Bài toán thoát nghèo cho Đài Van

Đài Van là bản đồng bào dân tộc Dao với 52 hộ dân đều là người từ Tiên Yên, Lạng Sơn đến định cư. Theo tiêu chí mới hầu hết số hộ trong bản là hộ nghèo. Cả bản chỉ có ông Lý Tắc Mềnh là nói thạo tiếng Kinh, còn lại đa phần vốn tiếng Kinh của bà con không đủ để giao tiếp đơn giản. Các hộ sinh sống rải rác trong khu đất của Công ty Lâm nghiệp. ở đây, đất dành cho sản xuất rất hạn chế do không thể khai hoang được vì thiếu nước tưới tiêu. Bản không có hệ thống thuỷ lợi, đất đai sản xuất cằn cỗi, cây trồng chậm phát triển, địa hình đi lại khó khăn. Người dân nơi đây sinh sống chủ yếu bằng nghề trồng lúa nương xen với những cây lâm nghiệp và khai thác nhựa thông thuê cho Công ty Lâm nghiệp. Khi hết việc, một số thanh niên trong bản lại đi chặt cây rừng để bán. Trước những khó khăn của đồng bào trong bản, nhằm tăng cường bám sát địa bàn, ổn định đời sống dân sinh, thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đối với đồng bào dân tộc, UBND huyện đã triển khai đầu tư xây dựng một số công trình dân sinh như: trường học, đường xá, phối hợp với các ban ngành ở xã đẩy mạnh công tác tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức cho bà con, đồng thời chăm lo an sinh xã hội qua những việc làm cụ thể như khám bệnh phát thuốc miễn phí. Bên cạnh đó, hầu hết các hộ dân đều được giao khoán  từ 2 đến 3ha rừng trở lên để phát triển kinh tế gia đình. Nguyên nhân chủ yếu khiến cái nghèo đeo bám mãi nơi đây là do bản nằm cách xa trung tâm, đường đi không thuận lợi, trình độ dân trí thấp, đất đai cằn cỗi, đặc biệt là do tập quán sinh hoạt còn nhiều hủ tục lạc hậu, thụ động, trông chờ...

Tìm hướng thoát nghèo

Làm gì để bản Đài Van sớm thoát khỏi cảnh nghèo là vấn đề mà huyện Vân Đồn và chính quyền xã Đài Xuyên hết sức quan tâm. Những năm qua, các đoàn của huyện, xã đã khảo sát địa hình, triển khai một số dự án phát triển kinh tế - xã hội nhằm giảm nghèo cho Đài Van như chuyển đổi cây trồng, vật nuôi... Bà Trần Thị Hồng Vân, Trưởng Phòng Nông nghiệp huyện cho biết: Nhiều năm nay, thực hiện sự chỉ đạo của UBND huyện, Phòng Nông nghiệp đã triển khai chương trình 135 về hỗ trợ cải tạo đất nông nghiệp, hỗ trợ giống, cải tạo nền giếng… Từ sự giúp đỡ này năng suất cây trồng đã được nâng cao nhưng sau đó bà con không chịu đầu tư tiếp để tập trung sản xuất. Thói quen chỉ biết vụ mùa này mà không tính tới vụ mùa tiếp theo vẫn hằn sâu trong suy nghĩ của người dân nơi đây. Các dự án về lâu dài hầu hết đạt hiệu quả rất thấp. Công ty Lâm nghiệp cũng tìm nhiều giải pháp tạo việc làm cho bà con như thuê chặt cây, khai thác nhựa thông nhưng đa số người dân đều muốn làm ngày nào lĩnh tiền ngày đó chứ không theo hợp đồng lao động nên rất khó cho Công ty quản lý. Đây là một bài toán khó, cần sự vào cuộc nhịp nhàng của các ban ngành, đoàn thể trong xã, sự chỉ đạo thường xuyên của Huyện uỷ, UBND huyện đối với các phòng ban chức năng để có trách nhiệm hơn nữa đối với nhiệm vụ đưa bản thoát khỏi cái nghèo. Hiện nay, một trong cách làm đạt được hiệu quả là sự phối hợp giữa Công ty Lâm nghiệp Vân Đồn và chính quyền xã triển khai dự án hỗ trợ giống cây trồng, phân bón, hướng dẫn kỹ thuật chăm sóc và có thể giúp một phần kinh phí cho một số hộ dân tiêu biểu như: trưởng bản, cán bộ bản thực hiện dự án. Từ đó tập trung xây dựng những mô hình trồng rừng trong bản cho bà con học tập. Bên cạnh đó để bà con thực sự hiểu và tin làm theo thì cần sự vào cuộc tích cực của các đoàn thể trong xã, trong bản đi tuyên truyền, vận động, giải thích cho bà con hiểu được lợi ích lâu dài mà dự án mang lại. Nhưng trồng rừng phải 4-6 năm mới cho thu hoạch, trong khoảng thời gian đó lại cần một bài toán nữa để giải quyết việc làm cho bà con. Theo ông Nguyễn Văn Tuấn, Bí thư xã Đài Xuyên thì trong khi triển khai dự án, Công ty Lâm nghiệp cố gắng thuê mỗi hộ một lao động để gia đình nào cũng có việc làm thường xuyên giải quyết vấn đề sinh hoạt hàng ngày cho họ. Song dù bất kỳ là cách làm nào thì con đường đầu tiên mà chính quyền nơi đây cần đi đó chính là phải nhanh chóng nâng cao nhận thức, trình độ cho bà con nhất là các thanh niên của bản. Vì khi nhận thức được tầm quan trọng của các dự án đối với đời sống và mong muốn thoát khỏi cái nghèo sẽ tạo động lực cho bà con tham gia vào sản xuất.