Bão lãi suất: Người cười, kẻ mếu

Cầm 2,84 triệu đồng tiền lãi trong tay bác Nguyễn Văn Thế, phường Hồng Hải (TP Hạ Long) vui mừng nói: “Tôi có 200 triệu đồng gửi tiết kiệm kỳ hạn 1 tháng, hôm nay ra lĩnh lãi được 2,84 triệu đồng. Thấy lãi suất huy động cao tôi tiếp tục gửi với kỳ hạn 1 tháng lãi suất 1,5%. Với những người về hưu như chúng tôi có chút ít dành dụm nay gửi tiết kiệm được một khoản khá thế này cũng vui”. Cùng chung tâm trạng như bác Thế rất nhiều người về hưu có tiền gửi tiết kiệm cảm thấy thực sự vui mừng, phấn khởi khi khoản tiền tích cóp cả cuộc đời của mình nay tiếp tục sinh lãi cao. Nếu như trước đây chỉ có những người về hưu có khoản tiền nhỏ mới đem gửi tiết kiệm thì nay khi “bão lãi suất” và “bão lạm phát” đang diễn ra gay gắt, nhiều người sau khi cân nhắc đã quyết định gửi tiền tiết kiệm hưởng lãi suất cao, hơn là tham gia đầu tư kinh doanh. Để tránh thiệt thòi về lãi suất, người tiêu dùng hiện nay chỉ chọn kỳ hạn gửi ngắn ngày. Cuộc đua lãi suất giữa các ngân hàng càng diễn ra gay gắt bao nhiêu thì người gửi càng được lợi bấy nhiêu.

Ông Nguyễn Văn Cương, Giám đốc Ngân hàng Công thương (Vietinbank) Quảng Ninh cho biết: Hiện tại lạm phát vẫn còn ở mức cao tác động đến mọi hoạt động kinh tế - xã hội, thị trường chứng khoán chưa có dấu hiệu phục hồi, thị trường bất động sản đóng băng, giá nhà đất giảm mạnh, thị trường vàng lên xuống thất thường nhà đầu tư không thể dự liệu được. Vì vậy cách bảo toàn đồng vốn tốt nhất mà vẫn sinh lợi đó là gửi tiết kiệm ở các ngân hàng cho dù có bị thực âm 5-7% còn hơn là giữ tiền ở nhà hoặc có thể âm nặng hơn nữa nếu tính thêm rủi ro khi đầu tư vào thị trường khác. Các ngân hàng càng tăng lãi suất huy động thì người gửi càng được lợi. Với phương thức điều hành như hiện nay chắc chắn người gửi tiền tiết kiệm sẽ dần dần tiến đến mức thực dương khoản tiền gửi của mình. Điều này cũng phản ánh đúng bản chất quy luật của sự phát triển kinh tế, tài chính tín dụng cũng dần phải tiến đến trở thành một kênh đầu tư sinh lợi ngang bằng như các thị trường đầu tư khác.

Người vay mếu

Lãi suất tiền gửi cao kéo theo lãi suất cho vay tăng đã khiến nhiều doanh nghiệp không dám vay vốn để đầu tư mở rộng sản xuất kinh doanh, thậm chí có doanh nghiệp để duy trì hoạt động chấp nhận vay vốn ngân hàng với lãi suất ‘’cắt cổ’’ mà vẫn không vay được. Ông Nguyễn Văn Thể, Giám đốc Công ty CP Xây dựng Hoàng Hà (Đông Triều) cho biết: ‘’Do biến động giá nên hoạt động sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp đang gặp rất nhiều khó khăn. Doanh nghiệp muốn duy trì hoạt động buộc phải vay vốn ngân hàng nhưng quả thực với mức lãi suất 18% - 21%/năm như hiện nay dù chúng tôi có làm ăn lãi tới mấy đi chăng nữa cũng chỉ đủ để trả lãi ngân hàng chứ không có tích luỹ’’. Theo các chuyên gia kinh tế với lãi suất cho vay cao tới 21%/năm như hiện nay thì chỉ có những doanh nghiệp có tỷ suất lợi nhuận trên 25%/năm mới dám đi vay. Vì vậy những doanh nghiệp vừa và nhỏ chắc chắn không dám vay ngân hàng để đầu tư sản xuất kinh doanh. Một số doanh nghiệp vì đang đầu tư dở dang các dự án, thiếu chút vốn do trượt giá nên buộc phải vay vốn ngân hàng vào thời điểm hiện nay. Ông Võ Ngọc Hiệp, Tổng Giám đốc Công ty Chế biến thuỷ sản Cam Ranh cho biết: Công ty hiện đang đầu tư Nhà máy chế biến thuỷ sản tại phường Hải Yên (Móng Cái), theo tính toán ban đầu tổng mức đầu tư của toàn bộ dự án là 103 tỷ đồng, nhưng do trượt giá nên tổng mức đầu tư dự án đã tăng thêm hơn chục tỷ đồng. Để có vốn hoàn thiện công trình, kịp đưa dự án đi vào hoạt động chúng tôi đang làm các thủ tục vay vốn ngân hàng với mức lãi suất 19%/năm. Nhưng quả thật thấy mức lãi suất quá cao tôi lại đắn đo không biết có nên vay nữa hay không, bởi vì vay vốn với lãi suất cao thì dù có phương án kinh doanh tốt đến mấy chưa chắc đã đủ trả lãi ngân hàng.

Ông Nguyễn Lương Tá, Chủ tịch Liên minh HTX-DNNQD tỉnh cho biết: Từ khi các ngân hàng tăng lãi suất cho vay, Liên minh đã nhận được rất nhiều phản ánh từ phía các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, hầu hết đều đang phải hoạt động cầm chừng để chạy đua với lạm phát và biến động giá. Với mức lãi suất vay quá cao thế này chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến tình hình sản xuất chung, các doanh nghiệp buộc phải tính toán lại việc sử dụng vốn lưu động, vốn trung dài hạn, xem cái gì đầu tư trước, cái gì đầu tư sau.

Người cho vay: Chỉ dám cười nửa miệng

Theo báo cáo của Ngân hàng Nhà nước đến hết tháng 6 tổng số tiền các ngân hàng huy động tại địa phương là 17.750 tỷ đồng; tổng doanh số cho vay là 16.250 tỷ đồng, tăng 6.611 tỷ đồng so với cuối năm 2007, trong đó: Cho vay ngắn hạn là 12.000 tỷ đồng, cho vay trung dài hạn là 4.250 tỷ đồng. Với mức lãi suất huy động cao các ngân hàng có thể vui mừng vì huy động được một lượng tiền lớn trong dân cư, đảm bảo tính thanh khoản của mình. Nhưng chắc chắn các ngân hàng cũng chỉ dám “cười nửa miệng” vì theo nhận xét của các chuyên gia tài chính thì mức lãi suất huy động đã gần chạm đến trần của lãi suất cho vay nên khả năng sinh lời là rất ít, nếu không nói là phải bù lỗ. Theo tính toán của các ngân hàng, mức chênh lệch giữa lãi suất đầu vào và đầu ra ít nhất cũng phải từ 5,5-6% thì mới có lãi. Thế nhưng trên thị trường vốn hiện nay mặt bằng lãi suất huy động chung là 17,5-19%/năm, trong khi đó trần lãi suất cho vay 21%, như vậy sẽ có nhiều ngân hàng đang cầm chắc lỗ.