Điệp khúc “dầu tăng giá - tàu cá nằm bờ” dường như đã quá quen với nhiều ngư dân làm nghề khai thác thuỷ sản. Không cần phải tính toán thì họ vẫn biết đi biển là sẽ cầm chắc lỗ trong tay, nhưng để tàu nằm bờ thì cái mất có khi còn nhiều hơn thế nữa. Khoản tiền vay đóng tàu đang lãi mẹ đẻ lãi con, tàu đỗ bến thì hỏng hóc, bị mất trộm đồ, chồng, con, anh em không có việc làm.
>>Bài 1: Xây dựng công trình - nhà thầu khắc khoải chờ cơ chế
>>Bài 2: Giá phân bón tăng sau rét hại, sản xuất nông nghiệp lao đao Dầu tăng giá hầu hết tàu đánh bắt xa bờ của huyện Vân Đồn đều nằm bờ. ảnh: PV
Ông Nguyễn Văn Khắp, xã Hạ Long (Vân Đồn) có 3 tàu đánh cá tuyến khơi, mỗi tàu công suất 400CV. Theo ông Khắp: Một tàu chạy hết 500 lít dầu/ngày, trung bình một chuyến đi biển từ 15-20 ngày, như vậy sẽ phải mua gần 10.000 lít dầu. Theo giá dầu hiện nay chi phí tiền dầu trong một chuyến đi gần 140 triệu đồng/tàu, đó là chưa kể các ngư cụ, vật tư kèm theo đều tăng giá, cộng với tiền trả cho nhân công 1,5 triệu đồng/ người/tháng và khấu hao tài sản thì mỗi chuyến đi ít nhất phải thu được 200 triệu đồng/ tàu mới đảm bảo đủ chi. Tuy nhiên, thời gian qua do giá dầu cao, giá bán sản phẩm tăng không đáng kể nên tôi đang tính toán lại có thể sẽ phải cho tàu tạm dừng đỗ bến vì đi cũng không có lãi.
| Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp - Phát triển nông thôn, do giá xăng dầu tăng cao, chi phí lớn, nhiều tàu không đi khai thác nên sản lượng đánh bắt giảm hơn so với cùng kỳ. Tổng sản lượng khai thác và nuôi trồng thuỷ sản quý I-2008 được 13.133 tấn, đạt 20,65% kế hoạch, trong đó khai thác 8.735 tấn, đạt 23,23% kế hoạch, bằng 97% cùng kỳ; nuôi trồng 4.398 tấn, đạt 16% kế hoạch. Giá trị xuất khẩu chế biến thuỷ sản ước đạt 2,467 triệu USD. |
Không chỉ có tàu cá của gia đình chị Luyến, ông Khắp trong tình trạng “sống dở, chết dở” mà đó là tình trạng chung của ngư dân sau đợt tăng giá dầu kỷ lục vừa qua. Đến bất cứ một cảng cá nào bây giờ cũng có thể thấy hình ảnh những hàng dài tàu cá đang nằm im trên bến. Ngoài nguyên nhân hiện chưa vào mùa khai thác, nguồn lợi chưa nhiều thì lý do chủ yếu vẫn là do giá dầu quá cao. Đợt tăng giá xăng dầu hồi tháng 2 đã khiến nhiều hộ ngư dân không phải lao đao nữa mà kiệt quệ thật sự sau một chuyến đi biển. Anh Phương, quê ở xã Tân An (Yên Hưng), chủ một tàu đánh bắt xa bờ buồn bã nói: Chẳng biết bao giờ giá dầu giảm để ra khơi, không đi biển cũng mất tiền vì phải chi phí ăn, ngủ trông tàu, để tàu đỗ bến nhiều thì hỏng hóc cũng rất nhanh. Chuyến đi biển tháng trước tính toán lại tôi bị lỗ mất hơn 1 triệu đồng. Giờ không đi biển, anh em không có việc làm “nhàn cư vi bất thiện” cánh đàn ông tụ tập thành những “chiếu bạc” ngay trên tàu. Những ngày ở trên bờ tôi được biết thông tin Chính phủ đã có chủ trương hỗ trợ cho các hộ ngư dân làm nghề khai thác thuỷ sản, vì vậy tôi rất mong chính sách đó sớm được triển khai ở Quảng Ninh.
Theo thống kê của Chi cục Bảo vệ nguồn lợi và Thú y thuỷ sản, toàn tỉnh có 5.350 tàu cá lắp máy, trong đó 4.996 tàu có công suất dưới 46CV, 354 tàu khai thác xa bờ. Qua đợt tăng giá dầu vừa qua phần lớn các tàu đánh bắt xa bờ đều nằm bờ, những tàu khai thác ven bờ hoạt động cầm chừng. Một cán bộ ngành Thuỷ sản cho biết: “Trong thời gian qua một số tàu đánh bắt xa bờ thua lỗ đã phải nằm bờ cho đến khi mục nát, hoặc bị phát mãi do không có tiền trả ngân hàng”. Mặc dù giá cả thị trường biến động, giá dầu trên thị trường thế giới tăng cao nhưng theo tìm hiểu chúng tôi được biết ở các nước ngư dân vẫn tiếp tục ra khơi đánh bắt thuỷ sản họ không phải nằm bờ khi dầu tăng giá như các tàu khai thác thuỷ sản ở nước ta. Vậy đâu là căn nguyên của vấn đề? Có lẽ điểm yếu kém của nghề khai thác xa bờ ở tỉnh ta đã được nhìn nhận từ lâu nhưng giải pháp khắc phục thì vẫn chưa thấy có. Là tỉnh nằm trong vùng trọng điểm nghề cá phía Bắc, một trong 4 ngư trường trọng điểm của cả nước nhưng lại chưa có một bến cá, khu dịch vụ hậu cần nghề cá nào. Tất cả đều hình thành tự phát, ngư dân tiện đâu đỗ đấy, bán đấy, tiện đâu mua dầu, sửa chữa máy móc, mua sắm ngư lưới cụ ở đấy. Vì vậy xảy ra tình trạng tranh mua tranh bán trên biển, ép cấp, ép giá, cá khai thác được bán rẻ nhưng lại phải mua nhiên liệu, ngư lưới cụ, đá với giá “cắt cổ” và người chịu thiệt thòi cuối cùng vẫn là ngư dân. Theo phản ánh của các ngư dân nếu như khâu dịch vụ hậu cần nghề cá tốt thì chắc chắn họ sẽ có thời gian bám biển dài ngày hơn, như vậy sẽ không phải tốn nhiều tiền cho chi phí nhiên liệu đi về. Cùng với đó việc không dự báo được ngư trường khai thác, không có sự liên kết giữa các tàu đánh bắt xa bờ, mạnh tàu nào tàu ấy đánh bắt nên chi phí nhiên liệu, thời gian cho việc tìm kiếm ngư trường rất tốn kém.
Hiện lực lượng tàu khai thác ven bờ ở tỉnh ta quá đông lại chủ yếu là ngư dân nghèo vì mưu sinh nên khai thác đến mức kiệt quệ nguồn lợi khu vực ven bờ. Được biết trước đây ngành Thuỷ sản đã xây dựng chương trình chuyển đổi ngành nghề cho các hộ khai thác thuỷ sản ven bờ nhưng đến nay chương trình mới chỉ đang trong giai đoạn triển khai ở các cấp chứ chưa có hộ ngư dân nào được chuyển đổi ngành nghề. Và trong “cơn lốc” giá này đời sống của các hộ ngư dân nghèo càng khó khăn hơn rất nhiều, họ đang rất cần sự hỗ trợ của Nhà nước. Một cán bộ lâu năm trong ngành Thuỷ sản tâm sự: Sau sự cố chương trình cho vay đánh bắt xa bờ ngư dân không thể vay được tiền ngân hàng để đầu tư cho khai thác thuỷ sản. Từ trước đến nay việc hỗ trợ của Nhà nước chủ yếu dành cho nông dân trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp chứ chưa có hỗ trợ cho ngư dân - những người chịu rủi ro rất cao trong quá trình sản xuất. Thực trạng tàu đánh bắt xa bờ đang nằm bờ là điều rất đáng lo ngại vì lực lượng lao động này không những tạo ra sản phẩm phục vụ cho tiêu dùng, chế biến, xuất khẩu mà họ cũng chính là lực lượng quan trọng trong việc giữ gìn an ninh trật tự, đảm bảo chủ quyền trên tuyến biển đảo.
Để giúp ngư dân vượt qua khó khăn, vừa qua Thủ tướng Chính phủ đã có quyết định sẽ hỗ trợ cho ngư dân mua mới, đóng mới tàu đánh bắt hải sản, tàu cung ứng dịch vụ cho hoạt động khai thác hải sản; thay máy tàu sang loại máy mới tiêu hao ít nhiên liệu hơn; hỗ trợ kinh phí bảo hiểm thân tàu cho tàu đánh bắt hải sản, tàu dịch vụ phục vụ hoạt động khai thác hải sản và bảo hiểm tai nạn cho thuyền viên làm việc theo hợp đồng lao động trên các tàu cá, tàu dịch vụ; hỗ trợ cho ngư dân là chủ sở hữu tàu đánh bắt hải sản hoặc tàu cung ứng dịch vụ cho hoạt động khai thác hải sản. Chủ trương đã có nhưng từ chủ trương ra cơ chế và đến được tay ngư dân không biết phải mất bao nhiêu thời gian? Tỉnh ta một tỉnh có nghề cá phát triển, lực lượng lao động trong lĩnh vực thuỷ sản đông, trong khi chờ hướng dẫn của các Bộ, ngành Trung ương, các sở, ngành, địa phương cần sớm tham mưu với tỉnh để có sự hỗ trợ kịp tháo gỡ khó khăn thời cho ngư dân trong “cơn lốc” giá hiện nay.
