phố.

Tuy nhiên, do điều kiện hạ tầng phục vụ XNK thiếu đồng bộ trong khi đó phương tiện giao thông vận chuyển hàng hoá trên bộ và thuỷ nội địa ngày càng gia tăng. Các chuyên gia vận tải cho rằng, khu vực này ở trên cả 2 phương diện giao thông bộ và giao thông thuỷ nội địa đang tồn tại một số hạn chế nhất định. Một trong những yếu tố được đặt ra đó là vấn đề phối hợp thiếu thống nhất và sự phân quyền giữa các lực lượng liên quan không rõ ràng. Giao thông đường bộ nội thị chịu sức ép số lượng lớn xe tải hạng siêu trường siêu trọng trong khi các cảng bến nhỏ hẹp nên đã nảy sinh tình trạng xe đỗ tràn ra đường giao thông chờ bốc xếp trong khi bãi xe lớn tại khu vực cửa khẩu Bắc Luân lại không phát huy hết hiệu quả. Điều này cho thấy sự phân bố điểm thông quan cũng như sự điều tiết kiểm hoá của cơ quan Hải quan có những bất cập...

Trong định hướng phát triển thành phố kinh tế cửa khẩu Móng Cái, năm 2010, cầu Bắc Luân 2 được xây dựng sẽ thúc đẩy phát triển giao thương khu vực. Lượng hàng hóa đến Móng Cái sẽ tăng mạnh cả về đường bộ và đường thủy. Vì vậy, phát triển giao thông Móng Cái vẫn cần một giải pháp có tính chất chiến lược. Trong đó nhiệm vụ trước mắt cần tiếp tục thực hiện xã hội hoá đối với công tác đầu tư nhằm huy động mọi nguồn lực để mở rộng năng lực hoạt động của hệ thống bến bãi. Mặt khác nâng cao năng lực đội ngũ điều hành và quản lý nhà nước trên cơ sở tăng cường công tác phối hợp giữa các lực lượng liên quan. Đặc biệt đối với bến xe tạm Lục Lầm cần có giải pháp tức thì nâng cao khả năng quản lý cũng như sự vào cuộc của các cấp, các ngành.

Bên cạnh đó, cần sớm có chủ trương hình thành hệ thống kho bảo quản hàng hoá đông lạnh ngay tại các bến để rút ngắn thời gian đỗ chờ và giảm thiểu thiệt hại cho doanh nghiệp. Đối với giao thông thủy cần tạo thêm 1 đến 2 điểm thông quan tại khu vực bờ tây sông Ka Long để giảm tải cho điểm thông quan Lục Lầm hiện nay. Thực hiện quy hoạch thêm 1 điểm điều tiết các tàu thuyền lớn tại khu vực cửa sông Bình Ngọc nhằm giải quyết dứt điểm tình trạng tàu thuyền lớn vào sông quá nhiều gây ách tắc tại các cảng, bến thủy nội địa. Mặt khác đẩy nhanh việc quy hoạch và đầu tư xây dựng hệ thống cảng thủy nội địa phía hạ lưu sông Ka Long để giảm tải cho dòng sông Ka Long. Đối với giao thông đường bộ cần hình thành bãi đỗ chờ container lớn tại khu vực cầu Bắc Luân II với quy mô đảm bảo cho 600 đến 800 xe container chờ đỗ cùng hệ thống kho đông lạnh đầy đủ. Trên cơ sở đó xây dựng hệ thống quản lý điều tiết xe hợp lý theo hướng: chỉ khi xe đến lượt mới được vào khu kiểm hóa làm thủ tục. Như vậy, giao thông Móng Cái sẽ đảm bảo theo kịp, hỗ trợ tốt nhất cho phát triển kinh tế.

Bãi xe tạm Lục Lầm thường xuyên bị quá tải  từ nhiều ngày nay do các phương tiện lưu lại bến không xuất hàng kịp.

Ở tầm vĩ mô cần nhanh chóng chuyển đổi về hình thức thủ tục, lấy XNK chính ngạch thông qua cửa khẩu Bắc Luân bằng đường giao thông bộ làm chủ đạo.

Thực tế hiện nay, tỷ lệ xuất tiểu ngạch qua các điểm thông quan, qua cửa khẩu tiểu ngạch Ka Long vẫn chiếm vị trí chủ đạo. Số lượng hàng hóa trung chuyển từ Việt Nam sang Trung Quốc và ngược lại phần lớn dựa vào đường sông biên giới là rất khó khăn và thực chất là không có khả năng phát triển thêm nữa. Do đó về lâu dài, xuất khẩu chính ngạch qua cửa khẩu Bắc Luân bằng đường bộ phải là xu hướng chủ đạo, nếu cơ chế hoàn thiện thì việc bốc, xếp dỡ hàng hóa trung chuyển giảm dần. Móng Cái có thể nâng lượng hàng hóa thông qua địa bàn nhiều lần mà không bị ách tắc. Đây là vấn đề dài hạn và có tính chất quyết định đối với phát triển giao thương qua Móng Cái, là vấn đề then chốt đối với mục tiêu biến Móng Cái thành cửa ngõ để hàng hóa ASEAN vào Trung Quốc.

Có thể thấy kết quả đạt được về kim ngạch XNK những năm qua đã minh chứng sự cố gắng nỗ lực của thành phố trong việc cải thiện hạ tầng giao thông tạo điều kiện thuận lợi hoạt động XNK cho doanh nghiệp. Tuy nhiên để Móng Cái phát triển thêm nữa và là động lực thúc đẩy kinh tế trên địa bàn, trở thành trọng điểm trong khu vực thì những giải pháp nêu trên cần được coi là cơ sở cho Móng Cái.

>> Bài 1: Dòng sông sắt và nỗi buồn doanh nghiệp