Bồi đắp sức mạnh con người, tạo động lực phát triển mới

Nghị quyết số 17-NQ/TU ngày 30/10/2023 của Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố xác định xây dựng, phát huy giá trị văn hóa và sức mạnh con người là nhiệm vụ quan trọng, tạo nguồn lực nội sinh cho phát triển nhanh, bền vững. Để hiện thực hóa mục tiêu này, sự lãnh đạo toàn diện, xuyên suốt của Đảng giữ vai trò quyết định trong định hướng, tổ chức thực hiện và kiểm tra, giám sát; qua đó khơi dậy sức mạnh của cả hệ thống chính trị và nhân dân trong gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa, xây dựng con người Quảng Ninh đáp ứng yêu cầu thời kỳ mới.

Định hình hệ giá trị, xác lập định hướng phát triển

Trong quá trình phát triển, Quảng Ninh luôn xác định tăng trưởng kinh tế phải gắn với tiến bộ, công bằng xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống của nhân dân. Thực tiễn cho thấy, để phát triển bền vững, bên cạnh nguồn lực vật chất và hạ tầng, địa phương cần phát huy những giá trị văn hóa, truyền thống lịch sử và phẩm chất con người đã được hun đúc qua nhiều thế hệ. Đây cũng là cơ sở để Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố ban hành Nghị quyết số 17-NQ/TU ngày 30/10/2023, thay thế Nghị quyết số 11-NQ/TU ngày 9/3/2018, tạo định hướng mới cho công tác xây dựng và phát triển văn hóa, con người Quảng Ninh trong thời kỳ mới.

Điểm đáng chú ý của Nghị quyết 17-NQ/TU là đặt văn hóa và con người trong mối quan hệ hữu cơ với các lĩnh vực phát triển, đồng thời xác lập hệ giá trị đặc trưng làm cơ sở định hướng nhận thức và hành động trong toàn xã hội. 6 đặc trưng của Quảng Ninh được xác định, gồm: Thiên nhiên tươi đẹp - Văn hóa đặc sắc - Xã hội văn minh - Hành chính minh bạch - Kinh tế phát triển - Nhân dân hạnh phúc. Cùng với đó, 8 giá trị cốt lõi của con người Quảng Ninh là: Bản lĩnh - Tự cường - Kỷ cương - Đoàn kết - Nghĩa tình - Hào sảng - Sáng tạo - Văn minh.

Đây không chỉ là những chuẩn mực mang tính định danh, mà còn là căn cứ để các cấp ủy, tổ chức Đảng, chính quyền, cơ quan, đơn vị cụ thể hóa thành mục tiêu, nhiệm vụ và cách thức tổ chức thực hiện phù hợp với từng địa bàn, lĩnh vực. Từ xây dựng văn hóa trong gia đình, nhà trường, cơ quan, doanh nghiệp, đến ứng xử nơi công cộng và trên môi trường số, các giá trị cần được chuyển hóa thành hành vi, việc làm cụ thể, có thể nhận diện và đánh giá trong thực tiễn.

Những giá trị ấy có nền tảng từ lịch sử, điều kiện tự nhiên và quá trình lao động, đấu tranh, xây dựng quê hương của các thế hệ người Quảng Ninh. Truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm” của giai cấp công nhân Vùng mỏ, tinh thần kiên cường nơi biên giới, sự cởi mở của văn hóa biển đảo đã góp phần hình thành bản sắc riêng của vùng đất Đông Bắc. Trong giai đoạn mới, phát huy những giá trị này đòi hỏi phải kết hợp hài hòa giữa kế thừa truyền thống và tiếp thu tinh hoa văn hóa, giữa giữ gìn bản sắc và đổi mới sáng tạo, giữa phát triển kinh tế với xây dựng môi trường sống văn minh, nhân văn.

Để thực hiện được mục tiêu đó, sự lãnh đạo của Đảng giữ vai trò định hướng, bảo đảm tính thống nhất và xuyên suốt trong tổ chức thực hiện. Trong nhiều cuộc làm việc với các địa phương, cũng như với các sở, ngành, đồng chí Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH thành phố Quản Minh Cường luôn nhấn mạnh: Cấp ủy các cấp phải đưa nhiệm vụ phát triển văn hóa, con người vào chương trình, kế hoạch công tác; gắn trách nhiệm của người đứng đầu với kết quả thực hiện; đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát, kịp thời tháo gỡ những khó khăn, bất cập. Công tác lãnh đạo không chỉ dừng ở việc ban hành văn bản, quán triệt nghị quyết, mà phải thể hiện qua khả năng tổ chức thực hiện, tạo chuyển biến trong nhận thức và hành động của cán bộ, đảng viên, nhân dân...

Đưa nghị quyết vào cuộc sống bằng trách nhiệm và kết quả cụ thể

Trên cơ sở định hướng chiến lược, Nghị quyết số 17-NQ/TU xác định 18 chỉ tiêu đến năm 2030 và 9 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, bao quát các lĩnh vực xây dựng con người, tạo dựng môi trường văn hóa lành mạnh, bảo tồn và phát huy giá trị di sản, phát triển công nghiệp văn hóa, đầu tư thiết chế văn hóa - thể thao, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế về văn hóa.

Các chỉ tiêu như 100% cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp thực hiện nghiêm túc quy tắc ứng xử văn minh; 100% cơ sở giáo dục đạt chuẩn văn hóa học đường; trên 97% gia đình đạt danh hiệu "Gia đình văn hóa" cho thấy yêu cầu đưa các giá trị văn hóa thấm sâu vào đời sống. Để đạt mục tiêu, việc triển khai cần gắn với điều kiện thực tiễn, có lộ trình và cơ chế đánh giá cụ thể, bảo đảm chất lượng, tránh chạy theo thành tích. Cùng với đó, công tác bảo tồn di sản, phát triển thiết chế văn hóa và số hóa dữ liệu di sản phải được thực hiện đồng bộ, gắn với nhu cầu hưởng thụ văn hóa của nhân dân.

Để nghị quyết đi vào cuộc sống, các cấp ủy, tổ chức Đảng cần cụ thể hóa mục tiêu, nhiệm vụ thành chương trình, kế hoạch phù hợp với từng ngành, địa phương, đơn vị; phân công rõ trách nhiệm, tiến độ, gắn với kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả. Vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu, có ý nghĩa quan trọng trong tổ chức thực hiện. Đồng thời, cần phát huy sự tham gia của cộng đồng đối với những vấn đề liên quan trực tiếp đến đời sống nhân dân, tạo đồng thuận và huy động nguồn lực xã hội cho phát triển văn hóa.

Theo lãnh đạo phường Yên Tử, việc cụ thể hóa Nghị quyết 17-NQ/TU được gắn với phát huy giá trị di sản, phát triển du lịch, dịch vụ, công nghiệp văn hóa và kinh tế di sản. Địa phương xác định đến năm 2030 đưa các lĩnh vực này trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, tạo động lực phát triển nhanh và bền vững. Trọng tâm là hoàn thiện hạ tầng, đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao chất lượng dịch vụ, đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ nhằm nâng tầm giá trị di sản, xây dựng Yên Tử trở thành điểm đến du lịch - văn hóa - lịch sử - sinh thái hàng đầu. Phương châm “Tự hào về di sản - Sống cùng di sản - Làm giàu từ di sản” được xác định là định hướng xuyên suốt, gắn bảo tồn với phát huy giá trị di sản và tạo sinh kế cho người dân.

Tại xã Lục Hồn, Nghị quyết 17-NQ/TU được cụ thể hóa bằng chủ trương gắn bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc với phát triển du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và nghỉ dưỡng. Đây cũng là một trong 3 khâu đột phá được Đảng bộ xã xác định trong nhiệm kỳ 2025-2030, hướng tới khai thác tiềm năng văn hóa, cảnh quan để nâng cao đời sống nhân dân. Địa phương đẩy mạnh quảng bá trên các nền tảng số, mạng xã hội; đồng thời gắn bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể với thực hành trong đời sống và phát triển du lịch. Qua đó, các giá trị văn hóa từng bước được phát huy, diện mạo nông thôn có chuyển biến tích cực, đời sống vật chất và tinh thần của người dân, nhất là tại các thôn vùng sâu, vùng xa, biên giới, từng bước được cải thiện.

Nhìn từ các địa phương như Yên Tử, Lục Hồn có thể thấy, phát huy giá trị văn hóa cần xuất phát từ điều kiện, lợi thế và nhu cầu thực tế của từng địa phương. Với Quảng Ninh, hệ thống di sản phong phú, tiêu biểu như vịnh Hạ Long, Yên Tử, các di tích lịch sử nhà Trần tại Đông Triều, cùng nhiều di sản văn hóa đặc sắc là nguồn lực quan trọng để phát triển. Tuy nhiên, bảo tồn không chỉ dừng ở việc gìn giữ di tích hay tổ chức lễ hội, mà cần gắn với giáo dục truyền thống, phát triển sản phẩm văn hóa và du lịch có trách nhiệm, nâng cao đời sống cộng đồng. Quá trình khai thác phải bảo đảm gìn giữ các giá trị gốc, tránh chạy theo lợi ích trước mắt làm ảnh hưởng đến bản sắc và tính bền vững của di sản.

Song hành với bảo tồn di sản là nhiệm vụ xây dựng con người Quảng Ninh phát triển toàn diện. Điều này cần được cụ thể hóa từ những việc làm hằng ngày như xây dựng văn hóa công vụ, nâng cao trách nhiệm và thái độ phục vụ nhân dân; xây dựng môi trường học đường lành mạnh; duy trì nếp sống văn minh tại khu dân cư; khuyến khích tinh thần tự lực, tự cường, sáng tạo và ý thức chấp hành pháp luật. Cán bộ, đảng viên phải nêu gương bằng hành động cụ thể, đưa các giá trị như kỷ cương, đoàn kết, nghĩa tình, sáng tạo trở thành chuẩn mực trong công việc và ứng xử xã hội.

Để bảo đảm nghị quyết được thực hiện thực chất, công tác kiểm tra, giám sát, sơ kết và tổng kết cần được chú trọng. Hiệu quả không chỉ đo bằng số lượng hoạt động, hay danh hiệu được công nhận, mà phải thể hiện qua sự chuyển biến của môi trường văn hóa, chất lượng hoạt động văn hóa, khả năng tiếp cận các thiết chế của người dân, hiệu quả bảo tồn di sản và sức lan tỏa của các giá trị cốt lõi. Trên cơ sở đó, kịp thời nhân rộng những mô hình hiệu quả, chấn chỉnh cách làm hình thức và điều chỉnh những nội dung chưa phù hợp với thực tiễn.

Phát huy sức mạnh văn hóa và con người là nhiệm vụ lâu dài, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và sự tham gia chủ động của nhân dân. Nghị quyết số 17-NQ/TU đã xác lập định hướng, mục tiêu và các giải pháp trọng tâm; kết quả thực hiện phụ thuộc vào năng lực lãnh đạo của cấp ủy, hiệu lực quản lý của chính quyền, trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên và sự đồng thuận trong xã hội.

Trong không gian phát triển mới, gìn giữ bản sắc, bồi đắp phẩm chất con người và xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh càng có ý nghĩa quan trọng. Khi nghị quyết được cụ thể hóa bằng những việc làm thiết thực, được kiểm chứng qua kết quả thực chất và gắn với lợi ích của nhân dân, văn hóa và con người sẽ trở thành nguồn lực nội sinh quan trọng, góp phần xây dựng Quảng Ninh phát triển nhanh, bền vững, giàu đẹp, văn minh, hiện đại và hạnh phúc.